De rust is terug, maar de woede blijft

Politiegeweld Frankrijk

Ondanks pogingen enkele incidenten in de banlieue politiek uit te spelen, verspreiden rellen zich niet.

Foto JEAN-FRANCOIS MONIER/AFP

De gesloopte bushuisjes in de ‘Cité de la Rose des Vents’ zijn nog niet gerepareerd. Maar verder is in Aulnay-sous-Bois op het oog niet veel meer te merken van de kleine revolte die bijna twee weken geleden uitbrak na de gewelddadige aanhouding van de jonge Théo L. De rust in de Parijse voorstad is weergekeerd. „Maar onze boosheid is niet minder”, zegt een van de in capuchontruien gestoken mannen die zondag rondhangen in de straat waar het zo ontzettend mis ging tussen jongeren en de politie.

Straatbeeld in de Cité de la Rose des Vents:

Nique la police’ (fuck de politie) staat op enkele blinde muren van het winkelcentrum. ‘Verkrachters’, staat eronder. Een van de vier agenten die Théo op 2 februari bij een routinecontrole onder handen namen, wordt verdacht van verkrachting. Zijn wapenstok zou tien centimeter in de anus van de jongen zijn gedrongen. Overal in Frankrijk demonstreerden afgelopen weekend mensen tegen politiegeweld en racisme. In Parijs kwamen zo’n 2.000 mensen samen op Place de la République. Na de officiële manifestatie kwam het (zoals bij vrijwel elk Frans protest) kort tot aanvaringen tussen relschoppers en agenten.

Ook in enkele voorsteden hadden vorige week geïsoleerde relletjes plaats. Ordepolitie voerde charges uit tegen demonstranten die in onder andere Bobigny vuilnisbakken en auto’s in de brand hadden gestoken. In Aulnay bleef het rustig nadat Théo (die geen strafblad heeft en in de wijk zeer goed bekend staat ) vanaf zijn ziekbed opriep tot kalmte. „Ik heb vertrouwen in Justitie”, zei hij nadat president Hollande was langs geweest. „Dat vertrouwen houden we totdat de agenten veroordeeld zijn”, dreigt de 26-jarige Mehdi Bounoua, een vriend van Théo uit de buurt. „Als dit onbestraft blijft dan gaat het hele departement in brand.”

Want hoewel berichten op sociale media anders doen geloven, is de omvang en schaal van de relletjes tot nu toe zeer beperkt en onvergelijkbaar met die in de herfst van 2005. Nadat toen twee jongens op de vlucht voor de politie in een elektriciteitshuisje om het leven waren gekomen, verspreidde de verontwaardiging zich snel over het land. In drie weken werden zo’n 3.000 mensen opgepakt, raakten tientallen agenten gewond en fikten 10.000 auto’s af.

Probleemwijken

„Terwijl destijds minister van Binnenlandse Zaken Nicolas Sarkozy olie op het vuur gooide, doet de regering nu alles om de situatie te kalmeren”, zegt socioloog Renaud Epstein, kenner van de banlieue. „Dat lijkt te werken, want de onrust verspreidt zich niet.” De minister van Binnenlandse Zaken zei direct dat de agenten bestraft worden en Hollande ging in de probleemwijken op bezoek.

De context: de naderende verkiezingen. Het nationaal-populistischeFront National en een deel van centrum-rechts gebruiken de protesten in hun campagnes. Zij vinden dat demonstraties tegen de politie sowieso verboden moeten worden en krijgen steun van vooral Russische en Britse media die in hun berichtgeving de indruk wekken dat in Frankrijk een burgeroorlog gaande is. Op Twitter worden sinds een paar dagen filmpjes van de relletjes van vorige week in de banlieue suggestief afgewisseld met veel oudere beelden van geweld tegen de politie door linkse activisten in Parijs. „Stop de moslimaanvallers”, staat bij een van die berichten. Epstein:

„Anders dan in 2005 bekijken we de voorsteden sinds de aanslagen door het prisma van de radicale islam, terwijl dat in deze discussie geen wezenlijke rol speelt.”

De essentie van de onvrede is sinds 2005 onveranderd, zegt Epstein. De toch al hoge werkloosheid is door de crisis vergroot. In de Cité de la Rose des Vents (in de volksmond ‘Cité des 3.000’ naar het aantal arbeiderswoningen van de gesloten Peugeot-fabriek) zit bijna 30 procent van de mensen thuis. Ook het politieoptreden is ondanks bavures (miskleunen) niet veranderd. Tussen jongeren en agenten woedt een sluimerende strijd. In het departement Oise zijn vorige week vijf privé-auto’s van politieagenten in de brand gegaan.

„Na de rellen in 2005 is geen serieuze discussie geweest over de rol van de politie”, zegt politie-onderzoeker Mathieu Zagrodski. Nadat de Franse staat vorig jaar is veroordeeld om raciaal profileren, concludeerde de nationale ombudsman in januari dat zwarte of Noord-Afrikaanse Fransen twintig keer meer kans hebben gecontroleerd te worden. „Iedereen hier is wel eens door de politie aangepakt”, zegt Bounoua, die taxichauffeur is .

„Uit het niets gaan ze controleren. Nee, we zijn niet allemaal zo brandschoon als Théo. Maar ze doen het om ons te vernederen.”