Column

Donoren vinden Palestijnse vluchtelingen niet sexy

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

Foto Jamal Nasrallah/EPA

New Camp in Amman is een van tien Palestijnse vluchtelingenkampen in Jordanië. Het huisvest vluchtelingen uit de eerste Arabisch-Israëlische oorlog in 1948, en hun nakomelingen, 57.000 in totaal. Het is er door de jaren heen gaan uitzien als een afgebladderde, overbevolkte stadswijk, met winkeltjes, scholen en een gezondheidscentrum. De basisschool voor 608 kleine meisjes waar ik vorige week was, heeft zelfs een paar oude computers en een juf voor remedial teaching. De andere twaalf scholen in dit kamp zijn nog niet zo rijk; daar gaan de kinderen ook in twee shifts naar school, bij gebrek aan gebouwen.

Jordanië telt 2,2 miljoen bij de VN geregistreerde Palestijnse vluchtelingen, maar 2 miljoen van hen zijn óók Jordaans staatsburger, met alle rechten van dien. Even terug in de tijd: het Jordaanse leger onder de Britse generaal Glubb Pasha veroverde in 1948 voor koning Abdullah de Westelijke Jordaanoever, die eigenlijk was bestemd voor een Arabische staat naast Israël. De Palestijnen daar kregen allemaal staatsburgerschap, dat zijn die 2 miljoen; in tegenstelling tot de inmiddels 200.000 die oorspronkelijk uit de Gazastrook komen.

Waar ik naar toe wil: de VN-hulporganisatie voor Palestijnse vluchtelingen UNRWA en haar zorgelijke toekomst. UNRWA werd in 1949 opgericht om de 750.000 Palestijnse vluchtelingen van de oorlog van 1948 te helpen. Nu heeft ze er ruim 5 miljoen onder haar hoede, in Jordanië maar ook in Libanon, Syrië en door Israël bezet Palestijns gebied. UNRWA zorgt met name voor onderwijs, zoals die school in New Camp, en gezondheidszorg. Daarvoor is dit jaar 700 miljoen dollar nodig van internationale donoren. Voor noodhulp – denk aan voedselhulp in Gaza en opvang van de Palestijnen die voor de Syrische oorlog vluchten – is nog eens 800 miljoen begroot.

Maar het wordt steeds moeilijker geld binnen te halen met onder anderen de miljoenen Syrische vluchtelingen als concurrentie. Palestijnen zijn niet sexy. En Israël vindt dat UNRWA feitelijk het Palestijnse vluchtelingenprobleem en daarmee de illusie van terugkeer in stand houdt. In plaats van te worden gepamperd door hulpverleners, vindt Israël, moeten die Palestijnen maar definitief blijven in de landen waar ze nu wonen. Mooie bezuiniging, en terug mogen ze toch niet.

Je kan betogen dat dit opgaat voor die twee miljoen Jordaanse vluchteling/staatsburgers – even afgezien van alle politieke aspecten. Maar dat lost de humanitaire crisis in Gaza (u weet wel, onleefbaar tegen 2020) niet op, en er is geen sprake van dat Libanon ooit bereid zal zijn de 400.000 Palestijnen staatsburgers te maken die daar nu verkommeren. De achterliggende reden: die sunnieten zouden het wankele evenwicht tussen de drie grote sekten, christenen, shi’ieten en sunnieten, verstoren.

En nu is daar president Trump die zich als hartsvriend van Israël afficheert. Amerika is veruit de grootste donor van UNRWA met meer dan 380 miljoen dollar in 2015. Bezuinigingen op de VN, die als structureel anti-Israël worden beschouwd, staan op de agenda. Zorgelijk voor UNRWA. Maar nog veel zorgelijker voor de miljoenen mensen achter die afkorting die het betreft.