Veel partijen verwijten Rutte onbetrouwbaarheid. Hoe schadelijk is dit voor hem?

Zijn politieke tegenstanders zetten VVD-leider Mark Rutte graag neer als onbetrouwbaar, waarbij ze verwijzen naar verbroken verkiezingsbeloftes: geen geld meer naar de Grieken, 1.000 euro voor iedere Nederlander.

Toch zal dat premier Rutte beperkt of zelfs helemaal niet schaden, denkt een kleine meerderheid van de insiders. Voor de meeste burgers, zo zeggen zij, is ‘de politiek’ in het algemeen onbetrouwbaar. Een lobbyist: „Alle politici verdraaien feiten, in het oordeel van veel mensen.”

De verkiezing van president Trump in Amerika laat zien dat betrouwbaarheid blijkbaar „een beperkt beoordelingscriterium” is voor kiezers, zegt een lobbyist. Bovendien vinden veel Nederlanders Rutte nog sympathiek, zegt een oud-PvdA-bewindspersoon. „Velen zullen hem zijn onbetrouwbaarheid en opportunisme vergeven.”

Toch vindt 43 procent van het panel dat dit stigma wel degelijk gevaarlijk kan worden voor Rutte. Je zag het toen hij vorige week zei dat hij 2 miljard euro wil investeren in de ouderenzorg. Hij werd direct herinnerd aan zijn gebroken beloftes. Een SP’er verwacht dat Rutte bij iedere volgende belofte „op een berg aan ongeloof” bij kiezers zal stuiten.

Het wordt pas écht gevaarlijk voor Rutte als zijn grootste concurrent Wilders terugzakt in de peilingen. Nu is Rutte nog het ‘redelijke alternatief’. Maar als er straks een ‘linkse leider’ opstaat, „kan het zomaar einde oefening worden voor Rutte”, zegt een PvdA’er. „Omdat er geen betrouwbaarheid is.”

Was het slim van Rutte om, samen met Geert Wilders, het RTL-premiersdebat af te zeggen? Daarover is het panel verdeeld. 45 procent vindt het (zeer) verstandig, 43 procent vindt het (zeer) onverstandig.

Het was zeker slim, zegt een oud-GroenLinks-politicus, omdat Rutte vooral de tweestrijd met Wilders in stand wil houden. „Op het moment dat Wilders afzegde, was er voor Rutte niets meer te halen.”

Als je toch al aan kop gaat, kun je in zo’n debat eigenlijk alleen nog maar verliezen, zeggen veel insiders. Een rechtse strateeg: „De beste manier om geen fouten te maken tijdens een debat is door het niet aan te gaan.”

Het risico van de afzegging is dat „onvermijdelijk de indruk van vluchtgedrag” ontstaat, zegt een oud-VVD-minister. Een oud-PVV-politicus: „Het versterkt het gevoel bij veel mensen dat politici steeds minder verantwoording af wensen te leggen over gevoerd beleid en standpunten.”

Een D66’er noemt een ander risico: Rutte deed de afzegging samen met Wilders – de man „met wie hij zegt niet te willen samenwerken”. En op die manier, zegt een oud- PvdA-strateeg, krijgt ook „het tikje onbetrouwbare” dat aan Rutte kleeft, weer extra nadruk.