Amerikaanse minister Mattis brengt Europa in verlegenheid

Tweedaagse NAVO-top

Minister van Defensie Mattis voerde op zijn eerste NAVO-top de druk op Europa op: meer Europees geld en IS hard aanpakken. En snel graag.

„De strijd tegen Islamitische Staat moet worden opgevoerd.” Met die oproep van de Amerikaanse minister van Defensie James Mattis is donderdagavond de tweedaagse NAVO-top in Brussel afgesloten.

Woensdag was het in de Belgische hoofdstad een etmaal lang gegaan over geld. De Verenigde Staten willen dat de Europese NAVO-landen hun defensiebegroting gaan opvoeren. „Dat beloven we”, klonk het voor de zoveelste keer, maar in de praktijk bewegen de Europeanen amper: slechts vier Europese bondgenoten – Nederland behoort daar niet toe – voldoen aan de NAVO-norm van 2 procent van het bruto binnenlands product. Mattis las ze de les: „Pak dit aan, neem dit nou eens serieus.”

Niet alleen militair, ook humaan

En op dag twee was het in Brussel opnieuw de Amerikaan die de Europeanen in verlegenheid bracht. Namens president Donald Trump, die al in zijn verkiezingscampagne beloofde „snel een einde te maken aan IS”, wilde Mattis van de Europeanen weten wat zij er voor over hebben om IS te verslaan.

„Wij als Nederland doen al heel veel”, zei minister van Defensie Jeanine Hennis (VVD) donderdag in Brussel. Sinds de start van de door de Amerikanen geleide coalitie tegen Islamitische Staat draagt Nederland bij met F-16’s. Hoewel die inzet tijdelijk is gestopt vanwege onderhoud aan de gevechtsvliegtuigen „blijft Nederland ook in de toekomst betrokken bij de coalitie”, zei minister Hennis.

Maar de Nederlandse minister ziet, anders dan haar Amerikaanse collega, liever een grotere leidersrol in de strijd tegen IS voor de landen in de regio zelf. Ze vindt tevens dat naast het „militaire spoor” er ook aandacht moet zijn voor het humane spoor: wat laat je in de regio achter als je IS ooit hebt verslagen? Hennis: „Je kunt militair wel succes boeken, maar als je dan niets hebt gedaan aan wederopbouw in de regio, dan ontstaat er een gat waar IS vroeg of laat weer induikt.”

Mattis wist dat hij in Europa op deze aarzelende houding moest rekenen. De inzet van grondtroepen tegen IS, in Irak en Syrië – een scenario waar de Amerikanen mogelijk rekening mee houden – bleef onbesproken.

Verwacht wordt dat de Amerikanen de druk op Europa zullen opvoeren. Mattis reist de komende dagen naar het Midden-Oosten. En aanstaande maandag staat de Amerikaanse vicepresident Mike Pence, na zijn bezoek aan de internationale veiligheidsconferentie in München, alweer op de stoep van het Brusselse NAVO-hoofdkwartier. Eén ding na deze top is duidelijk: de VS willen tempo maken.