Zuckerberg klinkt als politicus in nieuw Facebookplan

Facebook-oprichter Mark Zuckerberg komt tegemoet aan felle kritiek op nepnieuws en censuur.

Foto Esteban Felix/AP

Facebook heeft allerlei nieuwe plannen voor de wereld, blijkt uit een lang document dat oprichter Mark Zuckerberg donderdagavond op zijn Facebookpagina postte. Niet alleen wil hij meer inzetten op kunstmatige intelligentie voor het censureren van wangedrag en criminaliteit op het sociale netwerk; Zuckerberg slaat in de brief een toon aan die lijkt op die van een politicus. Het staat vol met termen als „veilige gemeenschap”, „inclusiviteit”, en „maatschappelijk engagement”. Hij sluit het plan zelfs af met een citaat van oud-president Abraham Lincoln: „The occasion is piled high with difficulty, and we must rise with the occasion. As our case is new, so we must think anew, act anew.” Nieuwe tijden zorgen voor enorme nieuwe problemen die net zulke nieuwe oplossingen nodig hebben, volgens Zuckerberg.

De brief, die een uitgebreide strategische update bevat van het sociale netwerk komt na maandenlange heftige kritiek op Facebook. Zo zou het bedrijf te laks zijn geweest om de verspreiding van nepnieuws tegen te gaan en werden er (zelf-)moorden gepleegd die live werden uitgezonden op Facebook. Ook censureerde het bedrijf inhoud die juist onschuldig leek, zoals naaktkunstwerken en nieuwsfoto’s.

Buitengewoon machtig

Critici wereldwijd wijzen op het probleem dat Facebook inmiddels een buitengewoon machtig mediabedrijf is geworden zonder dat het daarvoor de juiste procedures en ethische codes heeft. Het bedrijf beheert belangrijke delen van de digitale infrastructuur waarop sociale interacties tussen mensen plaatsvinden. Ook een vorige week gepubliceerd rapport van het Nederlandse Rathenau-instituut wees daarop. Volgens dat onderzoek komen zelfs grondrechten van burgers onder druk te staan omdat die zijn overgedragen aan de willekeur van wat een handjevol mensen in Silicon Valley beslist.

Het is onze verantwoordelijkheid om de slechte gevolgen [van Facebook] te verkleinen, en de goede gevolgen te versterken.

Zuckerberg probeert nu tegemoet te komen aan die kritiek. „Het is onze verantwoordelijkheid om de slechte gevolgen [van Facebook] te verkleinen, en de goede gevolgen te versterken.” Kunstmatige intelligentie kan volgens Zuckerberg helpen bij het razendsnel herkennen van inhoud die niet door de beugel kan. Kunstmatige intelligentie werkt door het zelfstandig ontdekken van patronen in grote bergen gegevens. Op die manier wil Zuckerberg geautomatiseerd inhoud gaan censureren. Dat roept direct de vraag op wat de criteria van deze algoritmische censuurpolitie dan precies worden.

Zuckerberg vorig jaar over de technologische strategie van Facebook:

“Als een referendum”

„Het idee is om iedereen in de gemeenschap opties te geven om zelf het beleid voor hun regio vast te stellen,” schrijft Zuckerberg. Hij wil Facebookgebruikers regelmatig vragen voorleggen waar hun grens ligt op het gebied van naaktfoto’s, geweld of schokkende beelden. „Net als in een referendum”. Ook moeten gebruikers zelf veel meer opties krijgen om bepaalde inhoud te laten blokkeren voor henzelf, op basis van hun eigen levensovertuiging.

Verder staan er weinig concrete investeringen of maatregelen in de brief. Wel schrijft Zuckerberg over het voorkomen van nepnieuws en zogeheten filterbubbles (het verschijnsel dat mensen zich op sociale media omringen met gelijkgestemden en zo gepolariseerd kunnen raken):

„Een sterke nieuwsindustrie is cruciaal om een geïnformeerde gemeenschap te bouwen. We moeten meer doen om de journalistiek te ondersteunen om deze vitale sociale functie te vervullen.”

Of critici van de macht van Facebook gerust zijn gesteld door de brief, is allerminst zeker. De inhoud wijst erop dat het bedrijf zich voorbereidt om nog veel meer belangrijke, en politiek geladen, beslissingen te nemen die de 1,7 miljard gebruikers dagelijks zullen beïnvloeden. Maar voor het eerst ligt er nu in elk geval een manifest dat, zij het in grote lijnen, duidelijk maakt hoe Zuckerberg de invulling van die macht voor zich ziet.