Campagneblog

Ophef na foutieve uitspraak Wilders over moordenaar Fortuyn

Ophef op Twitter na zeer omstreden uitspraak Wilders

Op Twitter is er veel ophef ontstaan over een zeer opvallende uitspraak van Geert Wilders. In een Engelstalig televisie-interview met de Duitse zender Das Erste zegt de fractievoorzitter van de PVV dat Pim Fortuyn is vermoord door een radicale moslim. Hij noemt Fortuyn "my hero" en zegt vervolgens dat hij "killed and murdered is by a radical moslim".

Huh? Fortuyn vermoord door een moslim aldus Wilders bij grootste publieke Duitse zender > https://t.co/rFu60ClF1g Dank @greeteijk v/d link pic.twitter.com/DdqpqcQxrt

— Bram Talman (@multesimus) 26 februari 2017

Twitter avatar JoshuaLivestro Joshua Livestro Wat een ranzige, infame leugen van Wilders https://t.co/sXFsEr1ZRW

Krijg nou wat, Wilders laat duitse tv @wdr geloven dat Fortuijn door een 'moslim radical' is vermoord (38m) https://t.co/tUSoftK5XW

— Greet Eijkelenboom (@greeteijk) February 26, 2017

Hij zegt het echt. Wilders vertelt Duitse journalist doodleuk dat Pim Fortuyn destijds is vermoord door "radicale Moslim". pic.twitter.com/BSJNS9x1D0

— Harald Doornbos (@HaraldDoornbos) February 26, 2017

Op 38:26 minuut zegt Wilders tegen deze Duitse interviewer dat Fortuyn is vermoord door een radicale moslim https://t.co/9BSCIb35MX

— Tom-Jan Meeus (@tomjanmeeus) February 26, 2017

Via Twitter laat Wilders weten dat hij zich heeft vergist. Hij bedoelde de moord op Theo van Gogh niet op Fortuyn. De politicus werd op 6 mei 2002 vermoord door dierenactivist Volkert van der G.

Ik bedoelde Theo van Gogh natuurlijk, vermoord door een radicale moslim in het jaar 2004 toen ik ook in de beveiliging kwam. https://t.co/soPaZvgwYH

— Geert Wilders (@geertwilderspvv) February 26, 2017

'Laat Dijsselbloem ook na zijn ministerschap voorzitter van de eurogroep blijven'

Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) kan wat D66-lijsttrekker Alexander Pechtold betreft nog een jaar voorzitter van de groep van eurolanden blijven, ook al zou de PvdA na de verkiezingen op 15 maart geen plek in het kabinet krijgen. "Als het voor een jaar is en voor Nederland en Europa beter is, waarom niet?", vroeg Pechtold zich zondag af bij het tv-programma Buitenhof.

De voorman van D66 bestreed de gedachte dat hij in Nederland met zijn pro-Europese standpunt steeds meer alleen komt te staan. Zelfs binnen de eigen liberale achterban zou dat het geval zijn, zo werd hem voorgelegd.

"Weet u welke partij de grootste was bij de laatste Europese verkiezingen? Dat was D66."

Volgens Pechtold is meer Europese samenwerking een vereiste op dit moment. "Binnen de veranderende wereld, met president Poetin, met president Trump, met de Turkse president Erdogan, met de vluchtelingenstromen wordt Europa alleen maar belangrijker."

Buma: Nederland is 'Colombia van Europa

CDA-lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma, eveneens te gast bij Buitenhof, werd geconfronteerd met zijn verzet tegen de regulering van toevoer van wiet aan coffeeshops. Een wetsvoorstel om ook 'de achterkant' van de coffeeshop te reguleren werd vorige week in de Tweede Kamer aangenomen. Omdat de productie van wiet en pillen voor 80 procent bestemd is voor het buitenland, denkt hij niet dat de criminaliteit rond de wietproductie minder wordt. "En ik vind drugs een product dat niet mag. Grote verschil met alcohol is dat dit product al eeuwen bestaat. Waarom moet Nederland het walhalla van drugs zijn? De schade voor jongeren is te groot." Volgens Buma is Nederland dankzij de regulering van de wietverkoop al jaren "het Colombia van Europa".

Buma benadrukte dat de Nederlandse samenleving niet nog een jaar de recente vluchtelingenstroom aan kan. Hij wil het vluchtelingenverdrag daarom aanpassen om zo paal en perk te stellen aan de instroom. "Als we überhaupt nog mensen willen opvangen, moeten we een grens stellen." Volgens Pechtold is het beeld dat Buma schetst te somber en hij vroeg zich af wat het begrip naastenliefde bij het CDA nog waard is. Pechtold wilde geen aantallen noemen zolang het om oorlogsvluchtelingen gaat.

"Er zijn meer mensen in Nederland die vrijwilligerswerk rond vluchtelingen willen doen dan er vluchtelingen zijn. Het bekrompen kijken naar vluchtelingen, betekent dat Nederland in Europa achteropraakt."

Regeringspartij VVD onder vuur tijdens 'Vrouwendebat' op WNL

Van links naar rechts: Renske Leijten (SP), Fleur Agema (PVV), Rick Nieman, Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD), Monica Keijzer (CDA) en Stientje van Veldhoven (D66). Foto Sander Koning/ANP

Tijdens het zogenoemde vrouwendebat dat zondagochtend in WNL Op Zondag werd gehouden, heeft vooral regeringspartij VVD het moeten ontgelden. Aan het debat deden Mona Keijzer (CDA), Fleur Agema (PVV), Jeanine Hennis (VVD), Renske Leijten (SP) en Stientje van Veldhoven (D66) mee. Allen zijn ze de nummer 2 op de kieslijst van hun partij. De nummer 2 van die andere regeringspartij, Khadija Arib van de PvdA, ontbrak omdat ze meende als Kamervoorzitter boven de partijen te moeten staan.

Dilemma voor de VVD

Door het ontbreken van Arib moest Hennis alle kritiek over het regeringsbeleid van de afgelopen jaren opvangen. Ook moest Hennis zich verweren tegen kritiek op uitspraken van haar lijsttrekker, premier Rutte. In vijf stellingen kwamen de onderwerpen integratie, banen, zorg, veiligheid en normen en waarden voorbij. Al in de eerste ronde, die ging over wie in Nederland 'thuis horen', werd de VVD direct onder vuur genomen. PVV'er Agema noemde de "pleur op"-uitspraak van premier Rutte een "wassen neus". Vlak daarna vroeg D66'er Van Veldhoven zich af "waar de liberale VVD is gebleven", doelend op de uitspraak van Hennis dat het "volstrekt normaal was dat we vrij zijn met Kerst, maar niet met het offerfeest".

Daarna was het Agema die de rest verweet te hebben bezuinigd op de ouderenzorg. De rechterhand van Wilders stelde daarom dat het geld dat nu bestemd is voor ontwikkelingshulp voortaan naar de Nederlandse ouderen moet gaan. Een slecht idee, vonden Van Veldhoven en Keijzer: als de PVV minder vluchtelingen aan de grenzen wil, dan moet er juist geïnvesteerd worden in de landen waar migranten vandaan komen.

Twitter avatar WNLOpZondag WNL Op Zondag D66 heeft er volgens @FleurAgemaPVV zelf voor gezorgd dat de verzorgingshuizen gesloten worden. '@APechtold stond er lachend bij!' #WNL

"Politie kan wel minder VVD gebruiken"

De pijlen werden opnieuw op regeringspartij VVD gericht toen de politie ter sprake kwam. "De politie kan wel een beetje minder VVD gebruiken", stelde Leijten van de SP. Van Veldhoven van D66 noemde het "een grote fout" dat onder leiding van de VVD er eerst bezuinigd is op de politie, en dat daarna de hervormingen kwamen. Hennis antwoordde dat er inderdaad nog veel te doen is, maar dat er vorig jaar ook veel is geïnvesteerd in de politie.

