Amsterdam kan winnen bij een ‘Brexodus’

Aantrekkingskracht

Amsterdam is aantrekkelijk voor Britse bedrijven om naar toe te verhuizen. De interesse groeit en is concreter geworden.

Foto ANP, bewerking Studio NRC

Volgt na Brexit een ‘Brexodus’? Zo’n uittocht van banken en andere bedrijven uit het Verenigd Koninkrijk is nu nog niet gaande. Maar de tekenen stapelen zich op dat bedrijven zich wel degelijk oriënteren op een oversteek naar het Europese vasteland, vanwege de geplande Britse EU-uittreding . Nederland, en dan vooral de regio Amsterdam, is in beeld als nieuwe stek.

De Amsterdamse wethouder Kajsa Ollongren (Economie, D66), merkt dat. „Bedrijven komen hier nu zelf rondkijken. De gesprekken die wij met ze voeren worden concreter”, zegt ze aan de telefoon. „Longlists zijn teruggebracht naar shortlists en vaak staat Amsterdam daarop.”

Amsterdam is in gesprek met „meer dan een handvol” grote financiële instellingen, plus een aantal niet-financiële bedrijven, zegt Ollongren. Ze ontvangt de bedrijven op het stadhuis. Haar ambtenaren helpen ze verdere afspraken te maken, met onder meer de financiële toezichthouders De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

Ollongren zegt dat er fintechbedrijven tussen zitten, dat sommige bedrijven denken aan de vestiging van een hoofdkantoor, en dat er Aziatische ondernemingen bij zijn. Eind vorige maand zei de topman van de grote Japanse bank Mizuho tegen persbureau Bloomberg dat hij verwacht zo’n 1.000 man weg te halen uit Londen. Hij noemde als mogelijke bestemmingen: Dublin, Luxemburg én Amsterdam.

Verlies paspoort tot Europa

Vanwaar die verhuisplannen? Het scenario van een ‘harde’ Brexit wordt reëler. De Britse premier Theresa May zei vorige maand dat ze niet alleen uit de EU, maar ook uit de Europese interne markt wil stappen. Financiële instellingen in Londen verliezen dan hun zogeheten paspoort, waarmee ze vrijelijk zaken kunnen doen in de hele EU. Willen ze op het continent actief blijven, dan moeten ze óf naar een EU-land verhuizen, of daar een dochter oprichten met een lokale vergunning.

Die laatste optie overweegt Bats Europe, een pan-Europese aandelenbeurs in Londen met 77 medewerkers. „Wij kijken nu naar een aantal locaties, inclusief Amsterdam en Dublin”, zegt Mark Hemsley, topman van het bedrijf. Amsterdam is voor Bats Europe aantrekkelijk omdat er veel ervaring aanwezig is met elektronische beurshandel, zegt hij. Ook is de Nederlandse hoofdstad „een plek waar mensen graag willen wonen”. En de toezichthouder, de AFM, noemt Hemsley „ervaren en professioneel”. En Dublin? Dat heeft als voordeel dat het Ierse rechtssysteem sterk lijkt op het Britse.

Welke steden maken veel kans om financiële bedrijven op te vangen, die vertrekken uit Londen?

De uiteindelijke beslissing over het oprichten van een Bats Europe-dochter hangt af van hoe de Brexit er precies uit zal komen te zien, aldus Hemsley. De onzekerheid blijft groot. Premier May wil in maart gaan onderhandelen over uittreding. Volgens het EU-verdrag is uittreding twee jaar na het begin van de onderhandelingen automatisch een feit, tenzij de lidstaten unaniem besluiten de gesprekken te verlengen.

Wie over twee jaar wil verhuizen, moet zich nú oriënteren. Bij de AFM krijgen ze dan ook steeds meer vragen van bedrijven uit Londen. De toezichthouder heeft tot dusver „enkele tientallen” gesprekken gevoerd over vestiging in Nederland, zegt een woordvoerder. Dat zijn onder meer effectenhandelaren, platformen voor financiële handel, vermogensbeheerders en bedrijven die financiële data verkopen.

Bij DNB, vergunningverlener aan onder meer banken, (online) betaaldienstverleners en verzekeraars, loopt het nog niet erg storm. „Het woord Brexit valt vaker in de oriënterende gesprekken die wij voeren, maar het is niet altijd een doorslaggevend argument”, zegt een woordvoerder.

„En als Brexit opkomt, blijkt dat bedrijven ook elders in Europa hun licht opsteken. Het heeft nog niet tot concrete stappen naar vestiging in Nederland geleid.”

Informeel praten betekent nog geen beslissing om naar Nederland te verkassen, zegt ook het Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA), een agentschap dat buitenlandse bedrijven probeert aan te trekken. „We merken wel significant meer belangstelling vanwege Brexit”, aldus een woordvoerder.

Hoe groot is de handelsrelatie tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk, en om welke producten draait die?

