Een nieuwe Hitler? Vergelijk Trump liever met Napoleon

Een historische vergelijking (NRC, 3/2) die tot doel heeft om te demoniseren, leert ons niets over het heden. Trump is geen Hitler om de eenvoudige reden dat ze in temperament niet overeenkomen. Hitler: eenling, voortgedreven door haat en rancune, manisch en destructief. Trump: verwende maar slimme, opportunistische ondernemer voor wie politiek een manier is om zijn zin te krijgen.

Leren we liever van Napoleon. Achter zijn mythe schuilt een werkelijkheid die door o.a. Presser uitmuntend is beschreven. Intelligent en hardwerkend, akkoord, maar ook: „onverschillig tegenover de objectieve waarheid”. Hij haat journalisten en maakt aan persvrijheid een einde. Op belangrijke posten stelt hij familieleden aan, ja-knikkers en onbenullen. Rechters worden afgezet, tegenstanders belanden in Guyana. Wat leren we hiervan? Er komen geen concentratiekampen waar miljoenen Mexicanen worden omgebracht. Of moslims. Geen marcherende Trumptroepen door de straten van Washington. Hij is geen fascist. Maar de dreiging is niet uit de lucht. Wat hem een gevaar maakt is wat Napoleon tot een gevaar maakte: een gebrek aan zelfinzicht, gepaard aan het ontbreken van enig tegenwicht en, vooral, een grenzeloze roekeloosheid – de bereidheid namelijk alles en iedereen op te offeren voor dat ene doel: zijn zin krijgen.

is Universitair docent aan de Universiteit Utrecht