Column

De Haagse Stemming: Enquêtemoeheid kwelt peilers en Wilders hokt pers op

Over 29 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de campagne. Inschrijven voor de nieuwsbrief kan ook.

De premier viert vandaag zijn 50ste verjaardag en wordt door de SGP verrast met een advertentie over de liefde. Wilders houdt ook in Spijkenisse journalisten op afstand. Asscher snakt juist naar een vraag. En peilers kampen met enquêtemoeheid.

JE WEET NIET WAT JE NIET WEET: Peilingen, verzameld in de Peilingwijzer van Tom Louwerse, zijn deze verkiezingen nog belangrijker dan voorheen. Er wordt zelfs een debat afgelast om de peilingstand. Bovendien lijken ze door de overgrote meerderheid van zwevende kiezers de enige houvast van zowel politici, journalisten en twijfelaars. Maar wat zijn ze waard? En hoe betrouwbaar zijn ze? Steeds minder mensen zijn bereid mee te doen aan enquêtes, blijkt uit onderzoek van het CBS en een rondgang van de Volkskrant langs verschillende peilers. Als bepaalde kiezers in de database van peilers ontbreken, kan dat een zeer vertekend beeld en/of verrassende uitslag geven: zie Trump, zie Brexit. Een onderzoekster van het CBS spreekt van ‘enquêtemoeheid’, mede door overkill: “De vreselijke neiging van bedrijven om je bij ieder wissewasje een vragenlijst te sturen helpt niet mee.”

WIL WILDERS EEN TRUMPJE DOEN?: Wie Wilders in het wild wil zien, moet zaterdag naar Spijkenisse. Daar zal hij flyeren en, voor zover mogelijk met beveiligers om zich heen, met kiezers praten. De pers is welkom, maar journalisten moeten in hun persvak blijven, heeft de PVV via persbureau ANP bekendgemaakt. Pardon, een persvak? Tijdens een bijeenkomst op de openbare weg? Iets met een rood lint eromheen waar Wilders à la Trump naar kan wijzen en ‘de vijand zit daar’ kan roepen? Gelukkig weet de gemeente ook van niks. Een gemeentewoordvoerder heeft alleen via de media gehoord dat Wilders komt en de APV (algemene plaatselijke verordening) is niet gewijzigd om journalisten bijeen te drijven. Die kunnen dus gewoon vrij rondlopen.

Het andere interview: Veel inzichtelijker dan het interview dat WNL zondag met Wilders had (excuus Rick Nieman op Twitter: “Ik wilde hem vooral zijn verhaal laten schetsen.”), is dit interview met de BBC. Na 5 minuten begint Wilders zenuwachtig op zijn stoel te schuiven als hij wordt bevraagd over MH17. Volgens Politico probeert Wilders ondertussen naarstig een afspraak met Trump te krijgen.

PIKANT DETAIL: In zijn column over hoe factchecks politieke verdeeldheid alleen maar groter maken, noemt politiek columnist Tom-Jan Meeus tussen neus en lippen door dat vicepremier Asscher niet op de hoogte was van de voordracht van oud-staatssecretaris Teeven bij de Raad van State.

VRAAG VAN DE DAG: De PvdA-leider blijft in de peilingen ondertussen achter bij de concurrentie en speelt zich weinig in de kijker. Een uitstekend moment om campagne te voeren, zonder opzichtig campagne te voeren, is rond het Vragenuurtje. De bewindspersonen die daar op dinsdagmiddag worden uitgenodigd lopen in een haag hongerige journalisten, op zoek naar een sappige quote. Gratis publiciteit dus, nog naast de live zendtijd van de mondelinge vraag zelf. Maar Asscher is al tijden niet meer opgeroepen voor het Vragenuurtje. In het nieuwe jaar werden al zeven vragen aan hem op de longlist gezet, waarvan drie door leden van de PvdA-fractie zelf, maar Kamervoorzitter Arib selecteerde er tot nu toe niet één van. Mag Asscher vanmiddag wel?

ADVERTENTIE VAN DE DAG: Ook de SGP komt met een paginagrote advertentie in verschillende kranten vandaag: met een boodschap van liefde. Op Valentijnsdag doet voorman Kees van der Staaij een oproep tot huwelijkse trouw, vertelt hij in het AD. “Hoe de relatie gaat” heeft nu eenmaal meer impact op het leven dan een beetje koopkracht erbij of eraf. “Er is te veel nonchalance als het gaat om duurzame relaties”, aldus Van der Staaij. Die vast ook weet dat vandaag de 50ste verjaardag is van de verstokte vrijgezelle premier.

ZIJLSTRA NIET MEER WELKOM: Die premier was tot onvrede van Groningers afwezig bij het ‘gasdebat’ in het noorden, maar komt 11 maart wel naar Eindhoven voor een debat gericht op de zuidelijke provincies. Zijlstra, die hem in Groningen verving, is niet meer welkom bij lijsttrekkersdebatten. De VVD had hem als alternatief aangeboden voor een debat over onderwijs in Delft gisteravond, maar de wel aanwezige lijsttrekkers (Asscher, Klaver, Pechtold en Segers) willen niet meer met plaatsvervangers in discussie. Bij dat onderwijsdebat verweet Pechtold GroenLinks en PvdA dat zij niet meer staan voor hun gezamelijke afschaffing van de stufi. In Kieskompas hebben die partijen aangegeven ‘neutraal’ tegenover het leenstelsel te staan, terwijl ze het zelf gecreëerd hebben.

