Column

Doet Trump Mussolini na?

Er was vorige week terecht veel te doen over Trumps agressieve persconferentie in het Witte Huis, maar zelf schrok ik meer van zijn toespraak zaterdag in Melbourne (Florida).

Bij elk nieuw publiek optreden verhevigt hij zijn aanvallen op zijn geliefde zondebokken: de vorige regering, het politieke establishment van Washington en, vooral, de pers. Obama heeft hem met een waardeloze erfenis opgescheept: Obamacare en de ‘mess’ in Syrië. Hij zal er zo snel mogelijk een einde aan maken. Net zoals hij het bureaucratische moeras in Washington wel even zal droogleggen. Zijn supporters in Melbourne hieven al een spreekkoor aan („Drain-the-swamp!”), terwijl hij goedkeurend knikte.

Hij raakt pas echt buiten zichzelf van woede als hij de pers aanvalt. Hij twitterde het afgelopen weekend: „The FAKE NEWS media (failing @nytimes, @NBCNews, @ABC, @CBS, @CNN) is not my enemy, it is the enemy of the American People!

In Melbourne voegde hij eraan toe: „De media zijn een groot deel van het probleem, ze zijn deel van het corrupte systeem. […] En als de media liegen, zal ik er alles aan doen om te zorgen dat ze daar niet mee wegkomen. Ze hebben een eigen agenda, en dat is niet jullie agenda.”

Ronduit verontrustende, dreigende taal, bedoeld om de tegenstander te intimideren en het publiek op te hitsen. Amerika heeft volgens Trump een probleem dat hij sneller zou kunnen oplossen als de media (trouwens ook de rechterlijke macht) niet zo dwars lagen. Dat moet ophouden, want wie tegen Trump is, is ook tegen Amerika, dat geweldige land dat hij weer groot zal maken, „greater than ever before” (slot van zijn rede in Melbourne).

In Melbourne vielen mij vooral de toon en stijl op. Op zijn persconferentie in Washington had hij zich wat dat betreft nog enigszins ingehouden. Maar in Melbourne sprak een demagoog pur sang, schreeuwend met een keelstem, de kin soms geheven, de lippen strak, druk gesticulerend met vooral zijn rechterhand. Alsof hij op YouTube net iets te vaak naar die redevoering van Mussolini uit 1934 heeft gekeken. Mussolini was in de kunst van de bedwelmende retoriek een stuk verder gevorderd, maar Trump begint het aardig te leren.

Inhoudelijk wil ik ze nog niet met elkaar vergelijken, qua persoonlijkheid zie ik overeenkomsten. De Napolitaanse psychiater Tommaso Senise diagnosticeerde Mussolini in 1947 achteraf als „ziekelijk prikkelbaar”, lijdend aan „manisch depressieve psychose” met als symptomen: „Levendigheid, beweeglijkheid, onsamenhangendheid van ideeën, praatzucht, stemmingswisselingen (vooral irritatie en angst), verheerlijking van het instinct, de vermindering van remmende eigenschappen, het gebrek aan oordelend vermogen, bedachtzaamheid, kritiek en zelfbeheersing, wanordelijk gedrag, de neiging tot impulsiviteit en agressie.”

Kijk naar Trump de afgelopen weken – en vink in deze opsomming aan wat u trof.

Trump zou de pers het liefst het zwijgen opleggen. „Op die manier beginnen dictators”, zei de Republikeinse senator John McCain in een reactie op de hierboven vermelde tweet van Trump.

Gelukkig buigt de Amerikaanse pers niet voor Trump. The New York Times wees meteen droogjes op vier onwaarheden in zijn rede in Melbourne. „Oneerlijke journalistiek”, zou Trump zeggen.