‘Als het moet, gaan we weer terug’

Verenigde Staten

Immigranten in de VS verkeren in angst na een golf aan invallen in grote steden door de immigratiedienst ICE. Velen vragen zich af wat hun rechten zijn als iemand van de dienst ze staande houdt op straat.

De grens tussen VS en Mexico: het strand van Tijuana Foto Jim Watson/AFP

Open up, this is ICE, we moeten dit appartement doorzoeken.” Om zijn woorden kracht bij te zetten, klopt de medewerker van de immigratiedienst – dun, bril, blond staartje – nogmaals op het krijtbord dat dienst doet als voordeur. Een stuk geel karton met daarop in zwart de letters ICE, prijkt op zijn rug. „Nee”, zegt de vrouw aan de andere kant van het bord in het Spaans in haar microfoon. „Ik laat jullie niet binnen zonder een huiszoekingsbevel van de rechter.”

Achter in de gymzaal van basisschool Our Lady of Perpetual Help in de wijk Sunset Park in Brooklyn zijn mensen gaan staan om het toneelstukje beter te kunnen zien. Want wat moet je doen als de agenten van de Immigration and Customs Enforcement (ICE) voor je deur staan? De overheidsinstantie is verantwoordelijk de voor opsporing en uitzetting van illegale migranten en is bevoegd personen aan te houden van wie het vermoeden bestaat dat ze illegaal zijn. Maar wat zijn eigenlijk je rechten als iemand van de ICE je staande houdt op straat?

Om antwoord op deze vragen te krijgen, zijn ruim tweehonderd mensen direct na de zondagsmis in de naastgelegen kerk naar de informatiebijeenkomst van hulporganisaties The Legal Aid Society en Faith New York gekomen.

„Ik wil weten wat ik moet doen als ik word gearresteerd”, zegt Angel Martinez (42). Hij was twintig toen hij in 1995 de Mexicaanse grens overstak, op zoek naar een beter leven in de VS. Het is zijn tweede workshop, zijn zoon van veertien is dit keer met hem meegekomen. „Bang ben ik niet echt, dit is puur om voorbereid te zijn, mocht het ooit gebeuren.” En als het ooit zo ver is, meent de bouwvakker, kun je er niks meer aan doen. „Mijn kinderen van zeventien en veertien zijn hier geboren, zij zijn Amerikaans, niet Mexicaans. Maar als het moet, dan nemen we ze mee en bouwen we daar weer een leven op.”

Martinez heeft geluk, hij kán terug. Zijn avontuur in Amerika begon als precies dat: een avontuur. „Ik was jong en ongebonden. Iemand bood me hier een baan aan en ik dacht: waarom niet?”

En toen werd Trump verkozen

Dat de grensoversteek gevaarlijk was, zag Martinez toen eerder als onderdeel van het spannende avontuur. Hij herinnert zich de bizarre dingen die hij heeft meegemaakt onderweg, de plekken waar het ’s nachts zo donker was dat hij niks kon zien. „Iedereen hier heeft zo zijn eigen verhaal over de oversteek. Maar ook over de reden waarom ze zijn vertrokken. Zelf ging ik voor meer mogelijkheden, meer geld, maar er zijn er genoeg die zijn gevlucht. Zij kunnen nooit meer terug.”

Marivel (30) zit met haar man op een van ijzeren klapstoeltjes in de gymzaal. Haar twee dochters knagen naast haar op crackertjes, haar oudste zoon probeert zich uit zijn buggy te wurmen en haar pasgeboren baby wordt een rij verderop door zijn tante in slaap gewiegd.

„Mijn hele leven, mijn hele familie, alles is hier”, zegt de Mexicaanse die bezig was met de aanvraag van een gedoogregeling voor kinderen van illegalen die in de VS zijn geboren of opgroeien, de zogenaamde Deferred Action for Childhood Arrivals (DACA). En toen werd Trump tot president gekozen. „Mij werd geadviseerd om te stoppen met de aanvraag totdat duidelijk is wat hij gaat doen.”

Marivel was zeven jaar toen ze van Mexico naar Amerika kwam. Ze kan zich haar geboorteland amper herinneren.

Veel is er wat haar betreft nog niet veranderd sinds de nieuwe regering in Washington het roer heeft overgenomen. Invallen waren er altijd al, zegt ze nuchter. „Dit is de situatie waar we iedere dag mee leven sinds ik in Amerika ben. Ik kan me niet anders herinneren. Ook toen ik klein was, werd ons op school al verteld wat we moesten doen bij een aanhouding.”

Haar moeder is wel ongerust, iedere keer als haar stiefvader, haar broer of Marivels man de deur uit gaan. En de kinderen worden bang gemaakt door de vele veel spookverhalen die ze te horen krijgen op school.

‘Die muur komt er nooit’

„Het grote verschil met vroeger, is dat er nu heel veel wordt gesproken over migranten. Trump heeft het er constant over. En ook als je het nieuws aanzet, gaat het over immigratie.” Dit zorgt voor onrust. Zeker met een president die zo onvoorspelbaar is als Trump. Marivel: „Je weet nooit wat hij morgen of overmorgen zal gaan doen.”

Dat is volgens Martinez ook de reden dat er nu zo veel mensen bij de workshop aanwezig zijn. „Trump heeft heel wat dingen tijdens zijn campagne geroepen. Ik denk niet dat hij ze allemaal waar kan maken, die muur komt er bijvoorbeeld nooit, maar het niet weten wat zijn volgende stap zal zijn, dat zorgt voor veel onrust.”

Martinez, vader van twee, vermoedt dat Trump het land niet blijvend kan veranderen in vier jaar tijd. „Daar heb je veel langer voor nodig en er is veel weerstand.” Hij hoopt dat hij zal kunnen blijven en dat hij de papieren krijgt om legaal te worden.

„Ik hou van dit land. Politiek zijn we het nu misschien niet met elkaar eens, Amerika en ik. Maar als je hier hard werkt, dan zie je resultaat, waar je ook vandaan komt. Ik zal er alles aan doen om hier te mogen blijven.”