Foto ANP / Robin van Lonkhuijzen

LEUKE DINGEN VOOR DE MENSEN: De SP heeft de doorrekening van het CPB met het AD gedeeld. De btw gaat van 21 naar 19 procent en er wordt bijna 2 miljard geïnvesteerd in de zorg. De werkloosheid zou onder een SP-bewind dalen naar 3,7 procent en zowel economische groei, een begrotingsoverschot en een lagere staatsschuld blijven haalbaar door flink te nivelleren. De PvdA overtoepte gisteren het voorstel van D66 om 4,5 miljard in het onderwijs te investeren met een bod van 5 miljard.

DOE HET NIET!: Strategisch stemmen op een minder kwaad om het ergste kwaad buiten de deur te houden. Zelfs GroenLinks-kiezers zouden overwegen op Rutte te stemmen als dat Wilders klein houdt, bleek afgelopen weekend uit onderzoek van Kantar. Maar zo’n strategische stem werkt alleen in een presidentieel systeem, schrijft socioloog Niels Spierings op politicologenblog StukRoodVlees. In ons coalitiesysteem kan een strategische stem verschillende gevolgen hebben, maar volgens hem zijn die allemaal het tegenovergestelde van wat de kiezer beoogt. “Het helpt Wilders juist in de regering” of “vergroot de macht van Rutte in coalitieonderhandelingen met de partijen waar de politieke voorkeur van de strategische stemmers eigenlijk ligt”.

WAT WIJ LEZEN:
Asielmilitairen: Verschillende Turkse militairen hebben na de mislukte staatsgreep in juli in Nederland asiel aangevraagd, staat op de voorpagina van de vernieuwde nrc.next. Dat blijkt uit interviews met zes officieren die tijdens de couppoging buiten Turkije waren en nu niet meer terug durven omdat veel collega’s zijn gearresteerd. Vrezen de asielzoekers terecht voor politieke vervolging? En is Nederland bereid om die reden de NAVO-bondgenoot te schofferen? De IND heeft de asielzoekers in een procedure van 18 maanden geschoven, om voorlopig geen beslissing te hoeven nemen. Het probleem speelt ook in andere Europese landen, vooral in België, waar het NAVO-hoofdkwartier gevestigd is.

Linkse PVV’ers: Trouw analyseert de aanhang van 50Plus. Ze zijn vaker man dan vrouw, vaker niet dan wel gelovig en gemiddeld niet zo hoog opgeleid. Ze werken in het algemeen niet, en ze zijn ontevreden over de traditionele partijen, of die nou links zijn of rechts. Politicoloog André Krouwel omschrijft de boze, oudere, blanke man met angst voor immigranten en lagere pensioenen als ‘linkse PVV’ers’. “De consequentie is hetzelfde als bij de PVV: ze zijn tegen immigranten en tegen hun kinderen. Ook die hebben het in hun ogen nog niet verdiend overal van mee te profiteren.”

WAT WIJ VOLGEN:
Rechtsstatelijke doorrekening: Een commissie van wetenschappers en advocaten presenteert om 10.00 uur hun ‘doorrekening’ van verkiezingsprogramma’s op hun rechtsstatelijk gehalte. In 2012 beoordeelde zij twee verkiezingsprogramma’s als “lijnrecht (ingaand) tegen rechtsstatelijke waarden op het gebied van
rechtsbescherming en rechtsgelijkheid”. Tipje van de sluier: anno 2017 heeft de commissie nog meer om zich zorgen over te maken.

Wietdebat: Wietteelt legaliseren of reguleren was een brug te ver voor de Tweede Kamer, maar gedogen kunnen Kamerleden wel. In een plenair debat over het voorstel van D66 en de stemming volgende week zou zich een nipte meerderheid van 76 zetels aftekenen. Een meerderheid in de senaat is er niet, maar rond het Binnenhof wordt gespeculeerd op een draai van de VVD wat betreft wietteelt na de verkiezingen. Het partijcongres van de law & order liberalen heeft zich daar al voor uitgesproken. Bestuurders in Brabant willen intussen vooral meer vrijheid om drugscriminaliteit te lijf te gaan.

Terugkijken: Het CBS komt vanochtend met de terugblik op de economische ontwikkelingen van 2016.

QUOTE VAN DE DAG

“Er zijn hoogstens nog een paar late nieuwsuitzendingen die fragmenten uit dat debat meenemen. Een dag later gaan de mensen al stemmen. De spin-off is zo kort dat het maar weinig effect heeft.”

Politicoloog Philip van Praag nuanceert in de Volkskrant het belang van het NOS-slotdebat op 14 maart. Het afgelaste RTL-debat had veel meer impact kunnen hebben.