Twitter avatar WNLOpZondag WNL Op Zondag Volgens @JeanineHennis gaat het om een gevoel van veiligheid in de samenleving. 'En ja, we zijn nog lang niet klaar' #WNL

Hennis grijpt even later haar kans om lijsttrekker Rutte ook even positief onder de aandacht te brengen als debatleider Rick Nieman vraagt de politici wie de eerste vrouwelijke premier van Nederland wordt. Hennis antwoordt daarop tot vermaak van het publiek dat "we al een fantastische premier hebben".

Nexit en terrorisme

Als het gaat over een Nexit, het vertrek van Nederland uit de EU, zijn de VVD en D66 eensgezind: dat gaat banen kosten. "Bangmakerij", vindt Agema. "Lastenverlichting creëert banen, daarom moet er minder geld naar Brussel". Keijzer herinnert de aanwezigen er dan fijntjes aan waarom Nederland in de EU zit. "Vroeger sloegen we elkaar de hersens in."

Twitter avatar WNLOpZondag WNL Op Zondag Het gaat erom: wat is verstandig, zegt @SvVeldhoven. Het is een illusie om te denken dat Nederland alles alleen kan #WNL

Tot slot ging het over de verheerlijking van terroristisch geweld. Strafbaar of niet? "Symboolpolitiek", zei Hennis. "Het is bovendien niet te handhaven." Ze krijgt bijval van een onwaarschijnlijke partner: Leijten van de SP. Beiden zijn het eens dat verheerlijking niet te straffen is, maar het aanzetten tot geweld wel. "Dat is al strafbaar", aldus Leijten.

Rutte in Wormerveer: ha leuk joh

Mark Rutte in Wormerveer. Foto Remko de Waal/ANP

Wat VVD-leider Mark Rutte deed in Wormerveer vanmorgen - de VVD deelt op campagne gratis koffie en thee uit - is een soort gewone-mensen-variant van wat hij vrijdag in het Radio-1-debat deed. Hij verwees in zijn deel van het debat gisteren steeds naar zijn ervaring als minister-president.

In Wormerveer, Noord-Holland, ging het zo. 'Namens de gehéle regering, gefeliciteerd!' riep Rutte in het buurthuis tegen een meneer die gewonnen had met een potje schaak. 'Namens de hele regering, dus inclusief de gevolmachtigde ministers van Aruba, Curaçao en Sint Maarten, wens ik je een geweldige verjaardag', zei hij in de camera als een jongen bij de bus hem vraagt om een filmpje op te nemen, voor zijn jarige vriendin. En toen hij bij de plaatselijke bloemenzaak binnen stapte: 'Ja hallo, hier is de regering!' De meeste mensen lachten.

Er waren ook een paar internationale cameraploegen. Die vroegen Rutte naar de risico's van het succes van de PVV van Geert Wilders, maar daar was dit het moment niet voor. "Ik ga andere partijen niet becommentariëren, ik ben nu zeseneenhalf jaar premier en heb de energie om het nog eens vier jaar te doen", zei Rutte. En verder ging hij: selfie, iemand? Leuk joh.

Asscher: 'Geen premier, dan waarschijnlijk Kamerlid'

Als PvdA-leider Lodewijk Asscher geen kans maakt op het premierschap, gaat hij na de verkiezingen op 15 maart waarschijnlijk verder als Kamerlid. Dat zegt de huidige vicepremier en minister van Sociale Zaken zaterdag in De Telegraaf.

Op een vraag van De Telegraaf of hij vindt dat de politiek leider van de PvdA in de Kamer moet zitten als het premierschap geen optie is, antwoordt Asscher dat hij daar niet honderd procent zeker van is.

"Maar het is wel het meest waarschijnlijke, ja. In de Kamer wil ik zorgen dat het geluid van de PvdA goed te horen is. Kiezers moeten ook denken: ik heb die stem uitgebracht op Asscher en ik zie dat hij daar goede dingen mee doet."

Bestuursfuncties

Asscher was nooit eerder Kamerlid - hij bekleedt sinds 2006 bestuursfuncties. Eerst was hij wethouder in Amsterdam, waar hij ook kort waarnemend burgemeester was. Zijn Haagse debuut maakte Asscher in 2012 direct als minister.

Afgaand op zijn uitspraak in De Telegraaf, ligt het Kamerlidmaatschap nu wellicht dan toch in het verschiet voor Asscher. De PvdA staat in de laatste tussenstand van Peilingwijzer tussen de elf en vijftien zetels. Regeringsdeelname is onzeker, het premierschap lijkt voorlopig niet aan de orde.

Asscher zegt tegen De Telegraaf dat de PvdA in principe altijd wil meeregeren, hoeveel zetels de partij ook haalt. Maar hij plaatst wel een kanttekening:

"Ik vind dat wij nooit moeten weglopen. Maar je moet wel voldoende stemmen halen om een programma te kunnen afspreken wat ergens op slaat. [...] Het ziet er straks uit als een ongelofelijk moeilijke puzzel. Dus je kunt nu niet van tevoren zeggen: onder die omstandigheden willen we wel of niet meeregeren."

Pechtold

D66-lijsttrekker Alexander Pechtold blikt zaterdag in de Volkskrant ook alvast vooruit op de situatie na de verkiezingen. Als D66 niet gaat meeregeren, zal hij daar conclusies aan verbinden.

"Als het mij niet lukt om D66 het kabinet in te krijgen, dan hebben we verloren of heb ik D66 buitenspel laten zetten. Dat betekent niet dat ik de volgende dag weg ben, maar wel dat ik niet weer de kar ga trekken bij de volgende verkiezingen."

Pechtold zegt ook dat hij bij eventuele coalitieonderhandelingen geen breekpunt zal maken van D66-speerpunten als orgaandonatie en euthanasie bij een voltooid leven. Voor hem is het voldoende als andere regeringspartners beloven dat ze geen blokkades opwerpen.

En mocht D66 een grote verkiezingsoverwinning boeken - de partij staat nu in de Pijlingwijzer tussen de zestien en achttien zetels - dan zou Pechtold naar eigen zeggen een betere premier zijn dan Mark Rutte. "Ik wil wel een premier zijn van alle Nederlanders. Rutte is door de mand gevallen met zijn uitspraken waarmee hij bewust groepen Nederlanders buitenspel zet. 'Pleur op' was een dieptepunt."

Rutte

Verschillende partijen gaan de laatste tijd hard tekeer tegen de partij van premier Rutte, de VVD. De SP wil niet samenwerken, de PvdA en het CDA leverden kritiek. Toch houdt Rutte vertrouwen, zegt hij in het Financieele Dagblad.

"Ik wil vooral de overeenkomsten zoeken. Ook de komende jaren is verbindend leiderschap van groot belang. Ik heb laten zien dat ik dat aspect beheers en dat er ook heel veel gelukt is, bij krappe meerderheden of zelfs het ontbreken ervan. Dat zal ook de komende jaren nodig zijn."

CDA kijkt alweer vooruit naar zondag

Het Radio-1-debat is nog maar net afgelopen, lees hier de live checkts terug, of het CDA kijkt alweer vooruit naar zondag. Dan gaan vijf lijsttrekkers (van CDA, PvdA, GroenLinks, SP en D66) met elkaar in debat in de Rode Hoed in Amsterdam. Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV) zijn er niet bij, die hebben afgezegd.

De partij heeft een filmpje op Facebook gezet waarin Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV) als kleine kinderen worden neergezet. En CDA-leider Sybrand van Haersma Buma zelf trouwens ook, maar die is natuurlijk het verstandige kind dat de twee ruziemakers uit elkaar probeert te halen. Het CDA zendt het filmpje ook uit in de reclameblokken voor, tijdens en na het debat, zondag.

