Japan neemt bewogen afscheid van ‘Miffy’

Miffy

In geen land ter wereld wordt Nijntje zo gemist als in Japan. ‘Miffy’, zoals ze daar heet, hielp kinderen hun emoties te tonen en troostte de Japanners na de tsunami,

Foto Kjeld Duits

Het was bijna middernacht in Japan toen bekend werd dat Dick Bruna was overleden. Maar het was onmiddellijk trending topic op Twitter. Nijntje, of Miffy zoals ze heet in Japan, is door Japanners diep in het hart gesloten.

Ondanks het late uur was er een vloedgolf aan reacties. Velen reageerden diep geschokt en toonden hun medeleven. Duizenden deelden hun herinneringen op internet. Velen noemden Nijntje „een vriend”.

„Als kind was Miffy mijn grote vriend. Ik ging nooit op stap zonder een pluche pop of boeken van Miffy”, twitterde een vrouw uit Hokkaido. „Het was het konijn dat mij voor het eerst liet zien hoe een Westerse peer eruit ziet”, schreef een in Tokio woonachtige kunstenaar.

Velen deelden de ongekleurde tekening van Nijntje met twee grote tranen die Bruna naar Japan stuurde na de tsunami van 2011.

Meer dan 50 miljoen boeken

Dat Japan zo emotioneel reageerde is geen verrassing. In geen enkel land is Nijntje zo populair als in het land van de rijzende zon. Bijna zestig procent van alle Nijntje-boeken ter wereld zijn in Japan gekocht. Meer dan 50 miljoen in totaal. Vier boeken van Bruna staan in de Japanse top 50 van best verkochte prentenboeken.

Nijntje verscheen in Japan voor het eerst in 1964 onder de naam Usakochan, ‘Klein Konijntje’. Sinds 1979 heet ze Miffy, zoals in Engelstalige landen. Vrijwel elke Japanner is met Nijntje opgegroeid, of heeft boekjes van het lief ogende konijntje voorgelezen aan de kinderen of kleinkinderen.

Akio Shu, die jarenlang in Amstelveen woonde, noemt Nijntje „in zekere zin een van mijn kinderen”. „Door haar gevoelens te tonen, hielp ze met de emotionele ontwikkeling van mijn kinderen”, legt hij uit.

Volgens Shu is Nijntje zo geliefd in Japan vanwege de grote populariteit van manga. „De tekeningen zijn zeer gemakkelijk te begrijpen en de kleuren zijn uitermate duidelijk en aantrekkelijk voor kinderen.”

Je kan in Japan niet ontkomen aan het ronde hoofdje met de twee grote oren. Overal liggen producten met het werk van Dick Bruna te koop en hangen er posters aan de muur. Er gaat vrijwel geen jaar voorbij zonder een grote Bruna-tentoonstelling.

Tijdens zo’n tentoonstelling in 2003 in het Suntory Museum in Osaka was toenmalige directeur van het Centraal Museum in Utrecht, Sjarel Ex, diep onder de indruk. „Het Suntory Museum heeft werken die wij in ons eigen museum niet eens hebben,” zei Ex destijds in een interview met deze verslaggever. Die toewijding zag je in de catalogus. Ex noemde de catalogus „het meest volledige boek dat bestaat over Dick Bruna”.

Een groot kunstenaar

Het was niet het lieve gezichtje dat het museum overhaalde Bruna aan de muur te hangen, legde Japanse conservator Tomita uit. Bruna was gekozen omdat hij representatief was voor Europese ontwikkelingen in grafisch ontwerp. „Als je enkel kijkt naar Bruna’s prentenboekjes is het lieflijk, maar het oeuvre van Bruna reikt veel verder. Als een ontwerper van posters was Bruna bijvoorbeeld een uitermate groot kunstenaar.”

In Japan is Bruna’s werk tegelijkertijd kunst en popcultuur. Zelfs Japanse kleding-gigant Uniqlo heeft verscheidene malen speciale Nijntje-collecties uitgebracht. Tijdens de zestigste verjaardag van Nijntje in 2015 werd zo’n collectie in liefst vijftien landen verkocht door het bedrijf.

De waanzinnige populariteit van het Utrechtse konijn bracht het normaliter zo serieuze Hilton Hotel in Osaka ertoe om in 2013 verscheidene kamers in te richten met een Nijntje-thema. Ze waren voortdurend volledig volgeboekt.

En om de slachtoffers van de tsunami in 2011 op te beuren, werd er een Miffy Café geopend in het rampgebied. Zes jaar na de ramp loopt het nog steeds goed.

Japanners houden van Nijntje, en ze treuren diep over het heengaan van haar geestelijke vader.