Commentaar

Staat doet al genoeg in financiering van de economische groei

Kapitaal voor investeringen en groei is in de regel geen probleem in Nederland. De pensioenfondsen en verzekeraars bulken van het geld. Het wemelt ook nog eens van banken, vermogende particuliere beleggers en binnen- en buitenlandse private-equityfinanciers. Daarnaast speelt de rijksoverheid een wezenlijke rol in de financiering van de economie. Het Rijk heeft permanente aandelenbelangen in drie middelgrote banken en ook nog eens in twee andere die verkocht moeten worden (ABN Amro en SNS Bank). Verder zijn er regionale ontwikkelingsmaatschappijen.

Het ministerie van Economische Zaken biedt daarnaast een ruim scala aan financieringsregelingen voor bedrijven, van garanties op bankkredieten tot en met risicodragend kapitaal voor starters. En dan is er ook nog een particulier initiatief om het kapitaal van grote beleggers, zoals pensioenfondsen, te koppelen aan maatschappelijk interessante projecten. Da’s alles bij elkaar best een rijk geschakeerd aanbod. Maar nu richt de overheid een nieuw instituut op dat Invest-NL is gedoopt. Voluit is dat de Nederlandse financierings- en ontwikkelingsinstelling.

De overheid wil hier 2,5 miljard euro kapitaal in steken. Dat kapitaal leent de overheid overigens van particuliere beleggers door staatsleningen uit te geven. Voor welk prangend maatschappelijk probleem wil Invest-NL een oplossing zijn?

Het moment van oprichting van Invest-NL en de argumenten daarvoor lijken een herhaling van de geschiedenis. In de economische crisis dertig jaar geleden klonk de politieke roep om meer kapitaal van de grote banken en beleggers te mobiliseren voor de Nederlandse economie. Dat leidde na een tijdje soebatten tot de oprichting van de Maatschappij voor Industriële Projecten (MIP). Maar tegen die tijd floreerde de economie alweer en was de MIP mosterd na de maaltijd. In 1994 herhaalde deze crisis-reflex zich. De economie zakte in, laat de overheid een financieringsfaciliteit opzetten. Ook toen was het snel achterhaald.

De argumenten voor de oprichting van Invest-NL zijn ook in het licht van de eerdere pogingen niet overtuigend. Het kabinet ziet een rol op drie terreinen: risicokapitaal voor groeiende bedrijven, hulp bij de financiering van export en bij de overgang naar bijvoorbeeld duurzame energie. Het enige echte manco nu is het slechte gebruik van Europese leningen. Daar moet een simpeler oplossing voor zijn dan deze. De argumenten voor Invest-NL zijn stuk voor stuk belangwekkende werkterreinen waar de particuliere sector mans genoeg is om de klus te klaren. De bestaande tegemoetkomingen van de overheid kunnen daarbij helpen.