Column

Met gebalde vuisten

Beste buurman,

Ik zal u bekennen, op het eerste gezicht herkende ik u niet eens! En niet omdat u uw kenmerkende wollen trui had ingeruild voor die robuuste regenponcho. Maar omdat ik u simpelweg nooit buiten onze straat had gezien.

Uw verschijning is voor mij onlosmakelijk verbonden met het raam waarachter u zich normaal ophoudt, in de veilige biotoop van uw huis. We kennen elkaar niet goed, maar ik nam altijd aan dat u zich, vermoedelijk uit teleurstelling, had afgewend van de wereld waarin wij leven. Jaren geleden, toen ik in uw straat kwam wonen, kreeg u dagelijks drie kranten in uw bus gestopt. Dat werden er steeds minder. De gordijnen bleven steeds vaker gesloten, en wanneer u boodschappen deed haastte u zich altijd naar huis, alsof u permanent bang was dat u iets zou overkomen. Op uw voordeur plakte u een sticker met: NEE en NEE.

En toen zag ik u ineens, afgelopen zaterdag, bij een demonstratie waar ik toevallig langs fietste. Ik was daar bij toeval, u was daar omdat u er wilde zijn. Voor de gelegenheid had u zelfs een protestbord opgetuigd, waarop te lezen viel: KOM IN ACTIE. Toen ik u vroeg waartegen we in actie moesten komen, kwam u adem tekort. U noemde de namen van Trump, Le Pen, Wilders en Rutte. U zei dat er iets moest gebeuren, voor het te laat was.

Uw geval staat niet op zichzelf. Waar engagement enkele jaren geleden nog een verdacht begrip was, iets voor naïevelingen en onnozelaars, laten steeds meer mensen zich horen, zowel digitaal als fysiek, tijdens protestmarsen en demonstraties, verschijnselen die hun langste tijd gehad leken te hebben. Ook vrienden en kennissen die ik spreek geven blijk van een betrokkenheid die ik niet van ze kende. Het idee dat we in een volslagen nieuw tijdperk zijn terechtgekomen waarin oude regels en wetten niet meer gelden, is wijdverbreid. Een tijdperk waarin feiten ook maar meningen zijn, waarin het groteske normaal is geworden, waarin de werkelijkheid vaak absurder is dan de satire die de werkelijkheid belachelijk maakt. Een nieuw engagement is over ons gekomen, een engagement dat niet steunt op idealisme maar op een collectieve zorg over de staat van de wereld.

Hoe u daar stond, in uw poncho, vastberaden, overtuigd van de absolute noodzaak van uw aanwezigheid. Natuurlijk had ik de neiging om met gebalde vuisten naast u te gaan staan, maar dat zou een leeg gebaar zijn geweest. U heeft uw manier om uw betrokkenheid te tonen, ik heb de mijne. Ik schrijf brieven, dat heb ik altijd gedaan. De komende maanden zullen Jan Jaap van der Wal en ik u bijstaan vanachter onze bureaus. En u kunt gerust zijn, ik ben een succesvol brievenschrijver, in die zin dat ik vrijwel altijd antwoord krijg, behalve in het geval van de Unabomber, die ik in 2014 een uitvoerige, maar vergeefse brief heb geschreven.

Er moet iets gebeuren, voor het te laat is. Dat zei u die middag tegen mij. En u heeft gelijk. Wat dat iets is, daar moet ieder van ons de komende tijd achter zien te komen.

En ondertussen zullen u en ik elkaar op straat blijven groeten zoals we dat altijd hebben gedaan, met een kort en beleefd knikje. We zijn immers buren.

Met vriendelijke groet, Daan

Schrijver Daan Heerma van Voss en cabaretier Jan Jaap van der Wal schrijven beurtelings elke week een brief naar iemand die in het nieuws is. Heeft u als betrokken burger een suggestie? Mail: betrokkenburgers@nrc.nl