Trumps vice-president probeert Europa gerust te stellen

Uitlatingen van vice-president Pence over Europa en de NAVO staan haaks op eerder opmerkingen van president Trump. Europa vraagt zich af: wat wordt de Amerikaanse lijn?

Angela Merkel en Mike Pence op de 53e veiligheidsconferentie in München. Foto Philipp Guelland / EPA

De Amerikaanse vice-president Mike Pence had zich kennelijk voorgenomen de onrustige partners in Europa op hun gemak te stellen. Met kloeke uitspraken en persoonlijke ervaringen maakte hij zaterdag tijdens zijn eerste belangrijke toespraak over buitenlands beleid duidelijk dat ook deze Amerikaanse regering schouder-aan-schouder staat met Europa. Het contrast met de kritische en badinerende uitlatingen van zijn baas Donald Trump in het Witte Huis kon haast niet groter zijn.

,,De VS ondersteunen de NAVO van harte”, zei Pence op de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München. En: ,,We gaan de toekomst samen tegemoet.” Hij sprak over ,,lotsverbondenheid”, over ,,gezamenlijke waarden.” Vertrouw erop, zei hij, ,,de VS zijn nu en zullen altijd uw beste bondgenoot zijn”.

Pence maakte duidelijk dat de VS niet hebben vergeten dat de NAVO na de aanslagen van 9/11 solidair was. Pence vertelde hoe hij vlak na de aanslagen in de VS in 2001 op de Amerikaanse ambassade in Berlijn was en dat daar bloemen, kaarsen en condoleancekaarten drie meter hoog lagen opgetast. Dát zou hij nooit vergeten.

Vice-president Pence sprak in ongevaarlijke clichés

Pence sprak in algemene termen, in ongevaarlijke clichés. Zijn politieke boodschap stond haaks op eerdere berichten uit de Oval Office. Trump heeft de NAVO ,,achterhaald” genoemd, de EU een wapen tégen Amerika en heeft, in een interview met een Duitse krant, Merkel en Poetin over een kam geschoren.

Na de toespraak van Pence drong zich dus meteen de vraag op: welke lijn zal in Washington uiteindelijk de doorslag geven? De lijn Trump - als men zijn wispelturige uitspraken als een ‘lijn’ mag opvatten – of de lijn Pence. Diens woorden over lotsverbondenheid sloten naadloos aan bij de vurige verdediging van het Westen die de Republikein John McCain een dag eerder ten beste had gegeven. Zijn steun voor de NAVO was een echo van de woorden van minister van Defensie James Mattis eerder deze week op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel.

Europa schiet tekort, dreigt de regering-Trump bij aanvang van een NAVO-top. En: niet Poetin, maar IS is dé grote vijand. Lukt het Europa om Trump te paaien?

Pence’s verwijzing naar de steun van de NAVO-landen meteen na 9/11 vormde de honingzoete aanloop naar een strenge waarschuwing. De president, zei Pence, verwacht dat Europa woord zal houden en meer zal bijdragen aan de gezamenlijke defensie. ,,Time has come to do more”, zei Pence streng.

Ik hoor alleen beschuldigingen, maar ik zie geen feiten

Duidelijk werd dat Europa een langdurige en felle discussie over defensie-uitgaven staat te wachten. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Sigmar Gabriel (SPD) zei in München dat Duitsland weliswaar méér moet doen, maar dat hij het nog niet ziet gebeuren dat zijn land snel 25 miljard euro extra zal ophoesten om aan de NAVO-norm van 2 procent bbp te komen. Volgens Gabriel moeten ook andere uitgaven, zoals de 30 à 40 miljard voor de opvang en integratie van asielzoekers ook worden geteld als een Duitse bijdrage aan de veiligheid van de wereld. Pence wekte vooralsnog niet de indruk dat de VS veel onderhandelingsruimte bieden.

Zeker is dat tussen Rusland en de NAVO voorlopig geen liefde zal bloeien, afgaande op de korte, stuurse toespraak in München van de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergey Lavrov. Hij herhaalde dat de uitbreiding van de NAVO in oostelijke richting een bedreiging voor de stabiliteit in Europa vormt. Het atlantische bondgenootschap is volgens hem zowel intellectueel als emotioneel blijven steken in de Koude Oorlog.

De wereld kan gewoon niet geleid worden door ,,een soort eliteclub van staten”. Lavrov zei weliswaar dat Rusland gebaat is bij goede betrekkingen met de buren, Europa en de VS, maar liet er meteen op volgen dat hij zich verheugde op een ,,post-West-wereldorde.”

Ook bij concrete vragen ketste Lavrov de bal vrij snel terug. Russische inmenging bij verkiezingscampagnes in Europa en VS? ,,Ik hoor alleen beschuldigingen, maar ik zie geen feiten.” Onrust over onaangekondigde militaire oefeningen aan de grens van het NAVO-gebied? ,,Wij hebben het reguliere overleg tussen Rusland en de NAVO niet opgeschort, dat was de NAVO”, aldus de Russische minister van Buitenlandse Zaken.