De Franse ‘Spiderman’ die voor miljoenen aan kunst stal

Kunstdief Vjeran Tomic klom langs gevels naar boven om in te breken. Dat hij meesterwerken met grote waarde stal, besefte hij niet echt. Straffen voor kunstdieven lijken steeds zwaarder te worden.

Birn, medeschuldige aan kunstroof, werd verliefd op ‘Femme à l’éventail’ van Amedeo Modigliani.

Voor de diefstal van een Picasso, een Matisse, een Modigliani, een Braque en een Léger is de kunstdief Vjeran Tomic gisteren tot acht jaar cel veroordeeld. Hij had de werken met een geschatte waarde van 109 miljoen euro in 2010 uit het Museum voor Moderne kunst van de stad Parijs gestolen en werd een jaar later gearresteerd.

De 49-jarige Tomic kreeg de bijnaam Spiderman na eerdere spectaculaire inbraken, waarbij hij alleen met zijn handen en soms een touw langs gevels naar boven klom. Bij het museum knipte hij een hek open, gooide een raam in, maakte de veiligheidscamera’s onklaar en sloop naar binnen.

De al dertien keer eerder veroordeelde inbreker had van een kunsthandelaar de opdracht gekregen om Nature morte au chandelier (1922) van Ferdinand Léger te stelen. Omdat het alarm niet afging, de bewegingsdetectoren al twee maanden niet werkten in het museum en drie bewakers niet reageerden, besloot hij nog vier werken mee te nemen. „Omdat hij ze mooi vond”, verklaarde hij later. Met een zakmes sneed hij ze los uit de lijsten om ze makkelijk te kunnen vervoeren. Dat hij meesterwerken met grote waarde stal, besefte hij niet echt. „Het was voor mij een klusje”, zei de beroepsinbreker eind januari tegen de rechter. Hij kreeg 40.000 euro voor de Léger, de kunsthandelaar beloofde hem 50.000 euro voor de andere werken als hij daarvoor een koper zou vinden.

Vjeran Tomic stal ook een schilderij van Georges Braque.

Kunsthandel

De dief is niet de enige die door de Parijse rechtbank een zware straf kreeg opgelegd. De kunsthandelaar Jean-Michel Corvez (61) die hem verzocht het werk van de Léger te roven in opdracht van een anonieme verzamelaar, kreeg een straf van zeven jaar opgelegd. In een van de verklaringen bij de politie werd melding gemaakt van een Saoedische kunstverzamelaar, maar Corvez wilde dat niet bevestigen voor de rechtbank.

Horlogemaker Yonathan Birn (40), die de werken een tijd bewaard zou hebben, kreeg zes jaar. Hij vertelde de politie dat gedaan te hebben omdat hij verliefd was geworden op Femme à l’éventail van Modigliani. De kunstwerken zijn nog steeds zoek. Birn heeft de politie verteld dat hij ze in paniek vernietigd zou hebben, maar zei maandag bij zijn veroordeling in tranen dat hij ze zou teruggeven als hij wist waar de schilderijen zijn. De politie vermoedt dat ze buiten Frankrijk zijn gebracht.

Samen moeten de drie mannen een schadevergoeding van 104 miljoen euro aan de stad Parijs, eigenaar van de werken, betalen, en kregen ze ook nog individuele boetes van 200.000 en 150.000 euro. Corvez mag na zijn tijd in de cel vijf jaar niet meer in kunst handelen. Zijn bezittingen zijn in beslag genomen. Door de rechtbank wordt hij gezien als de spil in de kunstroof, ondanks zijn pogingen om zijn rol te minimaliseren.

Zwaardere straffen

De straffen lijken in verschillende landen zwaarder te worden voor kunsthandelaren die uit de bocht vliegen. Afgelopen vrijdag kreeg de Amerikaanse kunsthandelaar Eric Spoutz een gevangenisstraf van 41 maanden plus drie jaar voorwaardelijk opgelegd voor het verkopen van vervalste werken van Amerikaanse kunstenaars. Hij moet de 1,45 miljoen dollar (1,35 miljoen euro) winst die hij maakte afdragen en een boete van 154.100 dollar betalen.

Spoutz verzon de herkomst van vervalste werken van kunstenaars als Willem de Kooning, Franz Kline en Joan Mitchell om ze aan klanten te verkopen. Spoutz beweerde bij de rechter dat hij werken heeft geschonken aan musea als het Smithsonian, Detroit Institute of Arts en het Museum of Fine Arts in Boston. Hij verzon en schreef zelf brieven van advocatenfirma’s en galeries en een schenkingsbrief van niet-bestaande werken aan Dartmouth College. Hij gebruikte schuilnamen om kunstwerken bij veilingen in te brengen.

Met de almaar stijgende prijzen van moderne en hedendaagse werken in de kunstmarkt is het risico van dat criminelen daarvan willen profiteren groot. In de kunstmarkt wordt daarom met argusogen gevolgd of de straffen voor kunstrovers en -vervalsers afschrikwekkend genoeg zijn.