Met Radio 1-debat begint reeks cruciale debatten

Met het Radio 1-lijsttrekkersdebat, dat vrijdagmiddag tussen 16.30 en 18.00 uur wordt gehouden in de Haagse sociëteit Nieuwspoort, begint een reeks van belangrijke radio- en tv-debatten die de campagne een beslissende wending kunnen geven. Aan het radiodebat van vrijdag, dat op nrc.nl via een liveblog te volgen zal zijn, doen negen lijsttrekkers mee. Mark Rutte (VVD), Emile Roemer (SP) en Kees van der Staaij (SGP) debatteren over de arbeidsmarkt, Defensie en de AOW-leeftijd. Sybrand van Haersma Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (CU) over Europese samenwerking, maatschappelijke dienstplicht en het ‘voltooid leven’-initiatief. Lodewijk Asscher (PvdA), Jesse Klaver (GroenLinks) en Henk Krol (50Plus) over het overbruggen van verschillen in de samenleving en ook de arbeidsmarkt en de AOW-leeftijd.

Zondagavond, 26 februari, is vanaf 21.00 uur het eerste tv-debat bij RTL, in de Rode Hoed in Amsterdam. Dit was oorspronkelijk het 'premiersdebat' met de vier lijsttrekkers van de grootste partijen in de Peilingwijzer, maar toen RTL vanwege de kleine verschillen daarin besloot vijf partijen uit te nodigden bedankten Wilders en Rutte voor de uitnodiging. RTL besloot het debat toch te laten doorgaan, met vijf lijsttrekkers: Buma, Pechtold, Klaver, Asscher en Roemer. Zij debatteren over drie thema´s: zorg, veiligheid en economie. Het is nu bijgenaamd het 'vice-premier-debat'.

Een week later, op zondag 5 maart om 21.00 uur, is het tweede grote tv-debat, het Carrédebat. Voor dit door RTL, BNR en Elsevier georganiseerde debat zijn de lijsttrekkers van de acht grootste partijen uitgenodigd. Het zal het eerste tv-debat met Rutte zijn, Wilders ontbreekt opnieuw: hij zegde af nadat RTL een interview hield met zijn broer. De andere deelnemers: Buma, Klaver, Asscher, Pechtold, Roemer, Krol en Marianne Thieme (Partij voor de Dieren). De vier stellingen van het debat gaan over de volgende thema's: Europa, identiteit, werk en zorg. Per stelling debatteren vier partijen tegen elkaar. Iedere partij neemt deel aan twee debatten.

Op vrijdag 10 maart en maandag 13 maart zijn er nog twee één-op-één-debatten bij EenVandaag. Op links gaan op die vrijdag Asscher en Roemer de strijd aan, Rutte en Wilders staan tegenover elkaar op maandag. Tussendoor doen de meeste lijsttrekkers (Rutte, Klaver, Pechtold, Buma, Asscher en Roemer) op zaterdag 11 maart nog mee aan het Debat van het Zuiden in Eindhoven.

Op de avond voor de verkiezingen, dinsdag 14 maart, is dan nog het NOS-slotdebat. De lijsttrekkers van de acht grootste partijen gaan die dinsdagavond twee keer in debat. Asscher staat onder andere tegenover Wilders, Rutte tegenover Klaver. Aan het slotdebat gaat nog een debat tussen de kleinere partijen vooraf.

Meerderheid kiezers bezorgd over normen en waarden

Een groot deel van het Nederlandse electoraat maakt zich zorgen over de normen en waarden. Dat blijkt uit een peiling van onderzoeksbureau Ipsos, uitgevoerd in opdracht van de NOS. 86 procent van de ondervraagden is bezorgd, vier op de tien maakt zich zelfs grote zorgen.

Zeven op de tien kiezers die deelnamen aan het onderzoek, vindt bovendien dat het nu slechter gesteld is met de normen en waarden dan vijf jaar geleden. De helft van de ondervraagden verwacht dat die daling de komende vijf jaar doorzet.

Zorg en immigratie

Normen en waarden zijn niet het enige onderwerp waar de kiezer ongerust over is. 85 procent van de ondervraagden maakt zich ook zorgen over de gezondheidszorg, drie op de tien ernstige zorgen. Daarnaast heeft 81 procent geen goed gevoel bij de immigratie en het asielbeleid. 35 procent is daar erg bezorgd over.

Als het over de economie gaat, zijn de kiezers volgens het Ipsos-onderzoek iets milder: ongeveer zes op de tien zijn daar in enige mate bezorgd over, slechts 11 procent in sterke mate.

De steekproef, met een foutmarge van 2,5 procent, werd uitgevoerd onder een panel van 1.103 stemgerechtigden, dat volgens Ipsos een goede afspiegeling van de samenleving vormt. Na afloop van de enquête woog Ipsos de resultaten op basis van bevolkingskenmerken en stemvoorkeur bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen.

Wilders: Ik wil het zekere voor het onzekere nemen

Wilders zei donderdagavond dat hij zijn besluit om zijn flyeractiviteiten te staken niet uit strategische motieven heeft genomen om zijn campagne gedeeltelijk op te schorten. "Ik wil het zekere voor het onzekere nemen." Niet alleen voor zijn eigen veiligheid, maar ook voor die van de mensen die in Volendam naar hem toe zouden komen.

Wilders zei ook dat hij zich eraan ergert dat hij "iedere dag voor nieuwe verrassingen" komt te staan, door onthullingen in de media. Hij zei het kabinet nog wel te vertrouwen.

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Wilders in Tweede Kamer over annuleren flyerbijeenkomsten: 'Ik neem het zekere voor het onzekere.' https://t.co/5x0gyp4lSP

Blok: geen zorgen over veiligheid Wilders

Minister Blok (Veiligheid en Justitie, VVD) liet donderdagavond weten dat de veiligheid van alle politici, inclusief Wilders gewaarborgd is. Hij baseert zich daarbij informatie van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), meldt ANP. Wilders liet eerder donderdag weten zijn campagne gedeeltelijk op te schorten uit zorgen over het DBB-lek.

De politieke televisiegids voor vanavond

  • Tim Hofman interviewt PvdA-leider Lodewijk Asscher in het politieke jongerenprogramma De Stembus. De uitzending komt live vanuit de Avans Hogeschool in Breda en kijkersvragen zijn welkom. Te zien op Facebook vanaf 19.00 uur
  • De verkiezingsspecial van Nieuwsuur gaat vanavond over VNL. Het programma sprak uitgebreid met lijsttrekker Jan Roos, en vroeg hem wat hij en zijn partij precies willen. Te zien op NPO 2 vanaf 22.00 uur
  • De VVD is het afgelopen jaar vijftien keer betrokken geweest bij integriteitsschandalen, schreef Vrij Nederland donderdag. Meer dan iedere andere partij. Hoe pijnlijk is dat voor de partij van law and order, vraagt Politicologica zich af. Te zien op NPO 2 van 22.55 tot 23.30 uur.
  • EU-vicevoorzitter en PvdA-prominent Frans Timmermans is te gast bij Jinek. Heeft Europa nog wel toekomst, met "Trump, Poetin, de onrust in Oekraïne, het vluchtelingenvraagstuk én de opmars van het populisme", vraagt het programma zich af. Te zien op NPO 1 van 23.05 tot 0.00 uur.
  • AOW-uitspraken Krol waren misverstand, zegt 50Plus

    De AOW-leeftijd kan omlaag naar 65 én het staatspensioen kan tegelijkertijd welvaartsvast zijn. Dat was 'altijd het standpunt van 50Plus' en dat 'is geenszins veranderd'.

    Dat zei Jan Nagel, voorzitter van 50Plus, donderdagochtend op een persconferentie.

    Dinsdag zei partijleider Henk Krol nog dat het niet én-én kon zijn. 50Plus moest 'kiezen uit een aantal kwaden', was zijn reactie op een door 50Plus besteld onderzoeksrapport over de verlaging van de AOW-leeftijd naar 65 jaar. Hoogleraar Openbare financiën Harrie Verbon stelde dat leeftijdsverlaging kon, maar de AOW-tegelijkertijd verhogen zoals 50Plus ook wil 'kon niet voor iedereen'.

