Recensie

De hobo van Han de Vries is als balsem

The almost last recordings staat er ironisch boven de 18cd-box van Han de Vries. Aan gevoel voor zelfspot heeft het de 75-jarige oud-hoboïst nimmer ontbroken. Johann Sebastian Bach - dol op de hobo - maakte muziek „ter meerdere eer en glorie van God en ter verfrissing van de ziel”. Als Joods oorlogskind gelooft De Vries niet in God, maar wel in zijn instrument als brenger van troost en levenslust.

Zijn spel is balsem, ook nu nog. Natuurlijk klinken sommige opnamen gedateerd – de oudste gaan zo’n halve eeuw terug – maar dat zit hem dan meestal in de orkesten. De hobo van De Vries daarentegen is tijdloos zoals de stem van de tenor Fritz Wunderlich: beiden schitteren door de decennia heen nog altijd even helder en fris aan de muzikale hemel.

Het instrument kan alles in zijn handen: opgewonden kwebbelen, praten, fluisteren, stotteren, zelfs zeuren - want dat vragen sommige componisten nu eenmaal. Maar wat De Vries vooral doet, is zijn hobo beeldschoon laten zingen. Dat blijft toch haar grote kracht. Daarom hield Bach zo hartstochtelijk van het rietinstrument, dat hij het in menig cantate een solo gunde. Die liefde geldt ook andere barokcomponisten, meestal gepokt en gemazeld in opera, zoals de Duitsers Händel en Telemann, de Italianen Vivaldi en Albinoni. Zij herkenden de menselijke stem in de hobo.

De box geeft een treffend klankbeeld van het instrument door de eeuwen heen, van de zangerigheid van de 18de-eeuwse Italianen tot de Fransen die tweehonderd jaar later wat meer naar het neurotische kwebbelen neigen. Maar de luisteraar krijgt eveneens een goed idee van het Nederlandse muziekleven in de laatste dertig jaar van de twintigste eeuw. De verzameling blijkt niet uitsluitend een eerbetoon aan De Vries en de hobo. In vele opnamen is hij een deel van het geheel, zoals in de wonderschone kwintetten van Mozart en Beethoven voor de ongewone combinatie van piano en blazers. Deze box is, schrijft Jaap van Zweden in het voorwoord, „een schatkist van herinneringen”. Een waar woord.