Schroom is weg

Nederlandse overheden praten steeds openlijker over hun jacht op bedrijven uit Londen. De concurrentie is groot. Frankfurt en Parijs begonnen meteen na het Brexit- referendum, in juni vorig jaar, met een luidruchtige campagne om bankiers uit de Londense ‘City’ binnen te halen. Amsterdam en NFIA stelden zich toen nog terughoudend op. Inmiddels is de schroom verdwenen. Als die bedrijven dan toch de oversteek wagen, laat ze dan hier neerstrijken, is het idee. Want dat genereert ook nieuwe werkgelegenheid. „Die banen, daar doe ik het voor”, zegt Ollongren, die sinds het referendum drie keer naar Londen vloog om met bedrijven te praten namens de regio Amsterdam.

De NFIA, dat valt onder het ministerie van Economische Zaken, lobbyt voor heel Nederland. Het agentschap heeft een klein kantoor in Londen, dat na het referendum werd uitgebreid van drie naar zes man personeel. NFIA doet in Londen aan „targeting” van bedrijven die actief zijn op de Europese markt, zegt de woordvoerder. Niet alleen bedrijven in de financiële sector worden benaderd, maar ook IT-bedrijven en producenten en verkopers van allerlei goederen. De Britse regering wil ook uit de douane-unie van de EU treden, waardoor er nieuwe barrières kunnen ontstaan in de goederenhandel tussen de EU en het VK.

NFIA kijkt, in overleg met bedrijven, welke regio in Nederland geschikt zou zijn als vestigingsplaats. Rotterdam hoopt ook een graantje mee te pikken. Wethouder Maarten Struijvenberg (Werkgelegenheid en Economie, Leefbaar Rotterdam) e-mailt dat hij een „belangrijke kans” ziet in de „verplaatsing” vanuit Londen naar Rotterdam, geheel of gedeeltelijk, van maritieme zakelijke dienstverleners (onder meer verzekeraars, juristen, of financiers) en scheepseigenaren. Rotterdam werkt samen met NFIA, zegt Struijvenberg. Zelf was hij niet in Londen.

Plussen en minnen

Ondertussen geven consultancybureaus als EY, KPMG en PwC bedrijven graag advies over onder meer het belastingregime en kantoorlocaties in Nederland. Ook zij merken verhoogde activiteit door Brexit, zo valt te horen in deze sector. EY helpt de Nederlandse lobby zelfs een handje met een folder (‘Na Brexit kan Nederland wel eens de juiste locatie voor u zijn’), waarin alle pluspunten van vooral Amsterdam worden opgesomd. Het internet is snel, men spreekt er Engels, de levenskwaliteit is hoog, Schiphol ligt om de hoek en het belastingregime is gunstig.

De Brexit-folder van EY:

Het zijn allemaal voordelen die NFIA en de Amsterdamse lobby eveneens graag noemen. Nadelen zijn er ook. Als financieel centrum ontbeert Amsterdam de schaal van Frankfurt. Er is toenemende krapte op de woning- en kantorenmarkt. En banken kijken ook met argusogen naar de strenge Nederlandse bonuswetgeving voor bankiers. De maximale bankiersbonus is hier 20 procent van het vaste salaris, tegen 100 procent in de rest van de EU. Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) benadrukt dat deze regeling niet geldt voor internationale banken die Nederland alleen als uitvalsbasis gebruiken en verder niet op de Nederlandse markt actief zijn. Toch zijn banken er niet gerust op. „Ze vragen er wel naar”, zegt Ollongren. „Ze willen precies weten hoe het zit”.

Maar misschien wel de belangrijkste zorg is het nijpende tekort aan plekken op internationale scholen in de regio Amsterdam, zegt de wethouder. Op de drie internationale scholen in Amsterdam en Amstelveen zijn wachtlijsten. Expatouders moeten voor internationaal onderwijs uitwijken naar plaatsen als Almere of Hilversum. „Dat is natuurlijk slecht voor je vestigingsklimaat”, zegt Ollongren. De regio Amsterdam riep al voor het Brexit-referendum een ‘Deltaplan Internationaal Onderwijs’ in het leven. „We kunnen bedrijven dus laten zien: we werken hieraan”, aldus de wethouder.

En dan is er Geert Wilders. Straks wint hij de verkiezingen – komt er dan ook een ‘Nexit’-referendum? Het is een idee dat actief wordt verspreid door de Britse diplomatie, om bedrijven ervan te weerhouden naar Nederland te verhuizen, zei PvdA-Tweede Kamerlid Michiel Servaes onlangs in een Kamerdebat. Hij zei hierover van meerdere bronnen „signalen” te hebben ontvangen. Premier Mark Rutte (VVD) zei dat hij de „geruchten” ook heeft gehoord.

Ook Ollongren krijgt vragen over Wilders en Nexit, zegt ze. Ollongren legt dan altijd uit dat Nederland een coalitieland is. Zelfs als één partij meeregeert die uit de EU wil, gebeurt dit niet.

“We staan hier niet aan de vooravond van een referendum, we zijn een heel stabiel land.”