    Krol had, zegt Nagel nu, zijn antwoorden dinsdag 'alleen wat anders moeten formuleren'. 'Hij had willen duidelijk maken dat ándere partijen eens moeten kiezen tussen twee kwaden: de AOW is al dertig jaar niet welvaartsvast.'

    Op de persconferentie was Krol zelf niet aanwezig. De partijleider was zich op het radiodebat van vrijdag aan het voorbereiden, zei Nagel. En het was ook 'nooit de bedoeling' dat Krol bij de persconferentie zou zijn. Martin van Rooijen, senator en kandidaat-Tweede Kamerlid, is de financieel expert van 50Plus en zou de woordvoering doen.

    De partij kwam met de ‘financiële verantwoording’ van het programma. In tegenstelling tot de meeste andere partijen heeft 50Plus dat niet door het CPB laten doen, maar door een eigen financiële commissie onder leiding van Van Rooijen. Volgens hem kunnen de kosten voor de verlaging van de AOW-leeftijd 'voor 100 procent' gedekt worden, en is het ,'relatief eenvoudig' de 12 miljard euro die het Centraal Planbureau zegt dat daarvoor nodig is te vinden. Dat is opvallend want partijleider Henk Krol riep eerder deze week dat dat bedrag van 12 miljard helemaal niet klopt. 'U liegt dat u barst', zei hij maandag tegen Lodewijk Asscher tijdens een debat in De Wereld Draait Door, toen de lijsttrekker van de PvdA dat CPB-getal noemde.

    Van Rooijen had een ingewikkelde rekensom nodig om de financiële dekking van de AOW-plannen uit te leggen. Die bestaat onder meer uit 'in tact laten' van het begrotingsoverschot van 6,5 miljard euro dat het CPB voor 2021 voorziet – maar kennelijk is dat geld wel nodig om de oplopende AOW-kosten te financieren. Ook wordt de arbeidskorting voor werkenden bevroren en de accijnzen op tabak en btw op snoep en chips verhoogd. En er komt een accijnsheffing op wiet, zodra de wietteelt wordt gelegaliseerd. Het wetsvoorstel daarover werd deze week door de Tweede Kamer aangenomen, maar moet nog door de Eerste Kamer.

    Recordaantal Nederlanders in het buitenland wil stemmen

    Nooit eerder hebben zich zoveel Nederlanders in het buitenland geregistreerd om te mogen stemmen met de Tweede Kamerverkiezingen. Dat meldt de gemeente Den Haag, die de registraties bijhoudt. In totaal hebben zich ongeveer 77.500 mensen aangemeld.

    Om vanuit het buitenland te kunnen stemmen, moeten kiezers zich verplicht registreren. Vervolgens mogen ze hun stem uitbrengen per brief, of bij volmacht.

    Bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen, in 2012, registreerden zich ruim 48.000 stemmers. Meer dan 80 procent stemde toen per brief.

    'VVD'ers het vaakst in integriteitsproblemen'

    Lokale, provinciale en landelijke politici hebben zich dit jaar schuldig gemaakt aan 46 integriteitsschendingen. Dat schrijft Vrij Nederland in de jaarlijkse "Politieke Integriteits Index". In vijftien gevallen ging het om politici van de VVD.

    De Index van Vrij Nederland verscheen donderdag voor de vijfde keer. Het blad zegt nog niet uit de cijfers af te kunnen leiden of het aantal integriteitsschendingen door politici in die tijd structureel is toe- of afgenomen. Daarvoor schommelen de aantallen te sterk.

    Volgens Vrij Nederland is ongeveer 90 procent van de in totaal 12.000 Nederlandse politici zijn actief in de lokale politiek. Daar werden dan ook verreweg de meeste overtredingen geturfd. Een aanzienlijk deel daarvan, vijftien overtredingen in totaal, werd gepleegd door politici van partijen die niet landelijk actief zijn.

    Lees meer over de Politieke Integriteits Index bij Vrij Nederland: Vijf jaar misbruik en manipulatie in de politiek

    Steeds meer stemmers zijn 65 jaar of ouder

    Een steeds groter deel van de Nederlanders die mogen stemmen is 65 jaar of ouder. Van de 12,9 miljoen mensen die momenteel kiesgerechtigd zijn, is iets minder dan 24 procent 65-plusser, zo berekende het Centraal Bureau voor de Statistiek donderdag. Bij de verkiezingen van 2012 was dat nog minder dan 22 procent.

    Ook bij de verkiezingen daarvoor steeg het aandeel senioren in het electoraat al gestaag. Toen in 1998 het tweede kabinet-Kok werd verkozen, was slechts 18 procent van de kiesgerechtigden 65-plus. Het percentage 20- tot 45-jarigen liep in diezelfde periode sterk terug, van 51 naar 41 procent van de stemgerechtigde bevolking.

    Gevolg van de babyboom

    De toename in 65-plussers is volgens het CBS het gevolg van de geboortegolf van na de Tweede Wereldoorlog. Bij de vorige verkiezingen hadden alleen ‘babyboomers’ uit 1946 en 1947 nog maar de 65-jarige leeftijd bereikt, terwijl dat bij de verkiezingen van maart ook geldt voor mensen met geboortejaar 1948 tot 1952.

    Ook stelt het CBS dat ouderen vaker de gang naar de stembus maken dan jongeren. In 2012 bracht liefst 86 procent van de 65-plussers zijn stem uit, tegenover 71 procent in de leeftijdsgroep 18-35 jaar. Tegelijkertijd hebben senioren van alle groepen het minste vertrouwen in de Tweede Kamer, constateerde het CBS.

    Vijfpuntenplan van Jan Terlouw en politieke jongerenorganisaties voor het nieuwe kabinet

    Een betere wereld begint bij jezelf. Dat moeten de tien jongerenorganisaties van de grote landelijke politieke partijen hebben gedacht, toen ze eerder dit jaar bij Jan Terlouw op de koffie gingen. De D66-coryfee had de voorzitters van de juniorclubs uitgenodigd na zijn gloedvolle en voor velen imponerende betoog over ‘het touwtje uit de brievenbus’ eind november vorig jaar in De Wereld Draait Door.

    Dat verhaal draaide voor een belangrijk deel om het beschermen van de aarde, vertrouwen in de elkaar en het aldus creëren van een vreedzamer samenleving voor jongere generaties. Terlouw (85) maakte er veel mee los – en bereikte via social media een miljoenenpubliek.

    De jongerenafdelingen van de meeste partijen uit de Tweede Kamer – van de JOVD tot Dwars (van GroenLinks); van de Jonge Socialisten tot Oppositie (van Denk) – kwamen na het discussieavondje tot een oproep aan de aanstaande formateurs voor een nieuw kabinet. In het ‘Manifest’ staan vijf concrete punten die in het nieuwe regeerakkoord zouden moeten worden opgenomen.

    Twitter avatar jesseklaver Jesse Klaver Dit is wat er moet en hoe t moet: samenwerken aan duurzaamheid en eerlijk delen #dwdd -J

    Drie ervan gaan over een schonere wereld: Nederland moet "tot de koplopers gaan behoren op het gebied van duurzaamheid", "het principe van de vervuiler betaalt zal uitgangspunt zijn van het kabinetsbeleid" en elke maatregel die het nieuwe kabinet treft zal worden getoetst "aan de effecten ervan op de kwaliteit van de aarde".

    Het opvallende vierde punt is iets wat veel fracties in de Tweede Kamer verdeelt: een oproep tegen belastingontwijking door multinationals.
    Bij alles wat het nieuwe kabinet zal besluiten, zo instrueert het vijfde algemenere artikel "zal de menselijke maat norm zijn in wetgeving, regelgeving en beleid".

    In een toelichting bij DWDD, woensdagavond, lieten de voorzitters van de jongerenorganisaties weten het manifest bij de leiders van hun ‘moederpartijen’ te zullen aanbieden. Daar is ten aanzien van de VVD, schatte de voorzitter Rutger de Ridder van de JOVD in, misschien wel wat masseerwerk voor nodig.

