Naam op herdenkingsmuur van de Hollandsche Schouwburg blijkt nazi

Per abuis staat de naam Franz Stapf op de wand. Hij emigreerde in de jaren dertig vanuit Duitsland naar Nederland en trok tijdens de bezetting een nazi-uniform aan.

Een vrouw passeert in de Hollandsche Schouwburg de muur met de familienamen van Nederlandse joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden vermoord. Foto Olaf Kraak/ANP

Op de herdenkingswand van de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam, van in de Tweede Wereldoorlog gedeporteerde en vermoorde Joden, staat per abuis ook de naam van een Duitse nazi. Het gaat om Franz Stapf, een in de jaren dertig naar Nederland gemigreerde Duitser die een fotopersbureau had – en tijdens de bezetting een nazi-uniform aantrok.

In 1941 was Stapf naar het Oostfront vertrokken, in 1943 keerde hij tijdelijk gewond terug, om daarna weer naar het oostfront te gaan. Stapf was onder andere handelsagent voor de foto’s van Heinrich Hoffmann, de huisfotograaf van Adolf Hitler. Hij maakte ook foto’s voor een antisemistische brochure, die deur aan deur werd verspreid.

Dit blijkt uit onderzoek van René Kok en Erik Somers van het Niod instituut voor oorlogs en holocauststudies. Deze donderdag verschijnt hun boek Stad in oorlog. Amsterdam 1940-1945. Bij research naar foto’s voor dat boek stuitten ze op Stapf.

Het is de eerste keer dat er een verkeerde naam is ontdekt op de herdenkingsmuur in de Hollandsche Schouwburg. Wel was tweemaal eerder sprake van foutieve spelling, en werd de oorspronkelijke achternaam hersteld van een Joodse vrouw die door haar niet-Joodse schoonfamilie was verraden.

Volgens conservator Annemiek Grinswold van het Joods Cultureel Kwartier zijn de namen op de herdenkingswand in de jaren zestig op grond van gemeentelijke administratie samengesteld. Bij de naam Stapf stond „vertrokken, onbekend waarheen”. Dat stond ook bij Joden die waren gedeporteerd. „Pijnlijk”, vindt Gringold. De naam Stapf is inmiddels afgeplakt en zal worden verwijderd.