De millennial is liever dan we denken

Dolende twintigers Millennials in tv-series zijn verwend, hyper-assertief, zelfs bijna narcistisch. Hoe realistisch is dit beeld eigenlijk?

Hoofdrolspeelster Lena Dunham, die Hannah speelt, in het zesde en laatste seizoen van Girls. Foto Ziggo/HBO

‘Vandaag is fantastisch. De zon schijnt. We zijn in de eerste wereld, we hebben net een ijscoupe besteld en ik denk alleen maar aan m’n domme gezicht. Binnenkort word ik 21 en beter dan dit gaat mijn gezicht niet worden. Dit is het. Vanaf nu gaat het alleen nog maar achteruit.”

Aan het woord is de grootste stresskip van Australië: Josh. De hoofdrolspeler uit Please Like Me, gespeeld door de Australische komiek en schrijver Josh Thomas, is babbelziek, neurotisch en heeft de grootste moeite om zijn emoties te uiten. De Australische tv-serie, waarvan het vierde en laatste seizoen nu te zien is op Netflix, begint met Josh die, onder het genot van een ijsje, van zijn vriendin te horen krijgt dat hij homo is. Ze maakt het uit, kort daarna heeft hij zijn eerste seksuele ervaring met Geoffrey. Liggend in bed krijgt hij een telefoontje dat zijn labiele moeder een zelfmoordpoging heeft gedaan door een hand pillen met een halve fles Baileys weg te werken. In paniek springt hij met zijn beste vriend Tom (Thomas Ward) in de auto. Onderweg naar het ziekenhuis, bespreken ze de ernst van de situatie. „Hoe drink je überhaupt een halve fles Baileys?” vraagt Tom zich af. Josh haalt zijn schouders op, waarna het gesprek verder gaat over de eerste zoen met Geoffrey en of het wel klopt dat iemand, die zo knap is als Geoffrey, een oogje kan hebben op Josh.

Welkom in de wereld van de millennials. Een wereld waarin alles draait om ‘het ik’. Net als tv-series als Love of Master of None toont Please Like Me de worstelende generatie – beter bekend als ‘Gen Y’ of Generation Me’ en geboren tussen 1980 en 2000 – die in de media vaak zijn beschreven als ‘verwend’, ‘hyper-assertief’ en ‘narcistisch’.

Wie naar deze series kijkt, krijgt inderdaad dat idee. Maar klopt dit beeld wel?

Gen Y is een generatie die we ook kennen uit de veelbesproken tv-serie Girls, bedenksel van schrijfster en actrice Lena Dunham, waarvan het zesde en laatste seizoen met Hannah Horvath in de hoofdrol deze week in de VS begon. Als het millennium-cliché van egotrippende twintigers al opgaat, dan is Hannah de über-narcist: ze eist van iedereen permanente aandacht en claimt, met haar zucht naar een grootse schrijverscarrière, de wereld te willen verbeteren. Maar echt geven om een ander kan ze niet.

Zo wordt (in het eerste seizoen) een 24-jarige Hannah tijdens een lunch in Manhattan boos als ze van haar ouders te horen krijgt dat ze haar financieel niet meer willen ondersteunen. „Beseffen jullie wel wat een geluk jullie hebben? Ik had een drugsverslaafde kunnen zijn”, reageert ze gepikeerd. Ook Josh, die in Melbourne met zijn vrienden een huis van zijn vader huurt, staat niet op eigen benen. Wanneer zijn toilet verstopt raakt door een tampon, moet hij bij zijn vader aankloppen voor financiële steun. Met werk houdt hij zich niet bezig, totdat zijn vader voor hem een koffiekar aanschaft zodat hij eindelijk zelf wat kan verdienen.

Thuiswonen met hoge eisen

Het zijn typisch voorbeelden van wat in 2013 door Time Magazine al werd beschreven als ‘The Me Me Me Generation’. Deze millennial, vaak nog thuis wonend, heeft grootse toekomstverwachtingen, stelt hoge eisen op de werkvloer, heeft last van depressies en is niet in staat zich te binden. De reden? Opgroeien met over-stimulerende ouders („je kunt worden wie je wilt zijn”), internet en sociale media zou het narcisme vergroten. En de onzekere banenmarkt, die vooral een beroep doet op flexibiliteit, zou de toewijding van de millennial op de werkvloer bij voorbaat al aantasten.

