Column

De Haagse Stemming: Doorrekeningdag, internationale inmenging en peilingrelativering

Over 27 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de campagne. Inschrijven voor de nieuwsbrief kan ook.

Vandaag publiceert het CPB de doorrekening van de meeste verkiezingsprogramma’s. Internationale ontwikkelingen lijken echter een belangrijker stempel op de campagne en de peilingen te drukken. En nu de RTL-debatsoap voorbij is, ruziën nieuwe partijen over deelname bij de NOS.

DOORREKENING: Vanochtend verschijnt de doorrekening van het CPB van in ieder geval tien verkiezingsprogramma’s. Veel cadeautjes aan de kiezer zijn al uitgelekt of bekendgemaakt, maar nog onduidelijk is wat de korte- en langetermijneffecten van meer geld naar zorg, banenplannen en vergroening kunnen zijn. En of er nog onbekende plannetjes van partijen in de doorrekening ‘verstopt’ zitten. De voornaamste vraag lijkt echter hoeveel het voor de electorale gunst uitmaakt wat er vandaag uit de CPB-modellen rolt. Bij de laatste verkiezingen, in tijden van economische krapte, had de koopkrachtkampioen of banenmachine een voorsprong in debatten. Nu staat het thema economie soms niet eens op de agenda: het gaat vooral over identiteit en de boze buitenwereld.

Gasmotie: Ook doorgerekend wordt de belofte van partijen om de gaswinning in Groningen flink te beperken. Bij het ‘gasdebat’ in het Noorden zegden zeven lijsttrekkers dat vorige week al toe en gisteren werd dit met een breedgesteunde motie bekrachtigd. De Kamer wil dat er minder gas gewonnen wordt, dat gaswinner NAM niet meer over de afhandeling van schade gaat, en “een uitkoopregeling voor iedereen” die het bevingsgebied wil verlaten. Kamp is voorlopig niet van plan die PvdA-motie uit te voeren. Hij zit met leveringsverplichtingen en voelt nog niets voor een algemene uitkoopregeling. Drastische beslissingen over Groningen zullen dus aan de formatietafel moeten worden genomen.

Protectionisme: Wat de liberale minister van Economische Zaken wel wil, is een hek om cruciale Nederlandse bedrijven zetten om ze te beschermen tegen buitenlandse overnames. Vandaag komt hij met een wetsvoorstel om bijvoorbeeld telecombedrijf KPN te beschermen, schrijft De Telegraaf. Voor andere bedrijfstakken, zoals de chemie, wordt nog onderzocht of dergelijke afscherming nodig is.

ONVREDE V&J: Niet alleen voor bewindspersonen is het afbreukrisico op Veiligheid en Justitie hoog, ook medewerkers zijn er erg ongelukkig. Volgens een intern tevredenheidsonderzoek onder 1.300 ambtenaren, in handen van het AD, wil bijna een kwart zo snel mogelijk ander werk. De ontevredenheid zou twee keer zo hoog zijn als op andere ministeries. Met hun werk zou inhoudelijk weinig mis zijn, maar werkdruk, gebrek aan visie en slechte communicatie breekt medewerkers op. “Niet verrassend voor een organisatie die in de wind staat en middenin een veranderingsproces zit”, reageert een woordvoerder van het ministerie. Ambtenaren spreken van een angst- en afrekencultuur. Een jaar geleden meldde NRC al dat er sprake was van ‘strafexpedities’ tegen medewerkers die misstanden meldden.


RUSSISCHE INMENGING
: Waar in Frankrijk bewijzen zijn dat het Kremlin probeert de verkiezingen te beïnvloeden, en in de VS al één van Trumps voornaamste adviseurs het veld heeft moeten ruimen om zijn Russische contacten, is het in Nederland stil rond mogelijke inmenging. Caroline de Gruyter interviewt Anton Sjechovtsov, expert op het gebied van de banden tussen Moskou en Europese nationaal-populisten. Voor rechtstreekse steun aan Wilders of de organisatoren van het Oekraïne-referendum heeft hij geen bewijs gevonden. Maar de combinatie van stiekeme ondermijning door Rusland van onze instituties en nationalistische politici die een detente met Poetin nastreven, baart politiek columnist Tom-Jan Meeus zorgen.

