Rolls-Royce in de min na louche zaken

Schikking

Rolls-Royce leed een miljardenverlies. Maar de situatie is anders dan in de jaren zeventig, toen het bedrijf gered moest worden.

De financiële motoren van Rolls-Royce haperen. Foto Dhiraj Singh/Bloomberg

Er is maar een blik nodig op het drukke vliegveld Soekarno Hatta, de afgeladen zeehaven van Tanjung Priok en het bibberende licht in Jakartaanse huishoudens om te zien waarom Rolls-Royce graag zakendoet in Indonesië. Hier is vraag naar alle producten van het Britse bedrijf uit Derby: scheepsmotoren, vliegtuigmotoren en elektriciteitscentrales.

En zakendoen in Indonesië betekent af en toe een bestuurder, directeur of politicus overtuigen – lees: omkopen – om een contract te winnen, zo dacht Rolls-Royce. Dat is waar de Britse Serious Fraud Office Rolls-Royce van beschuldigt. Twintig jaar lang zou het bedrijf in snelgroeiende landen als Indonesië, China, Thailand, India, Brazilië aan omkoping hebben gedaan.

Giften en steekpenningen

Managers van het Britse bedrijf zouden begin jaren negentig Tommy Soeharto, zoon van de toenmalige Indonesische president, een peperdure Rolls-Royce Silver Spirit cadeau hebben gedaan, samen met 2,25 miljoen dollar (2,1 miljoen euro). De gift moest regelen dat de Indonesische nationale luchtvaartmaatschappij Garuda de motoren van Britse makelij en niet de Amerikaanse variant van Pratt & Whitney kocht. Tommy Soeharto ontkent betrokkenheid. Rond 2010 heeft Rolls-Royce, volgens de Serious Fraud Office, een soortgelijk trucje herhaald. Ditmaal betaalde het bedrijf bestuurders van Air Asia, een van de snelst groeiende luchtvaartmaatschappijen in Azië. Uit het feitenrelaas van de fraudebestrijdingsdienst blijkt dat de miljoenen aan steekpenningen die zijn betaald een schijntje zijn vergeleken met de tientallen miljoenen die Rolls-Royce aan de deals verdiende.

Na lang onderzoek en gênante rechtszaken besloot het Britse bedrijf te schikken: Rolls-Royce betaalt de komende vijf jaar 671 miljoen pond (zo’n 791 miljoen euro) aan de Britse, Amerikaanse en Braziliaanse autoriteiten om van lopende rechtszaken af te zijn. De kostenpost is slechts één onderdeel van een financieel slecht jaar voor Rolls-Royce, bleek dinsdag bij de presentatie van de jaarcijfers. Niet alleen heeft het bedrijf decennialang louche zaken gedaan, ook is er verkeerd geanticipeerd op valutaschommelingen.

De koersdaling van het Britse pond, na het Brexitreferendum van 23 juni, heeft ervoor gezorgd dat derivatencontracten fors minder waard geworden zijn. Bedrijven sluiten dergelijke contracten om zich in te dekken tegen wisselkoersfluctuaties. Aangezien de meeste transacties in de luchtvaartindustrie in dollars plaatsvinden is het aannemelijk dat Rolls-Royce zich hiertegen heeft ingedekt. Na het referendum gebeurde echter het tegenovergestelde: de dollar werd duurder.

Volgens boekhoudregels moet Rolls-Royce de waarde in de boeken van valutacontracten aanpassen aan de marktprijzen. Dit bleek een duur verlies: in totaal waardeert Rolls-Royce de contracten voor 4,4 miljard pond af. Die afwaardering zorgt ervoor dat Rolls-Royce in totaal een jaarverlies lijdt van 4,6 miljard pond, het slechtste resultaat in het ruim honderdjarige bestaan.

Geen drama

Topman Warren East wil niet spreken van een dramatisch jaar. De orderportefeuille is gevuld, de kaspositie toereikend. Ook al breekt het verlies op papier de records, de situatie is niet te vergelijken met begin jaren zeventig. Toen wankelde Rolls-Royce en moest de staat ingrijpen. Het bedrijf was te groot en te belangrijk om failliet te laten gaan en dus besloot de Conservatieve regering-Heath het bedrijf te nationaliseren en de autotak te verzelfstandigen. Vijftien jaar later werd het bedrijf geprivatiseerd.

Dit is anders. Als de waardevermindering van de derivaten niet wordt meegerekend is Rolls-Royce winstgevend. Het bedrijfsresultaat bedroeg vorig jaar 813 miljoen pond. Dat is voor topman East een aangenamer bedrag om te noemen dan een miljardenverlies. Beleggers waren niet onder de indruk. Het resultaat ligt 40 procent lager dan in 2015. Het wordt voor East, die is aangesteld om schoon schip te maken na de decennialange corruptiepraktijken, zo moeilijk om vol te houden dat zijn herstructureringsplannen aanslaan. Na de jaarcijfers daalde de koers van Rolls-Royce met 4 procent, tot 7,10 pond per aandeel.

Om weer succesvol te worden zal Rolls-Royce meer motoren moeten verkopen in Azië: ’s werelds snelst groeiende luchtvaartmarkt. Alleen dit keer zonder peperdure auto’s en miljoenenstortingen als zoetmaker.