Column

Wat zocht Jackie bij Onassis?

Waarom koos de 39-jarige Jackie Kennedy vijf jaar na de moord op haar man voor de 62-jarige Onassis, de omstreden scheepsmagnaat? Het is een oude vraag die onvermijdelijk opkomt na het zien van de film Jackie. Joyce Roodnat stelde hem in haar enthousiaste recensie in NRC over deze inderdaad meesterlijke film.

De vraag keerde ook terug op een bijeenkomst, voorafgaand aan een voorvertoning in de Amsterdamse bioscoop Rialto. Hoogleraar Ruth Oldenziel, Amerika-deskundige, antwoordde: „Het werd haar niet in dank afgenomen. Zij zocht veiligheid en ging naar Griekenland.”

De keus van Jackie kan niet los worden gezien van de moord op Robert Kennedy, kort tevoren. Het werd haar tweede grote trauma. „Ik haat dit land”, zou ze op de dag na de begrafenis van Robert hebben geklaagd. „Ik veracht Amerika en ik wil niet dat mijn kinderen hier nog langer wonen. Als ze de Kennedy’s vermoorden, zijn mijn kinderen het volgende doelwit… Ik wil dit land uit.”

Maar wie moest dat betalen? Jackie was gehecht aan een luxueus leven en de Kennedy-familie hield haar als weduwe kort met een jaarlijkse toelage van 200.000 dollar. Onassis kon als een van de rijkste mensen ter wereld meer bieden. Om haar toestemming voor een huwelijk te krijgen, onderhandelde Onassis scherp met Jackies advocaat. Die vroeg 20 miljoen dollar als ‘bruidsschat’ (bruidegomsschat dus eigenlijk) en kreeg 3 miljoen plus een levenslange jaarlijkse toelage van twee ton na scheiding of dood.

Ging het dan alleen maar om de poen? Daarmee zouden we Jackie tekort doen, vermoed ik. Het blijkt uit een correspondentie tussen haar en een oud-vriend van haar man, David Ormsby Gore, die onlangs ter veiling werd aangeboden en waarover The New York Times berichtte. Ormsby Gore raakte bevriend met John F. Kennedy (‘Jack’) toen hij in 1960 Brits ambassadeur in de Verenigde Staten werd. Hij fungeerde achter de schermen ook als een belangrijke adviseur voor Jack.

Nadat zijn vrouw in 1967 was verongelukt, zocht hij toenadering tot Jackie. Ze ontmoetten elkaar regelmatig en reisden gezamenlijk. Hij stelde een huwelijk voor, maar ze wees hem vriendelijk af. „Jij bent voor mij als een geliefde broer – en mentor – en de enige oorspronkelijke geest die ik ken – zoals je ook was voor Jack”, schreef ze vanaf het jacht van Onassis in Griekenland.

Hij reageert verbijsterd op het nieuws dat ze Onassis wil trouwen. „Toen ik je foto zag, moest ik huilen. Waarom moeten zulke smartelijke dingen gebeuren? Waar is het voor nodig?” Jackie probeert hem uit te leggen waarom ze voor Onassis heeft gekozen: „Als ik ooit enige genezing en troost kan vinden, dan zal het met iemand moeten zijn die geen deel uitmaakt van mijn hele wereld van verleden en pijn. Ik kan dat nu vinden – als de wereld ons dat gunt.”

Ze wijst hem ook terecht: „Je moet beseffen – en jij zeker – dat we nooit werkelijk in het hart van een ander kunnen kijken. Je kent me. En je moet weten dat de man over wie je in je brief schrijft, niet de man is die ik zou kunnen trouwen.”

Ze voegt eraan toe dat Onassis „eenzaam is en mij wil beschermen tegen eenzaamheid. En hij is wijs en vriendelijk. Alleen ik kan beslissen of hij het kan, en ik heb besloten.”

Het was háár zaak – en dat was het.