Pence: Amerikaanse steun NAVO is onwrikbaar

Met een toespraak in München trachtte Pence Europese bondgenoten gerust te stellen over de Amerikaanse steun aan de NAVO.

De Amerikaanse vicepresident Mike Pence spreekt deelnemers van de veiligheidsconferentie in München toe. Foto: Michaela Rehle

In zijn eerste internationale toespraak heeft de Amerikaanse vicepresident Mike Pence Europese bondgenoten toegezegd dat de Verenigde Staten het NAVO-bondgenootschap trouw zullen blijven. Pence noemde de steun van de Amerikaanse regering aan de NAVO “onwrikbaar”, en het lot van Europese landen “vervlochten” met dat van de Verenigde Staten.

Pence sprak zaterdag op de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München. Naast de poging om Europese bondgenoten gerust te stellen, klonk er ook een waarschuwing aan landen die niet volgens de afspraken aan de NAVO meebetalen. “Zij hollen de fundamenten van ons bondgenootschap van binnen uit.”

Inhoudelijk vormen de woorden die Pence koos een groot contrast met die van President Trump, die zowel voor als na zijn verkiezingswinst liet doorschemeren het trans-Atlantische militaire bondgenootschap niet zonder meer te zullen steunen. De vrees voor Russische agressie is groot in een aantal Oost-Europese staten. Zaterdagmiddag staan ontmoetingen gepland tussen Pence en de leiders van de Baltische staten en de Oekraïense president Porosjenko, evenals zijn Turkse collega Yildirim.

‘We blijven Rusland ter verantwoording roepen’

Verder sprak Pence over de rol van Rusland in het escalerende geweld in het oosten van Oekraïne. De Amerikaanse vicepresident gaf aan dat Rusland zich moet houden aan het in 2015 gesloten vredesakkoord van Minsk, wat geweld in Oost-Oekraïne moet tegengaan.

“Onthoud dit: de Verenigde Staten blijven Rusland ter verantwoording roepen, zelfs nu we proberen om nieuwe raakvlakken te vinden. Iets wat President Trump mogelijk acht, zoals u weet.”

Lavrov: NAVO is instituut uit Koude Oorlog

In een toespraak later op de dag noemde de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov de NAVO een “instituut uit de Koude Oorlog.” De uitbreiding van het bondgenootschap zou volgens Lavrov voor ongekende spanning hebben gezorgd in Europa.

Als reactie op Pence gaf Lavrov aan dat ook Rusland een pragmatische samenwerking met de Verenigde Staten nastreeft, op basis van “wederzijds respect, met begrip voor onze speciale verantwoordelijkheid voor wereldwijde stabiliteit”.

Daarbij sprak Lavrov zijn hoop uit op een wereldorde waarin het Westen niet langer de rol van hegemoon speelt. Hij riep “leiders met verantwoordelijkheidsgevoel” op om te kiezen voor een “rechtvaardige wereldorde” die hij als “post-West” aanduidde.

Twee vragen blijven hangen

Buitenlandredacteur Michel Kerres is voor NRC in München aanwezig bij de veiligheidsconferentie. Volgens Kerres is na de toespraak van Pence vooral de grote vraag wie er in Washington gaat over het buitenlandbeleid.

“Dit was een klassieke Amerikaanse, pro-Europese toespraak, die haaks staat op de kritiek en de harde woorden van Trump. Die noemde het NAVO-bondgenootschap “obsolete” (zijn beste tijd gehad) en dat is niemand hier vergeten. Ook had Trump weinig warme woorden over voor de Europese samenwerking - zo zei hij de Brexit goed te kunnen begrijpen.”

In zijn toespraak onderstreepte Pence de waarden die Europa en de Verenigde Staten delen: vrijheid, democratie, rechtvaardigheid en de rechtstaat. “Hij deed dat namens Trump - het klonk bijna cynisch”, aldus Kerres. De tweede grote vraag is of Pence in zijn bewoordingen alle Europese zorgen heeft kunnen wegnemen.

“In algemene termen heeft hij precies de emotioneel goede dingen gezegd en heeft hij de juiste emotionele snaar geraakt. Maar over de hoedanigheid van de Amerikaanse steun leverde hij verder geen details. ‘Hoe nu verder’, is de vraag die hier blijft hangen. De komende twee dagen moet blijken of de nervositeit wel of niet afneemt.”

Merkel: vraag of gesprek met Rusland zin heeft

Voordat Pence het woord kreeg, opende de Duitse bondskanselier Angela Merkel de conferentie. In de openingstoespraak sprak ze haar zorgen uit over de verspreiding van nepnieuws en mogelijke Russische inmenging in Europese verkiezingen. Ze zei te betwijfelen of een goed gesprek hierover met Moskou nog voor deze verkiezingen haalbaar is.