    Jan Terlouw zelf zal niet meegaan naar Den Haag om het manifest aan te bieden. "Daar zijn de jongelui mans genoeg voor."

    De politieke televisiegids voor vanavond

    Ook op radio en televisie kun je dezer dagen nauwelijks nog om de campagne heen. Een overzicht van het politieke aanbod voor vanavond:

    • In Tijd voor Max is op dit moment lijsttrekker Jesse Klaver van GroenLinks te gast. Hij komt onder meer uitleg geven over de plannen van zijn partij op het gebied van ouderenzorg. Te zien op NPO 1 van 17.10 tot 17.55 uur.
    • Premier Mark Rutte is woensdagavond de hele uitzending te gast bij Dit is de Dag. Hij komt daar onder meer om te vertellen van welk land hij opnieuw premier wil worden. Presentator Tijs van den Brink wil Rutte onder meer ondervragen over hoe Nederland omgaat met nieuwkomers en over de identiteit van het land. Te horen van 18.30 tot 19.00 uur op NPO Radio 1.
    • Een van de voornaamste thema’s van deze campagne is het wantrouwen onder burgers. Er hangen “geen touwtjes meer uit de brievenbus”, zo formuleerde oud-politicus en kinderboekenschrijver Jan Terlouw het begin december in een bijzonder betoog bij De Wereld Draait Door. Woensdagavond is Terlouw opnieuw te gast en zet hij zijn pleidooi voort. Te zien op NPO1 van 19.00 tot 19.55 uur.
    Lees ook de televisierecensie van Hans Beerenkamp: Jan Terlouw en het touwtje uit de brievenbus

    Toch debat Asscher en Roemer bij EenVandaag

    Er komt toch een tv-debat tussen de linkse lijsttrekkers Lodewijk Asscher (PvdA) en Emile Roemer (SP). Op vrijdag 10 maart staan ze één-op-één tegenover elkaar bij EenVandaag, zo meldt het actualiteitenprogramma. Eerder werd het debat nog afgeblazen omdat Asscher het niet tegen Roemer wilde opnemen. „Onze tegenstanders zitten op rechts, niet op links”, liet Asschers woordvoerder destijds weten. „We willen in debat met VVD en PVV, niet met SP of GroenLinks.”

    Onder druk van de stagnerende peilingen lijkt de PvdA nu toch overstag te zijn gegaan. Dit weekend openden Asscher en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem al de aanval op een andere linkse concurrent, Jesse Klaver (GroenLinks). De milieumaatregelen van GroenLinks zouden volgens de PvdA "rampzalig" uitpakken voor gewone werkenden met een auto. Dijsselbloem bekritiseerde bovendien het "stiekeme trucje" waarmee GroenLinks de financiële gevolgen van de plannen zou hebben verborgen voor het CPB.

    De woordvoerder van Asscher ontkent dat de PvdA-lijsttrekker van koers verandert door alsnog met Roemer in debat te gaan. "Hier zit geen hogere strategie achter." Volgens de woordvoerder is de SP "nog steeds niet onze tegenstander, al zijn er natuurlijk verschillen". Dat Asscher nu alsnog 'ja' heeft gezegd, is "iets tussen ons en EenVandaag".

    Twee dagen voor de verkiezingen, op maandag 13 maart, heeft EenVandaag een debat tussen de lijsttrekkers Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV). Als tegenhanger voor dit 'debat op rechts' wilde de redactie graag een 'debat op links'. Dat gaat er nu alsnog komen. Met één merkwaardige omissie: de grootste linkse partij in de peilingen, GroenLinks, doet nu nergens mee - en dat terwijl Jesse Klaver als enige linkse lijsttrekker geen voorwaarden had gesteld over zijn tegenstanders.

    EenVandaag hoopt nog op een één-op-één-debat tussen Klaver en Alexander Pechtold (D66). Maar of dat er komt, ligt in handen van Pechtold.

    Forum voor Democratie verwijdert vaakst tweets

    Een tikfout is zo gemaakt, zeker op het kleine scherm van een mobiele telefoon. En voor iemand met onhandige vingers zit het knopje retweet op Twitter wel érg dicht naast het antwoord-icoontje. Een verkeerde tweet staat dus online voor je het weet. Vervelend voor politici, en al helemaal in campagnetijd.

    Gelukkig is het verwijderen van een mislukte (of niet geslaagde) tweet zo gebeurd. Maar helemaal verdwenen zijn ze dan niet. De website Politwoops verzamelt al sinds 2010 de berichten die politici van Twitter verwijderen. Woensdag verscheen een nieuwe versie van de pagina, waarin alle 768 kandidaten voor de Tweede Kamerverkiezingen zijn opgenomen.

    Ook PVV en PvdA schrappen vaak

    Een van de conclusies van een maand aan verwijderde tweets is dat politici van Forum voor Democratie in verhouding het vaakst een bericht weer van Twitter halen: in 1 op de 13 gevallen. Maar ook kandidaat-Kamerleden van de PvdA, de PVV en de Libertarische partij verwijderen relatief vaak hun tweets.

    Met nieuwe versie https://t.co/0HBkA83PVC zijn ook verwijderde tweets van bijna alle kandidaten #TK2017 te vinden. https://t.co/lcaKza4QPR pic.twitter.com/yWzqOAYCHn

    — Open State (@OpenStateEU) February 22, 2017

    Kampioen tweets-verwijderen was afgelopen maand Mohammed Chahim, de nummer 53 op de lijst van de PvdA. Hij haalde in totaal maar liefst 169 berichten weer van Twitter. Ook Geert Wilders schrapt volgens Politwoops regelmatig een bericht, maar daarachter zit veelal een tactiek: hij verwijdert retweets van eerdere berichten van zichzelf, om die berichten vervolgens opnieuw te retweeten en ze zo weer onder de aandacht te brengen.

    Amper verschil tussen VVD en PVV in Peilingwijzer

    Het verschil in populariteit tussen PVV en VVD is in de peilingen vrijwel nihil. In de nieuwste Peilingwijzer, die vanochtend verscheen, bestaat geen statistisch relevant onderscheid meer tussen het gepeilde zetelaantal van de twee partijen.

    De PVV (24-28 zetels) verliest verder, terwijl de VVD (23-27) stabiel blijft. Rutte lijkt dus wel te profiteren van het uitsluiten van Wilders, maar de eigen aanhang groeit niet.

    Of Wilders’ afzegging van het tweede RTL-debat effect heeft, kan opperpeiler Tom Louwerse nog niet zeggen. Ook tussen CDA, D66 en GroenLinks zijn de verschillen volstrekt verwaarloosbaar, rond 17 zetels.

    PVV favoriet bij de Britse wedkantoren

    De Britse bookmakers hebben de Nederlandse politiek ontdekt. Voor het eerst is het mogelijk om bij William Hill, een van de drie grootste wedkantoren, in te zetten op welke Nederlandse partij de grootste wordt. Ook bookmakers Paddy Power, Ladbrokes, Bedfred en Betfair, de grootste online bookmaker, bieden die mogelijkheid.

    Favoriet is bij allemaal de PVV. De kans dat die partij de meeste zetels krijgt – de odds – was dinsdagavond bij William Hill 3/10. Als je één pond inzet, is je winst slechts dertig pence. Dan is een gokje wagen op de SP gunstiger. De odds zijn 80/1: voor iedere ingezette pond kun je er tachtig winnen.

    'We merkten sinds het Schotse onafhankelijkheidsreferendum in 2014, onze eigen verkiezingen in 2015, het Brexit-referendum vorig jaar en de Amerikaanse verkiezingen dat de belangstelling voor politieke weddenschappen is geëxplodeerd', vertelt Graham Sharpe van William Hill. 'Dat gaf het idee ook weddenschappen aan te bieden over de Nederlandse en de Duitse verkiezingen.'

