Was het slim van de PVV en 50Plus om niet door te rekenen?

Politiek Panel

Een panel van 62 prominente politieke insiders krijgt vragen over de campagne. In deze aflevering staat de doorrekening van het CPB centraal.

Partijleiders Krol (50Plus) en Wilders (PVV) bij de Algemene Beschouwingen in 2014. Foto ANP / Martijn Beekman

In de SP werd nog getwijfeld of ze hun programma wel moesten laten doorrekenen door het ‘neoliberale CPB’. Ze deden het toch, en kwamen er goed uit – zoals eigenlijk álle partijen die meededen. Door de economische groei mag het volgende kabinet miljarden verdelen. Zelfs het dure Zorgfonds-plan van de SP vond het CPB (op de korte termijn) betaalbaar.

Hadden de PVV en 50Plus dan ook mee moeten doen? Het panel is verdeeld. Vooral 50Plus kan hier nog weleens spijt van krijgen, zeggen insiders. Het plan om de AOW-leeftijd te verlagen naar 65 jaar heeft „grote financiële gevolgen”, zegt een oud-politicus van de ChristenUnie, „waarvoor die partij zich zal moeten verantwoorden”. Volgens een lobbyist wekt 50Plus de indruk „dat ze weinig vertrouwen hadden” in het CPB-oordeel.

De PVV heeft het makkelijker. Die kan het CPB wegzetten als onderdeel van de ‘Haagse elite’. De PVV-achterban zal „geen probleem” hebben met fact free politics, zegt een oud-GroenLinks-politicus. „En tegenstanders hebben nu geen ‘bewijs’ om hun standpunten onderuit te halen.”

Ongeveer eenderde van het panel ziet gevaren voor beide partijen. Een oud-PvdA-strateeg: „Ze laden de verdenking op zich dat hun programma financieel niet klopt en dat hun plannen onbetaalbaar zijn.”

‘It’s not the economy, stupid!’

Hoe belangrijk zijn de doorrekeningen in deze campagne? Niet belangrijk, denkt ongeveer 40 procent van de insiders. „Je kan met liegen en bedriegen het Witte Huis binnenkomen”, zegt een SP’er. „Dus waarom zou je in Nederland niet de verkiezingen kunnen winnen zonder je programma te laten doorrekenen?”

Bovendien: in deze campagne domineren andere thema’s. Een oud-minister (D66): „It’s not the economy, stupid! Identiteit, maatschappelijke samenhang, redelijkheid en fatsoen zijn nu belangrijker.”

Iets minder dan 30 procent denkt dat de doorrekeningen wél belangrijk worden – maar dan vooral om andere partijen mee aan te vallen. „Kortom: wie weet de zwakke plek bij de ander te vinden en af te straffen”, zegt een oud-GroenLinks-politicus. Een oud-bewindspersoon (VVD): „Met de doorrekening kun je geen verkiezingen winnen, wel verliezen.”