Opinie

Aan dit onderwijs heb ik niks

Mijn school schiet tekort in burgerschapskunde, betoogt , scholier in haar examenjaar aan een tweetalig vwo.

De middelbare school: ik keek er enorm naar uit, maar nu ik er deel van uitmaak, kan ik niet wachten tot ik weer weg mag. Dit komt niet doordat ik op een vreselijke school zit met pestkoppen en onmenselijke leraren. Integendeel. Mijn frustraties hebben vooral betrekking op de inhoud en inrichting van het onderwijs.

Ik heb niet het idee dat leerlingen goed worden voorbereid op hun leven na de middelbare school. Het ontbreekt aan vakken waarin je over basale zaken leert die volwassenen geacht worden te begrijpen. Verzekeringen, belastingaangifte, stemmen, hypotheken: maar weinig van mijn klasgenoten weten er het fijne van.

Natuurlijk kun je zeggen dat dit een opvoedtaak is. Maar wat als je ouders er ook moeite mee hebben? Hulp van school zou geen verkeerd idee zijn. Onderwijskundige Bram Eidhof zei vorig jaar in Het Parool dat 62 procent van de Nederlanders zich politiek machteloos voelt en dat Nederlandse leerlingen relatief slecht scoren op burgerschapskennis. Weliswaar hebben we het vak burgerschap, maar de school hecht daar nog onvoldoende belang aan.

Een ander probleem is dat je alle vakken op hetzelfde niveau moet volgen. Paul Rosenmöller, voorzitter van de VO-raad, heeft hierover interessante gedachten. „Er zijn dyslectische kinderen op de havo die de exacte vakken makkelijk op vwo-niveau kunnen”, zei hij in de Volkskrant van 26 maart 2015. „En er zijn vmbo-kinderen die een paar vakken op havo-niveau kunnen doen.” Hij pleit voor een ‘maatwerkdiploma’.

De studiedruk is ondertussen gigantisch. Er is geen ruimte om alles wat je hebt geleerd te laten bezinken, zodat je het echt begrijpt. Dat is slecht voor de motivatie en het leerplezier. De sneltrein raast maar door. Het gevolg is dat veel leerlingen last hebben van stress en vermoeidheid. Een deel van dit probleem komt voort uit het gebrek aan overeenstemming tussen vakken. Voor verschillende vakken moeten leerlingen vaak grofweg hetzelfde doen, maar combineren gebeurt nooit. Het resultaat is dat we bij Nederlands urenlang over de juiste aanpak van bronnenonderzoek leren en vervolgens bij Engels hetzelfde verhaal nog een keer te horen krijgen.

Lees ook de reactie van docent Steven Geurts: Praat liever eens met je leraar, Merle

Ten slotte maken leerlingen te veel uren. Ik geloof niet dat er ooit een klas enthousiast en vol energie het lokaal binnen is gekomen tijdens een zevende uur, laat staan een achtste of negende uur. Paul van Meenen van D66 en Loes Ypma van de PvdA zijn dit met mij eens. Van Meenen pleit al jaren voor minder lesuren. Volgens vergelijkingen van de OESO maken Nederlandse leerlingen lange schooldagen terwijl landen als Zuid-Korea, Japan en Finland het even goed doen met veel minder uren. Daar moeten wij een voorbeeld aan nemen.

‘Maar die uren zijn nodig!’ hoor ik velen al roepen. Dit lijkt me sterk aangezien leraren op dit moment regelmatig niet lijken te weten hoe ze de les nu weer moeten vullen. We gaan dan maar weer film kijken, iets wat ik ook prima in mijn eigen tijd kan doen. In de les doe ik graag iets nuttigs, zodat die gigantische stapel huiswerk iets minder wordt.

Er is dus veel mis met de Nederlandse middelbare school. Leerlingen worden niet voorbereid op hun latere leven, maken te veel uren en zitten vast op een niveau. Er is nauwelijks aandacht voor burgerschap, de studiedruk is abnormaal hoog en er is geen overeenstemming tussen de vakken. Ik stel voor dat we dit probleem niet aan de volgende generatie overlaten, maar dat we het heft in handen nemen. Laten we een school creëren die leerlingen aanspoort het optimale uit zichzelf te halen, hun kennis te bundelen en de wereld te verbeteren. Want dat is toch het doel van onderwijs?