Column

Gedogend design

Ik ging naar een kruispunt dat zelfs The Guardian en The Washington Post haalde. Ook al was het in een onopvallend woonwijkje van het niet heel mondaine Bodegraven. Iets voorbij snackbar De Smikkelshop lag de bron van die internationale roem aan mijn voeten: een perspex balkje met led-lampjes, verbonden aan het voetgangerslicht. Zo kunnen ook de aan hun telefoonschermpjes verkleefde junks zien of het rood is.

Dutch design, waar een bij uitstek Nederlandse redenatie onder schuilt. We keuren smartphonegebruik in het verkeer af, maar ja, het gebeurt tóch wel, dus gaan we het maar faciliteren. Dezelfde filosofie als achter de gereguleerde wietteelt, die nu waarschijnlijk een Kamermeerderheid heeft. De politie roept op om ‘sneeuwvrije daken’ te rapporteren, waar immers hennepplantages onder kunnen broeden, en tegelijkertijd is er straks staatswiet.

Het Hollands pragmatisme heeft de trottoirs bereikt. Veilig Verkeer Nederland was er niet blij mee: met zulke technologie beloon je ongewenst gedrag. Maar we moeten toch iets? Vorig jaar was er voor het eerst sinds veertig jaar een verontrustende stijging in het aantal verkeersdoden. Er is een wet in de maak tegen appen op de fiets, maar er is nu al twijfel over de haalbaarheid van boetes en controles. Dat is allemaal waar, maar dat hoeft toch geen reden te zijn om geen duidelijke norm te stellen?

Smartphonevrij fietsen zou dezelfde status moeten krijgen als fietsverlichting. Daar gold aanvankelijk ook nog een gedoogbeleid voor, ontdek ik in een krant uit 1901. Een brievenschrijver klaagt over „die jonge schavuiten” die zonder licht aan hun „rijwiel” toch „schotvrij” blijven. „Wanneer er slechts een paar menschen flink beboet worden, dan rijden binnen vier en twintig uur alle lui met een lantaarn ’s-avonds.” Dat had hij kort daarvoor gezien en „den volgenden dag reeds hadden de meeste fietsrijders licht op”.

Aha, zo doen we dat! Posten naast het schoolplein, en een paar van die telefoonklevers op de bon slingeren. Een uur later bibbert de hele school. Alhoewel: de schrijver is opvallend realistisch over het langetermijneffect: „Dat duurde echter nog geen week.”

Oudhollands pragmatisme dan toch maar? Bij Gazelle ontwikkelen ze een systeempje dat via bluetooth de telefoon blokkeert zodra je harder dan tien kilometer fietst. In auto’s bestaat zoiets al langer. Dat is technologie die de norm handhaaft, en waar meer van te verwachten is dan van deze gedogende lichtlijntjes.

„Ik zie niet eens of ze wel branden, met dit zonlicht”, zei een man op de fiets. „Aan de andere kant: dan zie je op zo’n telefoon ook niets, toch?”

Christiaan Weijts schrijft hier elke vrijdag een column.