Lukt het Europa om Trump te paaien?

NAVO-top Europa schiet tekort, dreigt de regering-Trump bij aanvang van een NAVO-top. En: niet Poetin, maar IS is dé grote vijand. Gaan de Europeanen hierin mee?

Amerikaanse soldaat tijdens een militaire training deze maand op een oefenterrein in Pabrade, Litouwen. Foto Mindaugas Kulbis/AP

De Amerikanen binnenboord houden: dat wordt voor defensieministers de inzet tijdens een NAVO-top, woensdag en donderdag in Brussel. Trump noemde de NAVO een „achterhaald instituut” en dreigt de geldkraan deels dicht te draaien. De VS geven nog altijd bijna drie keer zo veel uit aan defensie als alle Europeanen bij elkaar opgeteld. Trump: „Stoppen we mee.” En ook de recente NAVO-troepenopbouw in Oost-Europa, waar wordt gevreesd voor Russische agressie, vindt Trump achterhaald. Niet Poetin is zijn grote vijand, maar Islamitische Staat (IS).

Een maand na Trumps aantreden zijn de Europeanen op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel van de ergste schrik bekomen. „Om de trumpisten een toontje lager te laten zingen moeten we als Europeanen komen met een goed verkooppraatje”, zegt een hoge NAVO-diplomaat.

NAVO-baas Jens Stoltenberg gaf daarvan dinsdag al een voorproefje toen hij trots meldde dat Canada en de Europeanen in 2016 gezamenlijk 10 miljard euro meer aan defensie uitgaven. „We hebben nog een lange weg te gaan, maar het is een belangrijke stap”, zei de secretaris-generaal.

Veel is het niet. En als het Trump niet overtuigt, wordt al gedacht over een andere strategie: de aandacht afleiden „van het financiële verhaal naar het prioriteitenverhaal”. ‘Counter terrorism’, de strijd tegen internationale terreur, is Trumps obsessie. Daarom, verwachten NAVO-diplomaten, zal terreurbestrijding op de top het buzzword zijn. Poetins militaire provocaties blijven actueel, maar zullen minder aan bod komen.

Lukt het de Europeanen om Trump zo te paaien? „Ze zullen dit spel heel goed moeten spelen, want als de Amerikanen erdoorheen prikken ben je veel verder van huis”, waarschuwt NAVO-expert Jan Techau van de American Academy in Berlijn.

‘Dolle hond’

Een hoofdrol is er voor de nieuwe Amerikaanse minister van Defensie, James ‘Mad Dog’ Mattis. Zijn bijnaam ‘dolle hond’ dankt de ervaren topmilitair aan zijn rol als bevelhebber tijdens de Eerste Golfoorlog en als leider van Task Force 58 in Afghanistan. Een intelligente en keiharde vechter.

De grote vraag die volgens defensie-expert Techau de Europeanen nerveus maakt is: welke Mattis komt er naar Brussel? „Is hij van de klassieke stel-de-Europeaan-gerust-school? Of is hij Trumps stroman die de Europeanen de les komt lezen? Niemand die het weet.”

Techau ziet al de eerste signalen dat Europa bereid is Trump zijn zin te geven. Vorige week werd aangekondigd dat in Napels een centrum komt waar inlichtingen over terreur in Syrië, Libië en Irak worden verzameld. „Dat Napels-centrum stelt weinig voor”, zegt Techau. „De Europeanen hebben gedacht: geef Trump wat om over te tweeten. ‘You see folks, ik ben de baas en de NAVO danst naar mijn pijpen.’”

Voor Europa is geopolitiek volgens Techau een zeer complexe balanceeract geworden. Techau schetst het scenario dat de defensieministers op de NAVO-top in verlegenheid kan brengen. „Stel, Mattis komt namens Trump met de boodschap: ‘Zeg Europeanen, ga eens wat meer samenwerken met Poetin, zodat we tijd en energie overhouden voor belangrijker zaken.’ Geloof me, dat zou de alliantie enorm op scherp zetten.”

Vooralsnog een fictief scenario, zegt Techau. „Maar met Trump is alles mogelijk.”