Hoe leg je Hemingway uit aan een kind?

Lezen De uitgevers van KinderGuides maken klassieke boeken geschikt voor kinderen. „Als ik het plot van On the Road zou vertellen, begin ik ook over een roadtrip, niet over de seks en drugs.”

De KinderGuides versie van Pride and Prejudice. Illustratie Lettyice

Hoe zou je Ernest Hemingway omschrijven aan een kind van zes? In The Old Man and the Sea van de Amerikaanse kinderboekenreeks KinderGuides schrijven ze in het stukje ‘over de schrijver’: ‘Ernest Hemingway is een van de beroemdste schrijvers ter wereld. Hij hield van avonturen, van zijn baard, van vissen en neushoorns kijken in Afrika en spelen met zijn katten. Hemingway deed veel spannende dingen en schreef over al zijn avonturen. Hij schreef zelfs zo goed dat hij er de Nobelprijs voor Literatuur voor kreeg. Great job, Ernest!’

Literaire meesterwerken voor kinderen. Het lijkt een grap. Of, zoals The New York Times vorige maand schreef, ‘een ironisch cadeau voor de hipsterouder die alles al heeft’. Maar de oprichters van KinderGuides, die literaire klassiekers speciaal voor kinderen van 6 tot 12 jaar uitgeven, zijn bloedserieus. Naast The Old Man and the Sea brachten illustrator Melissa Medina en haar partner, schrijver Fredrik Colting, ook andere geïllustreerde boeken uit: On the road van Jack Kerouac, Truman Capote’s Breakfast at Tiffany’s en Arthur C. Clarke’s 2001: A Space Odyssey.

Momenteel leggen ze de laatste hand aan The Catcher in the Rye, Pride and Prejudice, The Alchemist en To Kill a Mockingbird die in april in de Verenigde Staten zullen verschijnen.

Zo ziet To Kill A Mockingbird van Harper Lee er uit voor kinderen tussen 6 tot 12 jaar. Illustratie Lisk Feng

Het idee voor KinderGuides ontstond tijdens Kerst, vertelt Colting aan de telefoon vanuit Los Angeles. Colting lag bij de haard met The Old Man and the Sea toen Medina’s nichtje van zeven hem vroeg wat hij aan het lezen was. „Ik gaf haar de samenvatting: het gaat over een oude man die met zijn vissersboot de zee opgaat en een hele grote vis vangt.” Het meisje vond het wel spannend.

Het voorval zette Colting en zijn partner aan het denken: in feite zijn alle grote literaire werken avonturenverhalen. Waarom zouden kinderen hier niet al van mogen genieten? Alleen, hoe vertel je het verhaal van de roadtrip van Sal Paradise zonder de drugs en de seks? Hoe leg je To Kill a Mockingbird uit, een boek over een rechtszaak tegen een donkere man die er valselijk van wordt beschuldigd een blanke vrouw te hebben verkracht? Colting, die de teksten voor de boeken schreef, zegt dat het eigenlijk vrij eenvoudig was. „Als ik mijn moeder het plot van On the Road zou vertellen, zou ik ook niet beginnen met de seks en drugs, maar met het verhaal van de roadtrip.”

Maar mist zo’n versie van KinderGuides dan niet essentiële momenten uit het origineel? Wordt het verhaal niet ‘aangelengd’, zoals een recensente van The Guardian de boeken van KinderGuides omschreef? Colting meent van niet. „De gewelddadige dingen worden in ons boek misschien niet benadrukt, maar het belangrijkste – de moraal – zit er in. Bij To Kill a Mockingbird vertellen we dat de man werd beschuldigd van een misdaad die hij niet heeft begaan en dat dit in een tijd was waarin een zwarte man in Amerika niet eerlijk werd behandeld.” Uiteindelijk blijft het een verhaal van een vader die zijn kinderen leert dat iedereen gelijk behandeld zou moeten worden, aldus Colting.

In de basis zijn de KinderGuides’ boeken bedoeld als leerboeken – achterin worden belangrijke begrippen als ‘beat generation’ en ‘hitchhiking’ uitgelegd, gevolgd door een korte quiz en een analyse van het verhaal. Dit is naar het model van de in Amerika zeer populaire CliffsNotes: samenvattingen van literaire en andere werken die veel door studenten worden gebruikt.

Aangezien de klassiekers van KinderGuides worden gepresenteerd als leerboeken, hebben Colting en Medina de rechten van de originele werken niet afgekocht. In de Verenigde Staten mogen uitgaven als CliffsNotes teksten hergebruiken dankzij de Fair Use-wet. Desondanks wordt KinderGuides toch aangeklaagd door de uitgeverijen en erven van de schrijvers die ze hebben gebruikt voor hun kindvriendelijke versies. Een tegenvaller, meent Colting. Al heeft hij er vertrouwen in dat zij het gelijk aan hun kant hebben. „Leerboeken zijn meestal niet zo visueel aantrekkelijk als onze boeken. Ik vermoed dat ze dit gewoon niet gewend zijn.” Ze gaan gewoon door met hun publicaties want, „in zekere zin is wat wij doen een compliment voor de schrijvers.”