    Het loopt nog niet storm, zegt Sharpe eerlijk. Het interview van BBC Newsnight met Geert Wilders 'wekte enige interesse', maar 'bij lange na nog niet die voor de Britse of Amerikaanse verkiezingen'.

    Maar kennen niet-Nederlandse gokkers wel het verschil tussen PVV, VVD, CDA, PvdA, SP en D66?

    'Ik denk van niet. Maar net zoals Trump een bekende naam was, en in Frankrijk Le Pen, is Wilders dat ook. En als de belangstelling er is, dan kijken gokkers ook naar wie de tegenstanders zijn.'

    Door internet is dat makkelijker op te zoeken, en een mening te vormen, denkt Sharpe.

    De keuze voor de zes partijen is gebaseerd op huidig zetelaantal, niet op de peilingen. Het pallet is uitgebreid bij de weddenschappen over wie premier kan worden (alleen bij Betfair mogelijk): ook op Tunahan Kuzu (54/5), Jan Roos (idem) en Marianne Thieme (idem) kan worden ingelegd. Opmerkelijk voor Binnenhof-watchers: de odds op Jesse Klaver zijn ook 54/5.

    De politieke televisiegids voor vanavond

    Ook op radio en televisie kun je dezer dagen nauwelijks nog om de campagne heen. Een overzicht van het politieke aanbod voor vanavond:

    -In De Tafel van Tijs stelt presentator Tijs van de Brink vanavond de vraag: wordt onze nationale identiteit bedreigd? Maar liefst vier kandidaat-Kamerleden zijn aan zijn tafel uitgenodigd om de kwestie te bespreken: Malik Azmani (VVD), Sylvana Simons (Artikel 1), Madeleine van Toorenburg (CDA) en Ron Meyer (SP). (NPO2, 21.20 uur)

    - Nieuwsuur sluit de zoektocht naar de Nederlandse kiezer af en legt als besluit vandaag haar oor te luisteren in de Amsterdamse wijk Nieuw-West. Ook NRC-redacteuren Jutta Chorus en Bas Blokker togen onlangs al richting Amsterdam-West om te constateren: armoede heeft een kleur in de stad. (NPO2, 22.00 uur)

    -In Jinek schuift minister van Financiën en tevens nummer drie op de lijst van de PvdA Jeroen Dijsselbloem aan. In het Algemeen Dagblad blaakte de kandidaat voor de geplaagde partij vanochtend van het zelfvertrouwen: volgens hem komt de PvdA gewoon weer in de regering, en het liefst met hemzelf als minister van Financiën. Dit zei hij afgelopen donderdag ook op de NRC Verkiezingsavond. Over zijn persoonlijke ambities wordt hij vanavond ongetwijfeld doorgezaagd, net als over de weer opspelende crisis rond Griekenland. (NPO1, 23.00 uur)

    Kamerdebat over Oekraïne, of over betrouwbaarheid Rutte?

    De Tweede Kamer debatteert dinsdagavond over het voorstel het verdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne alsnog te ratificeren. Een aanvullende tekst die Rutte met zijn EU-collega’s heeft besproken biedt volgens het kabinet voldoende garantie dat aan de zorgen van de nee-stemmers wordt tegemoet gekomen. Een meerderheid in de Tweede Kamer is voor. In de senaat is deze nog niet zeker.

    De vraag is of dit Oekraïne-debat dinsdagavond echt een verkiezingsdebat gaat worden, nu het drie weken voor 15 maart gehouden wordt. De fractievoorzitters laten het in elk geval aan hun voorbij gaan: op de sprekerslijst staan gewoon de buitenlandspecialisten uit de fracties zoals Pieter Omtzigt (CDA), Harry van Bommel (SP) en Kees Verhoeven (D66). Namens het kabinet verdedigt wel premier Rutte de wet, samen met zijn minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders.

    De oppositie zullen zo middenin de campagne zonder enige twijfel gaan hameren op de betrouwbaarheid van Rutte. De premier, zo zeggen zijn tegenstanders, suggereerde eerst dat hij de nee-stem bij het referendum van vorig jaar serieus zou nemen, en jast het associatieakkoord nu alsnog door het parlement. Ook in de verkiezingsdebatten op radio en tv komen ze de komende weken geheid weer langs: Ruttes verbroken verkiezingsbeloftes. Achter de schermen zijn de meeste partijen er tamelijk eerlijk over, schrijft onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdiet dinsdag. Ruttes betrouwbaarheid is zijn achilleshiel, het is verkiezingstijd, dus pakken we hem daar, zo wordt geredeneerd:

    Niet zo’n prettig vooruitzicht voor de VVD-leider, die de kiezers vraagt om een nieuwe termijn als premier. Het verklaart ook Ruttes geringe animo om al te vaak in debat te gaan de komende weken.

    Meest gestelde vraag: wanneer zijn de verkiezingen?

    Op de vierkante kilometer rond het Binnenhof in Den Haag zit iedereen in de campagnemodus en gaat elk gesprek over televisiedebatten en strategieën. Dat is de binnenwereld. Google biedt een lesje zelfrelativering, want rond de Tweede Kamerverkiezingen leven op Google vooral nog basale vragen. Vandaag brengt de zoekmachine een nieuwe website in de lucht die de zoektrends over de campagne laat zien.

    De populairste vragen zijn kernachtig, blijkt. Wanneer zijn de verkiezingen? Welke partijen doen er mee? Hoeveel partijen doen er mee?

    Je kunt ook zelf zoektermen in beeld brengen en bijvoorbeeld zien welke politici het meest gegoogled worden. Zo is in deze grafiek te zien dat ´Geert Wilders´ de meest gezochte politicus is, de afgelopen drie maanden. De piek op 9 december vorig jaar was op de dag van de uitspraak in de rechtszaak tegen hem. En op maandag 23 januari piekte Mark Rutte, dat was de dag dat de VVD Ruttes open brief als advertentie in alle ochtendkranten zette.

    Jammer is wel dat de website alleen relatieve aantallen laat zien. De hoogste piek gemeten in die periode telt op tot honderd, de rest wordt daar relatief aan afgemeten. Absolute aantallen laten zien is volgens Google te privacygevoelig. En nee, Google geeft geen stemadvies - als je de vraag intikt op welke partij je het beste kunt stemmen, dat is de vraag op plek vier van de meest gestelde vragen, krijg je als zoekresultaat linkjes naar stemhulpen.

    Rutte meest in het nieuws, gevolgd door Wilders

    Rutte is van alle lijsttrekkers het meest in het nieuws over de verkiezingscampagne, gevolgd door Wilders. Maar Donald Trump wordt meer genoemd in de landelijke dagbladen dan alle lijsttrekkers bij elkaar. Dat blijkt uit onderzoek van mediapolitiek.nl, een samenwerkingsverband van mediawetenschappers dat deze verkiezingscampagne de inhoud en toon van het nieuws in kaart brengt.


    Foto ANP / Remko de Waal

    Tot nu toe domineren rechtse politici en rechtse thema’s het nieuws in de verkiezingsstrijd, schrijven de onderzoekers die automatische inhoudsanalyses gebruiken om de onderwerpen van berichten vast te stellen. Ook is opvallend dat ongeveer de helft van het politieke nieuws een inhoudelijke discussie betreft. Naast inhoudelijke onderwerpen gaat veel aandacht uit naar de interne strijd binnen partijen, de vraag wie er premier wil worden en wie er aan het zogenaamde Premiersdebat mag meedoen, als die er al komt. Daarnaast is er veel aandacht voor de campagne zelf, het gebruik van nepnieuws, de rol van peilingen en de debatten.

    Veruit het belangrijkste thema waar journalisten tijdens de verkiezingscampagne op inzoomen is immigratie en integratie met daarbinnen ook de discussie over de Nederlandse identiteit en de vraag wie nu precies wanneer ‘normaal moet doen’. Daarna volgen de thema’s economie en veiligheid en justitie. Samen zijn deze onderwerpen goed voor bijna de helft van het inhoudelijke nieuws.

