Commentaar

Rechten van asielzoekers gaan boven diplomatieke vrede met Turkije

De couppoging van delen van het Turkse leger tegen het regime van president Tayyip Erdogan, afgelopen zomer, is nog steeds in nevelen gehuld. Hoeveel militairen bij de opstand, die 245 levens eiste, waren betrokken en wie de leiding hadden is nog steeds niet opgehelderd. De Turkse regering gaat ervan uit dat gülenisten achter de coup zaten en heeft sindsdien duizenden militairen uit hun functie ontheven en tienduizenden uit andere functies.

De aanhoudende onduidelijkheid over de gebeurtenissen van 15 juli en de ontslaggolf die erop volgde, houdt nu ook de immigratiediensten in Nederland, België en Duitsland bezig en leidt tot spanningen met Turkije en binnen de NAVO.

Naar schatting honderd militairen, die ten tijde van de coup buiten Turkije verbleven en onder andere gestationeerd waren bij de NAVO, hebben in de Benelux en Duitsland asiel aangevraagd. Ze werden opgeroepen terug te keren, maar weigerden uit vrees voor vervolging in een land waar ze geen waarborgen voor een eerlijk proces krijgen. De zes officieren die in NRC aan het woord kwamen, zeggen niet betrokken te zijn geweest bij de coup en geen aanhangers te zijn van de islamitisch denker en Erdogan-tegenstander Fethullah Gülen.

Eind dit jaar moeten de betrokken landen oordelen over de asielaanvragen van de Turkse militairen. De Turkse regering heeft al laten weten het onacceptabel te vinden als de aanvragen worden goedgekeurd. West-Europa kan geen onderdak bieden aan Turkse burgers die denken dat ze boven de wet staan, redeneert Ankara. Turkije zegt ook dat militairen wél kunnen rekenen op een eerlijk proces.

Voor de Nederlandse immigratiedienst IND zijn naast het persoonlijke relaas van asielzoekers ook de ambtsberichten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken van belang. Het ambtsbericht over Turkije is op dit moment niet au courant omdat de coup er nog niet in is verwerkt. Het bericht stamt uit de zomer van 2013. Dat treft overigens niet alleen de militairen. Na de coup is de situatie in Turkije dramatisch verslechterd en is het aantal Turkse asielzoekers zonder militaire achtergrond met sprongen gestegen. Dat bericht moet dus geactualiseerd worden.

In de uiteindelijke afweging mag Nederland zich niet louter laten leiden door diplomatieke overwegingen en geo-politieke belangen. Turkije is NAVO-lid en een belangrijke partner in een voor West-Europa cruciale regio, maar dat belang moet worden afgewogen tegen de humanitaire waarden die de Europese Unie als gemeenschap definiëren. En dan moet gelden dat indien de asielzoeker recht heeft op be scherming, hem die moet worden geboden.