Amerikaanse donderspeech: De nieuwe Amerikaanse Defensieminister James Mattis noemde tijdens de NAVO-top in Brussel “Ruslands pogingen om democratieën te ontwrichten” als één van de bedreigingen voor het bondgenootschap en riep Europese landen op veel meer bij te dragen aan de NAVO. “De tijd is voorbij dat de Amerikaanse belastingbetalers onevenredig veel betalen voor de verdediging van Europa”, zei hij. Al sprak hij, volgens de NOS tot opluchting van de andere ministers, ook “namens president Trump onze sterke steun uit voor de alliantie”. Minister Hennis zei voorafgaand aan Mattis’ toespraak al dat een volgend kabinet 2,5 miljard in de krijgsmacht moet investeren. Dat is meer dan haar eigen VVD heeft voorgesteld.

TE VROEG GEPIEKT?: Wilders is op Twitter ongebruikelijk stil over peilingen deze week, maar dat komt waarschijnlijk omdat hij op flink verlies staat. De peiling van I&O Research was gisteren de derde deze week die een forse daling van de populariteit van de PVV laat zien. De partij gaat nu nek aan nek met de VVD; de tweestrijd die Rutte zo graag lijkt te willen. Peilers geven verschillende verklaringen voor die dalende populariteit: van de uitsluiting door andere partijen tot de onrust rond Trump. Al was het patroon bij eerdere verkiezingen ook al dat de PVV vroeg piekt, maar inzakt als verkiezingsdag nadert. In het FD relativeert Peter Kanne van I&O de voorsprong van PVV en VVD op concurrentie van CDA, D66 en GroenLinks overigens volledig. “Statistisch gezien is de VVD niet eens groter dan GroenLinks.” De beslissing van de koplopers om niet aan het RTL-debat mee te doen, kan een grote vergissing zijn, zegt hij.

DEBATSOAP: De NOS besloot in tegenstelling tot RTL voor het debat op 14 maart, niet alleen de peilingen, maar ook de huidige zetelaantallen mee te wegen in de selectie van de lijsttrekkers die mogen komen. Voor het debat met de grote jongens is dat geen probleem, maar het voorprogramma met kleinere partijen is controversieel. Thierry Baudet (Forum voor Democratie) spande zelfs een rechtszaak aan omdat hij niet is uitgenodigd. Die lijkt kansloos; de Partij voor de Dieren verloor een vergelijkbaar pleidooi al eerder. Maar het oogt wel vreemd dat Alfred Oosenbrug, de totaal onbekende lijsttrekker van Nieuwe Wegen, wel is uitgenodigd omdat partijoprichter Jacques Monasch zijn van de PvdA afgesplitste zetel heeft gehouden. Overigens komt Monasch waarschijnlijk zelf, want hij heeft Oosenbrug gisteren alweer afgeserveerd als lijsttrekker.

WAT WIJ LEZEN:

Rutte over kinderen: Het interview met Mark Rutte in de Linda natuurlijk, waarin het blad heel hard doet alsof hier een Jinek/Moszkowicz-achtige romance ontstaat met de interviewster.

WAT WIJ VOLGEN
:

Keuzes in Kaart: van het CPB dus. Philip de Witt Wijnen (@PhilipDeWW) en Marike Stellinga (@MStellinga) houden je op de hoogte.

Pietdebat: Op de valreep wordt er vanmiddag in de Kamer gesproken over het PVV-voorstel de uiterlijke kenmerken van Zwarte Piet bij wet vast te leggen.

Buitenlanddebat: In het uitverkochte Tropenmuseum in Amsterdam debatteren zeven kandidaten over internationale samenwerking en migratie. Mark Kranenburg is erbij.

QUOTE VAN DE DAG

“Achter de schijnbaar neutrale, objectieve en harde cijfers gaan namelijk politieke keuzes schuil die beleid dat afwijkt op voorhand uitsluiten en beleid dat zich conformeert aan het heersende paradigma belonen.”

Ewald Engelen in een opiniestuk in NRC over de weigering van de Partij voor de Dieren om het verkiezingsprogramma te laten doorrekenen.