    Buma slaat flirts af, terwijl Dijsselbloem juist van harte flirt

    Buma slaat flirts af: Bij het CDA maken ze zich een beetje zorgen dat regeringsdeelname voor de partij straks zó onvermijdelijk wordt dat de onderhandelingspositie minimaal is. Dus doet Buma in ieder geval tot de verkiezingen alsof hij nergens over wil onderhandelen - een houding die hem al een paar jaar goed bevalt. Vandaag haalt hij in De Telegraaf uit naar linkse partijen die hebben aangegeven graag met hem een coalitie willen vormen. “De dagdromen van Jesse Klaver zijn nachtmerries voor de Nederlanders.” De SP heeft zich buitenspel gezet door een breekpunt te maken van een nieuw ziekenfonds. En de PvdA is “meer bezig met een gevecht met zichzelf dan met de verkiezingsstrijd”, aldus de CDA-leider. Maar op coalitievorming over rechts wil hij zich evenmin vastleggen.

    Dijsselbloem flirt juist van harte: Hij zei het afgelopen donderdag bij de NRC Verkiezingsavond, en vanochtend in een tikkeltje rechts interview in het AD: Jeroen Dijsselbloem wil door als minister van Financiën. Klein probleempje: dan moet zijn PvdA wel genoeg zetels halen om mee te kunnen doen aan een formatie. Mocht de partij inderdaad op de nu gepeilde 12-14 zetels uitkomen, dan dreigt - afhankelijk van de coalitiepartners - een CDA anno 2010 scenario: ongeloofwaardige regeringsdeelname van plucheplakkers met een nog grotere electorale afstraffing in het verschiet. Maar Dijsselbloem ziet dat anders. Als alle partijen tussen de 15 en 20 zetels uitkomt, moet ook een gehalveerde PvdA “verantwoordelijkheid nemen”. En bovendien: “We gaan met Lodewijk Asscher deze verkiezingen winnen.”

    Fact-check: ‘AOW-leeftijd terug naar 65 kost 12 miljard’

    "AOW-leeftijd terug naar 65 kost 12 miljard". Dat zei PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher maandagavond in het Lagerhuis-debat bij De Wereld Draait Door.

    "U liegt dat u barst!", snauwde Henk Krol de PvdA-leider toe in de eerste editie van de Lagerhuisdebatten bij DWDD. Het terugbrengen van de pensioenleeftijd naar 65 jaar – deze werd door het huidige kabinet stapsgewijs opgeschroefd – kost volgens de lijsttrekker van 50Plus niet 12 miljard maar 3,5 miljard euro.

    Presentator Paul Witteman riep Krol tot de orde. Niet omdat zijn repliek niet klopte, maar omdat "we elkaar hier niet voor leugenaars uitmaken".

    Het lijkt erop dat vicepremier Asscher zijn partijgenoot Jeroen Dijsselbloem op Twitter volgt. De minister van Financiën plaatst daar de laatste tijd ‘op persoonlijke titel’ geregeld filmpjes op met serieuze college-lessen over diverse begrotingskwesties. Een daarvan ging over de kosten van het AOW-stelsel.

    Dijsselbloem stelde daarin op 3 februari dat het terugbrengen van de AOW-leeftijd naar 65 jaar, wat de SP en 50Plus willen, "12 miljard euro extra per jaar" kosten.

    En, klopt het?

    Onder aan de grafiek die Dijsselbloem op 3 februari liet zien staat als bron vermeld: CPB. Dat Centraal Planbureau heeft inmiddels de financiële consequenties voor het weer verlagen van de AOW-leeftijd bijgesteld. In de vorige week verschenen doorrekening van de verkiezingsprogramma’s staat bij het overzicht van maatregelen uit verkiezingsprogramma van de SP – een partij die ook ‘terug naar 65’ wil – het volgende:

    "De SP brengt de AOW‐leeftijd in 2020 terug tot 65 jaar en handhaaft deze erna op deze leeftijd. Dit is een intensivering van 5,3 mld euro in 2021. Op lange termijn loopt dit op naar 15,5 mld euro."

    Dat zijn twee verschillende bedragen, voor twee verschillende tijdpaden: eentje voor de komende kabinetsperiode tot 2021 (5,3 miljard euro) en een structurele kostenpost voor de langere termijn (15,5 miljard). Zo bezien klopt de 12 miljard van Asscher niet – hij zei er overigens niet bij voor welke termijn dat bedrag geldt.

    Maar het CPB heeft nóg twee effecten getaxeerd voor de verlaging van de AOW-leeftijd: het verloop van WW- en andere uitkeringen en de opbrengstontwikkeling van de AOW-premies. Dat laatste leidt tot een extra inkomstenderving voor de schatkist van 1,2 miljard op de korte termijn, en 3,5 miljard op de lange termijn. En doordat ouderen die eerder met pensioen gaan niet langer in aanmerking komen op sociale uitkeringen levert dat een besparing voor de staat op: van 2,2 miljard in 2021, respectievelijk 6,1 miljard structureel.
    Per saldo komt daarmee het budgettaire effect voor het terugdraaien van de verhoogde AOW-leeftijd op 4,3 miljard voor de komende vier jaar, en 12,9 miljard voor de lange termijn.

    Conclusie

    Het herstellen van de AOW-leeftijd tot 65 jaar kost op de lange termijn meer dan de 12 miljard die Asscher noemde. Namelijk: 12,9 miljard. Hij zit er 900 miljoen naast. Aanvankelijk zagen we alleen deel één van de CPB-som en concludeerden we zijn stelling als onwaar omdat hij er nog verder leek naast te zitten.

    De stelling van Asscher is grotendeels waar.

    Partij voor de Dieren doet mee aan het Carré-debat in plaats van de PVV

    Marianne Thieme, lijsttrekker van de Partij voor de Dieren, doet mee aan het debat tussen acht politieke leiders in theater Carré. Dat maakten maandagavond organisatoren RTL Nieuws, BNR en Elsevier bekend.

    Thieme vult op 5 maart de plek op van PVV-leider Geert Wilders. Hij trok zich terug nadat RTL Nieuws een interview met zijn broer publiceerde, die kritiek uitte op de PVV’er. Het debat zou gaan tussen de acht grootste partijen in de peilingen. Op die basis zou de ChristenUnie in aanmerking komen voor een plek in Carré. Maar omdat het debat op zondag wordt gehouden, wil lijsttrekker Gert-Jan Segers niet meedoen. De zondagsrust weegt voor de partij zwaar.

    De politieke televisiegids voor vanavond

    Ook op radio en televisie kun je dezer dagen nauwelijks nog om de campagne heen. Een overzicht van het politieke aanbod voor vanavond:

    - De Wereld Draait Door verandert vanaf vandaag vier maandagen in VARA-klassieker Het Lagerhuis. De presentatie is traditioneel in handen van Paul Witteman en net als vroeger krijgen naast “gewone” burgers ook échte politici het woord. In de eerste uitzending kruisen PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher en lijsttrekker van 50-plus Henk Krol de degens. Als het net zo loopt als tijdens de hoogtijdagen van het programma eind jaren negentig, kunnen ook de panelleden zomaar uitgroeien tot Bekende Nederlanders. In een filmpje stelt DWDD ze alvast aan ons voor.

    Twitter avatar dwdd DeWereldDraaitDoor Dit zijn alle panelleden van het Lagerhuis! Vanavond om 19:00 de eerste aflevering op NPO1. Praat mee op #Lagerhuis. https://t.co/MjLsnGpQ3y

    - Nieuwsuur onderzoekt in een reeks de verschillende soorten Nederlandse kiezers en stelt vanavond de vraag: wat beweegt de PVV-stemmer? Ook in Nieuwsuur: de worsteling van de SP om te concurreren met diezelfde PVV. In die laatste kwestie doken ook NRC-journalisten Petra de Koning en Bas Blokker alvast in een mooie reportage vanuit Amsterdam-Noord.

