Recensie

Waarom de PvdA de bijnaam ‘Partij van de Allochtonen’ heeft

Framing

Het tv- programma ‘Politicologica’ onderzoekt beeldvorming in de politiek. ‘What the Hague’ bekijkt de rol van gevoel in stemgedrag.

Test met lijsttrekkers en kapiteinspetten in 'What the Hague?!’ (NTR).

Terwijl we op televisie nog maar net toe zijn aan de inleidende beschietingen, starten twee programmareeksen die beogen enige achtergrond te bieden bij het fenomeen van de beeldvorming (framing) in een verkiezingsstrijd.

Politicologica (HUMAN) ligt in het verlengde van de eerdere series Medialogica: gesprekken met betrokkenen en andere deskundigen om te reconstrueren hoe een bepaald beeld kon ontstaan. Dit keer is het uitgangspunt: „Elke partij heeft een zwakke plek, een steentje in de schoen.” Voorzover dat er al niet is ingestopt door tegenstanders, zullen die niet nalaten te blijven wrijven in een vlek.

Laten we eens gezellig beginnen met de Partij van de Arbeid (PvdA). Hoe kon die toch ooit de honende bijnaam Partij van de Allochtonen verwerven? Ik zou dan willen weten: wie heeft die bedacht, waar en met welke exacte aanleiding? De opzet blijkt eerder een uitleg over hoe de gastarbeiders hier gekomen waren, waarom de verzuiling ten onrechte op hen toegepast werd, en welke rol de PvdA speelde in het vergoelijken van misstanden die uit de gebrekkige integratie voortvloeiden. Tot ons spreken onder meer Ayaan Hirsi Ali, Rob Oudkerk, socioloog Ruud Koopmans, Wouter Bos, Ella Vogelaar en Felix Rottenberg.

Heel interessant voor een les maatschappijleer, maar ik heb vaag de indruk dat verhaal al eens eerder te hebben gehoord. Bovendien is de uitleg dat de Partij van de Allochtonen bovenal verwijst naar een softe aanpak en te veel thee drinken, in mijn herinnering niet helemaal correct. Ik heb het altijd begrepen als een commentaar op het gebruiken van etnische minderheden als stemvee en het te gemakkelijk op kieslijsten plaatsen van vertegenwoordigers uit die groepen, zonder te letten op hun politieke opvattingen. Maar uiteindelijk wordt ook dat aspect ‘benoemd’. De spannende uitsmijter komt van ex-partijvoorzitter Rottenberg: „De PvdA moet afzien van de ambitie de grootste partij te zijn.”

Myrthe Hilkens

Het voormalige PvdA-Kamerlid (2012-2013) en journalist Myrthe Hilkens doet haar best dat streven te verwezenlijken. Ze verliet de fractie teleurgesteld in de politieke cultuur en zei laatst in een talkshow zelfs geen partijlid meer te zijn. Wel treedt ze regelmatig op in de praatprogramma’s, waar een frisse analytische blik, gestoeld op kennis van binnenuit, vaak meer dan welkom is.

Nu is ze de presentator van What the Hague?! (NTR). Het is een bijna populair-wetenschappelijk magazine over de veranderingen in het kiezersgedrag en de irrationele factoren die nu meer dan ooit de keuze bepalen. Was de Kamerverkiezing tot in de jaren zeventig eerder een soort volkstelling, die de geografische scheidslijnen van de verzuiling bevestigde, nu maken een rode stropdas of een bril het verschil.

Hilkens legt aan een klas van 12-jarigen op een internationale school in Almere foto’s van de huidige lijsttrekkers voor, met een kapiteinspet op. Wie zouden ze het meest de leiding van hun boot toevertrouwen?

Niet geheel verrassend is dat premier Mark Rutte (VVD). De kinderen zouden geen idee hebben wie ons land besturen, en dat vind ik dan weer het grootste nieuws. Immers, de vele varianten om te vertellen dat we niet op rationele gronden beslissen, maar op basis van emoties, net als bij de aankoop van pindakaas, frisdrank en auto’s, zijn ook al vrij algemeen bekend. Politieke campagnes en reclame, het is één pot nat. Als wij dat toestaan, zou je daaraan toe kunnen voegen.