Officieren uit Turkije vragen hier asiel aan

NAVO-bondgenoot Turkse militairen zijn naar Nederland gevlucht uit vrees opgepakt te worden na de julicoup.

Turkse politie arresteert Turkse soldaten op de avond van de couppoging op 16 juli 2016. Foto: Sedat Suna/EPA

Een aantal Turkse officieren en hun gezinnen heeft asiel aangevraagd in Nederland. Ze zijn bang in Turkije gearresteerd te worden na de mislukte staatsgreep van 15 juli en hebben geen vertrouwen in de rechtsgang in hun land.

Na de staatsgreep kregen ze bevel vanaf hun buitenlandse post terug te keren. Dat hebben ze geweigerd. In Turkije versterkt dat de verdenking dat ze betrokken zijn bij landverraad, iets wat ze stellig ontkennen. Begin januari heeft de Turkse regering per decreet besloten dat Turken die niet binnen drie maanden gehoor geven aan het bevel naar Turkije terug te keren hun staatsburgerschap verliezen.

We spraken een Turkse officier die asiel heeft aangevraagd: Vechten tegen de angst die het regime zaait

Daarmee staan de Nederlandse autoriteiten voor eenzelfde dilemma als de Duitsers, Grieken en Belgen. Ook daar hebben zich na de mislukte coup militairen gemeld die asiel willen.

Vindt de overheid het terugsturen van militairen verantwoord? Of, als ze dat niet vindt, is ze dan bereid om een bevriend Europees land en NAVO-partner te schofferen? In een reactie aan NRC zegt een Turkse regeringswoordvoerder dat de officieren in Turkije een eerlijk proces zouden krijgen. Hij noemt het „niet acceptabel” als Nederlandse autoriteiten „een veilige haven bieden aan Turkse burgers die denken dat ze boven de wet staan”. „Het is alsof een Nederlandse terrorist die misdaden in Syrië heeft gepleegd in Turkije asiel aanvraagt om niet aan Nederland uitgeleverd te worden.”

Vorige week werd bekend dat het in Duitsland om minstens 40 NAVO-militairen gaat die daar gelegerd waren. Op de Belgische NAVO-hoofdkwartieren zijn 86 officieren ontslagen: 45 in Mons en 41 in Brussel. De meerderheid volgde het terugkeerbevel niet op. Ruwe schatting is dat „ruim zestig” nu asiel aanvragen.

In Griekenland landde in de nacht van de staatsgreep een helikopter met acht luchtmachtofficieren. Turkije eist hun uitlevering. Griekse rechters hebben dat geblokkeerd.

In de Benelux en Duitsland gaat het om militairen die buiten Turkije gelegerd waren en die geen gehoor hebben gegeven aan het bevel terug te keren. Militairen die dat wel deden zijn in veel gevallen direct na terugkeer gearresteerd. Velen zitten nog vast, zonder aanklacht of proces.

Lees de nieuwsachtergrond: ‘We zijn dankbaar dat we veilig zijn’

De asielverzoeken uit Turkije worden door de IND in de zogenoemde verlengde procedure geschoven. De IND mag daardoor achttien maanden over het eerste besluit doen. Ook immigratiediensten in andere Europese landen nemen de tijd. Ze lijken erop te hopen dat de situatie in Turkije normaliseert en de noodtoestand daar wordt opgeheven.

Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma, (D66): „Het is natuurlijk puur een asielkwestie. Ik zou het afkeuren als de regering een afweging zou maken op politieke opportuniteit.”

Voor het beoordelen van asielaanvragen worden in Nederland in de regel de ambtsberichten van Buitenlandse Zaken als uitgangspunt genomen. Het ambtsbericht voor Turkije is sinds 2013 niet meer geactualiseerd. Sjoerdsma: „2013 is natuurlijk echt achterhaald. Dat verdient een update. Zeker als er een toename is van het aantal asielverzoeken”.

Voor Sharon Gesthuizen (SP) is duidelijk wat prioriteit moet hebben. „Asielrecht gaat boven diplomatie. Het gaat om mensenrechten en de veiligheid van mensen.”

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie is er Europees overleg over de kwestie, maar wordt iedere asielaanvraag „individueel behandeld”. Het opstellen van een nieuw ambtsbericht noemt ze nu „niet behulpzaam”, „vanwege de continu veranderende situatie’ in Turkije”.