Hopen op een Zara of een H&M

Faillissement V&D Een jaar na de mislukte doorstart heeft de helft van de oude V&D’s nog geen huurder. Gorinchem heeft al „van alles” geprobeerd.

Precies een jaar geleden ging het V&D-pand in Gorinchem dicht. Het was echt „een trekker”. Mensen uit nabijgelegen dorpen kwamen er speciaal naartoe. Foto Rien Zilvold

Nog steeds houdt Nita van Wijngaarden zich bezig met V&D. Tot het faillissement van het warenhuis was ze filiaalmanager van de vestiging in Gorinchem. Tot het eind hoopte ze op „een soort wonder”, na een dienstverband van 29 jaar. Maar dat kwam niet. Nu helpt ze als ‘binnenstadsmanager’ mee een nieuwe huurder te zoeken voor het V&D-pand van 5.000 vierkante meter.

Want die is er nog niet. „HUREN?” staat er op een poster op de deur van het grootste winkelpand in Gorinchem. Precies een jaar geleden ging dit pand gelijk met 61 andere dicht, toen de doorstart van de warenhuisketen door CoolCat-oprichter Roland Kahn definitief was mislukt. Achtduizend werknemers verloren hun baan, zo’n 350.000 vierkante meters bleven leeg achter.

De angst na de val van V&D was groot. Worden al die vierkante meters wel weer opgevuld? En wat als dat niet gebeurt? De warenhuizen zaten op A-locaties, zoals in de Amsterdamse Kalverstraat, maar ook in kleine stadjes, waar ze voor winkelpubliek zorgden. In Gorinchem was V&D „een trekker”, zegt oud-filiaalmanager Van Wijngaarden. Mensen uit nabijgelegen dorpen kwamen er speciaal naartoe.

Het oude V&D-pand in Gorinchem

Hudson’s Bay en Topshelf

Een jaar later heeft ongeveer de helft van de panden een nieuwe (toekomstige) huurder. Onder de bedrijven die erin trekken, zijn warenhuizen van het Canadese Hudson’s Bay Company en het Nederlandse Topshelf van ondernemer Inge van Kemenade, kledingwinkels H&M of Zara, of een supermarkt.

Veel van de overige panden worden tijdelijk gevuld, bijvoorbeeld door een Hema-outlet (onder meer in Doetinchem en Zoetermeer), een expositie van Toon Hermans (Sittard) of een Matrassengigant (Oss). Voor een handvol vestigingen kon zelfs geen tijdelijke huurder gevonden worden. In Hilversum, Hoorn, Rijswijk, Goes en Gorinchem staan de oude V&D’s leeg, zonder duidelijk toekomstplan.

Wat zit er nu in alle V&D’s? Tik op de locaties op de kaart. In veel panden in grotere steden komt Hudson’s Bay (rood):

Een leeg pand is hinderlijk. Zowel voor de gemeentes die met ongezellig afgeplakte ramen in het centrum zitten, als voor andere ondernemers, die klandizie kunnen mislopen. De eigenaren van de panden, veelal vastgoed- en pensioenfondsen, zitten zonder huurinkomsten. De gemiddelde huurprijs per vierkante meter was 125 euro per jaar, zegt een kenner van de markt. Met panden van duizenden vierkante meters kan dat zo in de tonnen of miljoenen lopen.

Het goede nieuws is dat de markt voor winkelvastgoed aan het herstellen is, zegt Jeroen Lokerse, directeur van vastgoedadviseur Cushman & Wakefield. Maar er is in de afgelopen jaren van crisis wel wat veranderd. „Winkelgebieden zijn compacter geworden. Grote internationale retailers zeggen sneller: deze plek is voor ons te klein.” Bedrijven als H&M, Zara en Primark, zegt Lokerse, richten zich meer op grotere steden.

Dat maakt het extra moeilijk om een huurder te vinden voor de panden in kleine plaatsen. Nog ingewikkelder is het als er al leegstand wás, zoals in Assen en Weert, zo schreef vastgoedadviseur Colliers vorig jaar in een rapport over V&D. Of als er weinig passanten langs de panden komen, zoals in Sittard en Hengelo.

Reclame in bioscopen

Het zure voor Gorinchem is: de V&D „liep heel erg goed”, zegt wethouder Arjen Rijsdijk (GroenLinks), die verantwoordelijk is voor de binnenstad. Maar de zoektocht naar een nieuwe huurder heeft nog niets opgeleverd, terwijl er „van alles” geprobeerd is, verzekert Rijsdijk. Ook de eigenaar, pensioenfonds Openbaar Vervoer is er „vanaf dag één” druk mee geweest, zegt een woordvoerder.

Zo is bekeken of het gebouw een culturele functie kon krijgen. Rijsdijk: „Maar daar leent het zich slecht voor.” En de gemeente doet aan stadspromotie: reclame in bioscopen, rondrijdende vrachtwagens met de stadsleus erop (‘Mooi Gorinchem’). Met de leegstand is het „niet verschrikkelijk” gesteld, zegt Rijsdijk – die de cijfers niet paraat heeft, maar er wel „mee te maken” heeft.

Nu ligt de optie op tafel om de bovenste twee verdiepingen van het V&D-pand om te bouwen tot appartementen en alleen de begane grond nog voor detailhandel te gebruiken. Het liefst zou Rijsdijk een reeks ‘shop-in-shops’ verwelkomen. „Maar ja, wie neemt het initiatief?”

Inwoners van Gorinchem hopen nog op de komst van een grote winkelketen. „Een H&M, of een Zara”, zegt Esther Snoek, die bij het nabijgelegen filiaal van Kruidvat een boodschap doet. En hoe sneller, hoe liever. Want „het loopje is weg”. De 34-jarige Snoek merkt het ook in de brillenwinkel waar ze zelf werkt: er is minder winkelend publiek.

Gorinchem had potentie, zegt Els Kentie, die aan het winkelen is met haar dochter. „Maar het wil niet, er is hier bijna niks.” Bij V&D kwam ze graag, vooral voor de kleding, net als haar dochter. „En de mannen thuis.” Het liefst ziet Kentie (61) weer een warenhuis komen. En het állerliefst, zegt ze, gewoon weer een V&D.