Onderwijs

Het einde van Ons Onderwijs 2032 nadert

De behandeling van het plan van aanpak voor curriculumvernieuwing is uitgesteld tot na de verkiezingen. De naam Ons Onderwijs 2032 heeft zijn langste tijd gehad.

ANP Robin van Lonkhuijsen

Er komt een einde aan Ons Onderwijs 2032, de naam voor het plan tot een grondige hervorming van het schoolcurriculum. Afgelopen week stelde de Kamercommissie voor OCW een overleg over de laatste versie van dit plan uit tot na de verkiezingen. Dat overleg komt nu pas na de verkiezingen en wordt voorafgegaan door een hoorzitting met deskundigen.

In een nieuwe samenstelling zal de Kamer daar een nieuw oordeel over hebben. Het nieuwe plan zal ook geen Ons Onderwijs 2032 meer heten. De naam ruikt te veel naar mislukking. Een veeg teken is dat geen enkel verkiezingsprogramma 2032 noemt. De naam wekt het misverstand dat de hervorming pas in 2032 zou moeten worden ingevoerd. Terwijl het de bedoeling was de leerlingen die in 2015 startten in 2032 met de nieuwe kennis aan hun werkende leven zouden beginnen. Het plan van aanpak dat staatssecretaris Dekker (VVD) op de late vrijdagmiddag 10 februari had ingediend, zou al in 2020 moeten zijn ingevoerd.
Dat is nu waarschijnlijk niet meer haalbaar.

Vooralsnog ontbreekt de steun van de leraren. Een jaar geleden had de Kamer opdracht gegeven om die steun alsnog te verwerven. Dat is niet gelukt. In november afgelopen jaar constateerde de Onderwijscoöperatie dat ,,er nog geen duidelijk draagvlak’’ was. Er zijn veel leraren die in bijeenkomsten over ,,2032’’ hebben gebrainstormd, gereageerd of getweet maar een echte officiële peiling is niet gehouden. De meeste leraren wachten af. Geen tijd.

De Onderwijscoöperatie wordt door het ministerie gefinancierd en bevat federaties van lerarenorganisaties maar die zijn het niet allemaal eens met het beleid. Verscheidene Kamerleden, zoals Paul van Meenen van D66, vinden de Onderwijscoöperatie geen echte organisatie voor leraren. Om toch door te gaan met vernieuwing zocht de Onderwijscoöperatie andere partners op. Dat zijn de scholierenvakbond Laks, het ouderenmeldpunt voor de overheid, Ouders en Onderwijs en de organisaties voor onderwijswerkgevers en schoolleiders. In een teleurgestelde brief aan de Kamer vroeg deze zogenoemde Coördinatiegroep vorige week het overleg alsnog voor de verkiezingen te laten plaatsvinden.

Het nieuwe leren

Maar een grondige hoorzitting over onderwijsvernieuwing is geen luxe. Kamerlid Michel Rog (CDA), die vorige week het initiatief nam tot het uitstel verwoordde de principiële vragen: ,,Moeten we de weg inslaan naar zelf-ontdekkend, vakoverstijgend leren of moeten we kennis meer centraal stellen. Ik wil graag een gesprek met mensen die daar verstand van hebben’’. De mensen die er verstand van hebben, zijn verdeeld. Oorspronkelijk zou Onderwijs 2032 moeten gaan over de belangrijke vraag wat leerlingen moeten weten en kunnen. Wat moet er bij het curriculum, wat moet er af? Zinnige vragen. Maar inmiddels zijn die ontaard in een methodenstrijd over het nieuwe leren, dat ook aan de basis ligt van het inmiddels ingetrokken Studiehuis. Nu heten ze 21e eeuwse vaardigheden: samenwerken, probleemoplossend vermogen, creativiteit, vaardigheden die behalve op school, ook wel bij de padvinderij zijn bijgebracht.

Volgens de brief van Dekker moet het nieuwe curriculum Nederlands, rekenen en wiskunde, Engels, burgerschap, digitale geletterdheid en vakoverstijgende vaardigheden bevatten. De indeling van de kerndoelen zou bestaan uit mens en natuur, mens en maatschappij, kunst en cultuur en bewegen en sport. Het thema persoonsvorming zou verder moeten worden uitgewerkt. In samenwerking met experts van de stichting leerplanontwikkeling en Kennisnet zouden 11 teams van leraren uit 60 scholen curricula gaan ontwikkelen.

Wetenschappelijk omstreden

Onder onderwijswetenschappers en vakverenigingen blijven de aanbevelingen van Ons Onderwijs 2032 omstreden. Ik vat enkele bezwaren samen. De meeste critici vinden de rol van kennis te beperkt. Moet er niet eerst een vak worden geleerd alvorens tot vakoverstijgend onderwijs over wordt gegaan? Waar blijven de vakken geschiedenis en wereldoriëntatie? In de Amerikaanse basisschool waar mijn kinderen jaren geleden op zaten, betekende onderzoekend leren dat ouders de werkstukken van hun kinderen maakten. Voorzover ze daartoe in staat waren.

Worden met 2032 de grootste problemen van het onderwijs aangepakt? Het hoger onderwijs en de werkgevers aan het einde van de schoolroute zien dat scherper dan de gecoöpteerde scholierenbond Laks. En moet het nieuwe curriculum ook meteen met 21e eeuwse vaardigheden worden gedoceerd? Kun je taal of rekenen wel leren leren? Of moet er worden geoefend? Helpt het nieuwe curriculum tegen het groeiende aantal dyslectici, dan wel laaggeletterden?

Het tekort aan leraren Engels groeit, blijkt uit de laatste rapportage van Centerdata. Wie gaat dan in 2020 Engels als basisvak doceren op de basisschool? Waarom staat de verplichte tweede vreemde taal voor VWO en Havo niet in het kerncurriculum? Krijgen de andere Europese talen geen groter belang nu het Verenigd Koninkrijk uit de EU treedt? Is digitale geletterdheid een vak voor een jaar of moet het door het hele curriculum heen? En zijn er leraren voor digitale vaardigheden te vinden, nu er overal een groot tekort is aan ICT-deskundigen? De benaming ,,mens en maatschappij’’ klinkt vreemd, alsof de maatschappij niet al uit mensen bestaat. Hoe belangrijk is kennis? Beter om die hoorzittingen van tevoren te houden dan achteraf in een parlementair onderzoek.

Blogger

Maarten Huygen

Maarten Huygen is redacteur onderwijs. Hiervoor was hij onder andere chef opinie, commentator en verslaggever voor NRC. Hij woonde 11 jaar in Washington, in de vroege jaren tachtig voor omroepen en bladen, in de vroege jaren negentig voor NRC.