Maar klopt dit wel? Zorgen al deze factoren ervoor dat de millennial inderdaad alleen maar een navelstaarder is? Wie kijkt naar Girls krijgt een nogal vertekend beeld voorgeschoteld, stelde Maureen Henderson al eerder in zakentijdschrift Forbes. Want waarom zien we slechts zeurende, blanke meisjes, die op zichzelf wonen in de duurste stad van de VS, terwijl Gen Y, aldus een onderzoek van Pew Research Center, de meest etnisch en raciaal gemixte generatie is die Amerika ooit heeft gehad? Waarom blijkt uit onderzoek dat millennials zich wel zorgen om de wereld maken en geld doneren aan goede doelen?

Jean Twenge, hoogleraar psychologie en schrijfster van Generation Me, claimt dat Gen Y inderdaad hoger scoort dan andere generaties op de narcisme-ladder – ze bekeek de testresultaten van 49.818 studenten tussen 1982 en 2009 – maar ontdekte dat deze generatie op het gebied van solidariteit nauwelijks onderdoet voor de babyboomers van destijds en stelt dat Gen Y bereid is hard te werken, maar dat het dan wel om ‘de ideale baan’ moet gaan. Vooral scoren millennials hoger dan andere generaties als het gaat om tolerantie ten opzichte van minderheden. „GenMe gelooft dat mensen hun dromen moeten volgen en zich niet moeten laten weerhouden door sociale verwachtingen. Dat wordt niet gezien als een egoïstisch standpunt maar wel als een individualistisch standpunt.”

Verrassend volwassen

Dat verklaart volgens haar waarom millennials weinig moeite hebben met homo’s, transgenders, andersdenkenden en begrip hebben voor de meer kwetsbaren in de samenleving.

Terug naar Josh en Hannah. Veel van wat Twenge constateert, is inderdaad terug te vinden in beide series. Als Hannah in het tweede seizoen van haar vader te horen krijgt dat hij homo is, reageert ze daar verrassend volwassen op. Ze schiet haar verwarde vader meteen te hulp en bevestigt dat ze van hem blijft houden. En Josh? Hij heeft zelfs een uitzonderlijk open en innige relatie met zijn geflipte moeder. Dit wordt in het tweede seizoen op een ontroerende manier uitgewerkt in een aflevering waarin ze, tijdens een kampeertrip, haar zelfmoordpoging bespreken. „Het is oké om er boos over te zijn”, zegt zijn moeder, gezeten aan het kampvuur. „Maar ik wil er niet boos over zijn”, zegt Josh. „Ik heb altijd geweten dat het niet om mij ging.”

Dat Josh wel degelijk in staat is zich te verplaatsen in een ander, blijkt wel uit dit soort gesprekken. Bovendien staat hij, ondanks al zijn egocentrische grillen, vaak klaar voor een ander. Slechts af en toe speelt zijn neurotische ego op. Zoals wanneer zijn nieuwe vriendje, tijdens een verjaardagsfeestje bij zijn familie, uit de kast wil komen. Josh krabbelt terug. „Weet je het wel zeker? Wat als je ouders dan boos op mij worden?”

Toch weet Josh uiteindelijk altijd wel weer het juiste te doen. Opvallend is dat hij, met zowel zijn vrienden als zijn ouders, openhartige gesprekken voert waarbij moeilijke kwesties – depressie, abortus, chlamydia of de pijnlijke aanblik van okselhaar – niet worden geschuwd. Dat maakt dat hij, ondanks de onzekere wereld waarin hij zich bevindt, wel degelijk opgroeit tot een zelfbewuste man met zijn hart op de juiste plek. Als hij al een narcist is, dan is hij wel een hele lieve narcist. Eigenlijk is Please Like Me, aldus de site Flavorwire, revolutionair in de manier waarop millennials als ‘echte mensen met echte ouders’ worden weergegeven. En Hannah dan? Mwah. Die heeft voornamelijk een grote mond. Haar tolerantie ten opzichte van de ander, betekent nog niet dat ze ook in staat is zich in te leven in die ander. Als er inderdaad een clichébeeld bestaat van de millenial, dan vertegenwoordigt zij dat wel. Het is dus afwachten of ze in dit laatste seizoen loskomt van haar grote ego. Maar wie Please Like Me kijkt, weet dat millenials hun hart op de juiste plek dragen.

Please like me. Netflix, 4 seizoenen

Girls. Ziggo, 5 seizoenen. Aflevering van seizoen 6 wekelijks bij Movies & Series XL van Ziggo