    Relatie tussen Wilders en media wordt grimmiger

    De verhouding tussen Geert Wilders en het gros van de media lijkt verder te escaleren. Vanochtend stuurde de PVV-fractievoorzitter een woedende tweet de wereld in waarin hij de media beschuldigt dat ze de PVV en hem alleen maar willen "beschadigen". Het lijkt sterk op de uithalen van de Amerikaanse president Donald Trump richting de Amerikaanse media.

    Voor Sjors Fröhlich, hoofdredacteur van BNR Nieuwsradio, was het de aanleiding om een open brief te schrijven aan Wilders met een verzoek om een kop koffie te drinken. Fröhlich vindt het erg jammer dat de PVV-leider heeft afgezegd voor het Carré-debat, wat mede door BNR wordt georganiseerd.

    "Dit gaat niet om mij, het gaat niet om BNR, het gaat niet om ‘de media’. Nee Geert, het gaat om de mensen in het land, de kiezers, ‘het volk’, om in jouw termen te blijven. Ik vind het belangrijk dat kiezers in een campagneperiode goed worden geïnformeerd over de standpunten van de diverse partijen. Dat hoort bij een fatsoenlijke democratie".

    Volgens Fröhlich klopt het dat de media Wilders anders benaderen, maar dat is omdat de PVV totaal onbereikbaar is. "Graag zou ik het anders aanpakken en jou vragen wat je ergens van vindt". Dat ziet Wilders niet zitten, zo liet hij in duidelijke taal weten.

    Hé Fröhlich herinner je je deze nog? Hypocriet. Ga lekker met je vriendjes van RTL koffiedrinken! https://t.co/IBrm9I7iA4 https://t.co/0WcocE3GjU

    — Geert Wilders (@geertwilderspvv) February 20, 2017

    In zijn tweet verwijst Wilders naar het kritische commentaar van Fröhlich over de 'minder-Marokkanen' uitspraak. De PVV-leider heeft niet met alle media een probleem. Zo liet hij zich uitgebreid interviewen door de rechtse omroep WNL op Zondag en onderhoudt de PVV innige banden met het rechtse weblog De Dagelijkse Standaard.

    NOS: onjuiste woordkeus voor campagnestart Wilders

    De NOS heeft maandagochtend toegegeven in een Journaal-item afgelopen zaterdag de verkeerde woorden te hebben gebruikt om de campagneaftrap van Geert Wilders te beschrijven. De PVV-lijsttrekker begon afgelopen zaterdag in Spijkenisse zijn campagne. Daarbij waren enkele honderden geïnteresseerden aanwezig, maar ook vooral veel pers en beveiliging.

    In het verslag van de NOS waren er echter ineens "vele fans" en werd de groep "een ongelooflijke mensenmassa" genoemd. De omroep kreeg naar eigen zeggen "veel reacties" op de toon van het item. De mensenmassa werd overschat en de berichtgeving zou disproportioneel zijn in verhouding tot de opkomst in Spijkenisse. De NOS geeft hen op de eigen herstelpagina nu gelijk:

    "En iedereen die zich erover verbaast dat wij meldden dat er een ongekende belangstelling was, heeft natuurlijk gelijk. Want in feite was het niet veel meer dan een lijsttrekker op campagne, maar wel omringd door vele tientallen of misschien een paar honderd aanhangers en vooral door een ongekende hoeveelheid pers, uit binnen- en opvallend veel uit het buitenland."

    Lees ook ons verslag over de campagnebijeenkomst: Met mensen praten? Dat lukt Wilders niet op de markt van Spijkenisse

    Het gevolg was volgens de omroep "heel veel geduw en getrek, mede voor alle veiligheidsmaatregelen rond Wilders".

    "Met als gevolg heel veel geduw en getrek, mede door alle veiligheidsmaatregelen rond Wilders. Alles bij elkaar nog hectischer dan veel bijeenkomsten rond Wilders in het verleden. Dat hebben we geprobeerd te omschrijven, maar daar hadden we dus andere woorden voor moeten kiezen."

    Foto van de op de bijeenkomst afgekomen pers. Remko de Waal/ANP

    Lubach over Wilders: #hoedan?

    Hij wil Nederland deïslamiseren, Nederland "weer van ons maken". Maar hoe wil PVV-leider Geert Wilders dat in de praktijk bereiken? Hij heeft geen echt verkiezingsprogramma (dat is één A4'tje), doet niet mee aan een aantal van de grote tv-debatten en geeft ook bijna geen interviews. Arjen Lubach nam het gebrek aan concrete ideeën van Wilders zondagavond op de hak in Zondag met Lubach met als centrale vraag aan de PVV-leider: #hoedan?

    Lubach laat in het item zien dat we echt heel weinig weten over wat Wilders precies met Nederland van plan is mocht hij de grootste partij worden en gaan regeren. En ook al is die kans klein, het is toch wel bizar dat een politicus die zo populair is zo weinig concreet wordt over wat hij met Nederland wil, was de boodschap van Lubach.

    Lubach introduceerde zondag ook de Kamergotchi, als variant op de Tamagotchi, waarin je een virtueel huisdier moet verzorgen. Lubachs redenering: de kiezer stemt op ideeën – daar is de Stemwijzer op ingericht – maar ook op personen. En daarin spelen emoties een grote rol. Lubach: „Je wil ook een goed gevoel hebben bij degenen op wie je stemt. Wie zou je in huis willen nemen? Voor wie zou je een bord vlindertjespasta met kappertjes en ansjovis willen klaarmaken?”

    Aanval op Klaver ingezet

    Waar zit de tegenstander deze campagne? Dit weekeinde zat hij voor links op links. Tenminste, bij de PvdA. Lijsttrekker Lodewijk Asscher uitte zondag in het programma WNL op Zondag forse kritiek op het verkiezingsprogramma van GroenLinks. De plannen zijn weliswaar groen, vond Asscher, maar niet sociaal. Zaterdag noemde de nummer 3 op de PvdA-lijst, Jeroen Dijsselbloem, de belofte van GroenLinks om in vier jaar aan de klimaatdoelstellingen van Parijs te voldoen, al „ontwrichtend”. „Dat heeft een enorme prijs voor bedrijven en burgers die zich zo snel niet kunnen aanpassen”, zei Dijsselbloem tegen nu.nl.

    Tekst gaat verder onder de video

    Het leek het hele weekeinde wel alle ballen op Jesse Klaver. Zaterdag meldde De Telegraaf dat de GroenLinks-leider zijn levensverhaal wat heeft opgepoetst. „Zijn looks zijn geleend, zijn quotes gekopieerd en zijn verleden was minder miserabel dan hij steevast uitdraagt”, schreef de krant. De Telegraaf blijkt nog niet klaar met Klaver, want Na hem eerder te beschuldigen van het kopiëren van de looks van Obama en Trudeau, wordt hij vanmorgen vergeleken met Trump in zijn omgang met kritische journalisten. De Telegraaf draagt geen nieuwe feiten aan, maar laat campagnestrategen met warme banden met andere partijen hem maandagochtend bekritiseren.

    Angst en afgunst slaan duidelijk toe. In de peilingen blijft GroenLinks maar stijgen: in de Peilingwijzer staat de partij nu op 15 tot 17 zetels. Links vreest dat Klaver zo de wind mee heeft dat GroenLinks het enige alternatief op links wordt. De VVD hoort Klaver steeds zeggen dat zijn „enige ambitie” is hen uit een volgend kabinet te houden. Klavers liefde voor linkse samenwerking gaat zelfs zo ver dat toen PvdA-leider Asscher zaterdag op het Malieveld werd getrakteerd op boegeroep, Klaver het voor hem opnam. „Hij is niet de vijand”, zei Klaver. Zondag vergoelijkte hij de aanvallen van de PvdA in het tv-programma Buitenhof met de woorden dat die partij „een krabpaal” zoekt.

    Lees hier ons Campagneblog van afgelopen week terug.