Geld verdienen werd zijn levensdoel

Fotograaf Joop der Weduwen (1940-2017) verloor vroeg zijn vader en leerde wat armoede was. Dat zou hem later nooit meer overkomen.

Joop der Weduwen koos niet voor de kunstzinnige fotografie. Vlak voor zijn dood vond hij dat toch jammer.

Zijn foto’s staan niet in het collectieve geheugen gegrift. Een Ed van der Elsken of Anton Corbijn is Joop der Weduwen nooit geworden. Maar met zijn reclamewerk voor grote warenhuizen verdiende de vorige maand overleden fotograaf veel geld. En daar was hij trots op, zeggen collega’s en vrienden.

Joop der Weduwen, die 77 is geworden, overleed aan een chronische longaandoening. De laatste jaren ademde hij moeilijk, vertelt Andrea der Weduwen-Vos, met wie hij als twintiger een kind kreeg. Hij verliet haar uit liefde voor een andere vrouw, die hem op zijn beurt zou verlaten voor een andere man. Toen de vrouw omkwam bij de ramp met de MH17 – zij was zijn grote liefde – verdronk hij zijn verdriet.

Der Weduwen zocht troost bij zijn ex-vrouw, die altijd van hem was blijven houden. „Verliefd was ik niet meer,” zegt zij, „maar we konden leuk kletsen”. Ze trok bij hem in toen zijn gezondheidstoestand verslechterde. „Met één koffer en een hond.” Ze hertrouwden om zijn imposante nalatenschap veilig te stellen.

„Een grote kunstverzameling en vier met smaak ingerichte huizen”, somt Andrea op. De kunstcollectie had Der Weduwen opgebouwd met zijn grote liefde, die bij een antiquariaat had gewerkt. Het kopen, opknappen en verkopen van huizen was een uit de hand gelopen hobby. „Joop was heel zakelijk”, zegt collega-fotograaf Theo Noort. „Hij zou ook een goede autoverkoper zijn geweest.”

Volgens jeugdvriend Absyrtus Vaags was Der Weduwen als kind al handig met geld. Hij herinnert zich hoe ze in de weekeinden van hun woonplaats Aalten naar een meelmaalderij in Winterswijk fietsten. De jongens veegden het pand schoon en sjorden ieder een zak op hun fiets. „Met die graankorrels fokten wij mesthaantjes. Daarvan verkochten wij er soms wel vijftig in een maand.”

De dood van zijn vader was een bepalende gebeurtenis, zeggen familieleden. Verzetsstrijder Joop der Weduwen senior kwam in 1945 om tijdens een autorit van Den Haag naar Aalten. Volgens de politie was hij slachtoffer van „een vliegeraanval”, maar er zijn ook mensen die spreken van „een nooit opgehelderde executie”. Zus Marion: „Na de oorlog hebben de instanties mijn moeder gevraagd of het lijk mocht worden opgegraven om te kijken wat de doodsoorzaak was. Zij weigerde met de woorden: ik krijg hem er niet mee terug.”

Jeugdvriend Absyrtus Vaags heeft de uitgebrande DKW nog op zijn netvlies staan. Het voertuig stond bij een garage in Aalten. De twee vrienden – ze waren kleuters toen het gebeurde – fietsten er vaak langs. „En ja, dan spraken wij er over.”

Der Weduwen had veel verdriet om de dood van zijn vader, maar ondervond ook hoe hard het bestaan is als een gezin van de ene op de andere dag geen kostwinner meer heeft. Huisarts Der Weduwen was een gerespecteerd inwoner van Aalten. Zonder hem stond moeder Nennetje er alleen voor. Zij kon de hypotheek niet opbrengen en huurde twee kamers in de plaatselijke herberg.

Door de financiële terugval werd geld verdienen een levensdoel, zegt nicht Helen Brooks. Vlak voor zijn dood zei Joop tegen haar dat hij het jammer vond dat hij niet voor de kunstzinnige fotografie had gekozen. „Maar voor zijn gevoel had hij geen keus, omdat je daar onvoldoende mee verdiende.” Met het fotograferen van modeaccessoires voor brochures van V&D en Perry Sport, kon hij zich vanaf zijn studietijd alles permitteren.

„Joop trok zich van niemand iets aan”, zegt collega Noort. De twee leerden elkaar kennen bij fotograaf Max Koot in Den Haag, waar Der Weduwen in de jaren zestig stage liep. Noort: „Die stage was geen groot succes. Ik weet nog dat hij van Max de opdracht kreeg een bruidspaar in een koets te fotograferen. Joop kwam terug met foto’s van paardenhoofden.”

In de jaren negentig kocht en bestuurde Der Weduwen de foto-academie in Haarlem. „Hij was technisch goed geschoold”, zegt Noort. „Die kennis wist hij goed over te brengen.”

Tegen het einde van zijn leven begon Der Weduwen zich steeds meer zorgen te maken om zijn bezit. ‘Wat gebeurt er met mijn kunstverzameling’, vroeg hij aan zus Marion. Van echtgenote Andrea wilde hij de verzekering dat zij geen plannen had zijn kunst naar de kringloop te brengen.

‘Zeer sensitief’, noemt zijn zus hem. Tegen zijn vrouw en dochter zei Joop der Weduwen op zijn sterfbed: ‘Wat wordt het stil. Horen jullie dat ook?’