Ervaren maar prikkelbare Steinmeier moet eenheid brengen in Duitsland

Frank-Walter Steinmeier Nieuwe president van Duitsland

De sociaal-democraat en minister van BuZa Frank-Walter Steinmeier volgt Joachim Gauck op. Weinig politici zijn zo ervaren als hij.

Foto Axel Schmidt/AFP

Weinig politici in Duitsland zijn zo ervaren, in binnen- en buitenland, als de man die op 18 maart de nieuwe president van het land wordt. Frank-Walter Steinmeier (61) werd zondag met grote meerderheid gekozen tot opvolger van Joachim Gauck, die gezien zijn leeftijd (77) heeft afgezien van een tweede termijn.

Op 18 maart neemt Steinmeier, sociaal-democraat en oud-minister van Buitenlandse Zaken, het hoogste ambt op zich. Sinds de regeringspartijen CDU/CSU en SPD in november overeenkwamen Steinmeier te zullen steunen, was duidelijk dat hij het nieuwe staatshoofd zou worden. Zondag werd dat bekrachtigd in een bijeenkomst van de zogeheten Bundesversammlung – alle 630 leden van de Bondsdag met even zoveel vertegenwoordigers van de zestien deelstaten. Steinmeier kreeg 931 stemmen.

Veel politieke ervaring

Steinmeier is al jaren een van de populairste politici van Duitsland. Onder bondskanselier Gerhard Schröder bekleedde hij de sleutelpositie van chef van het Kanzleramt (1999-2005). Onder Angela Merkel was hij twee keer minister van Buitenlandse Zaken (2005-2009 en 2013-2017). Bij de verkiezingen van 2009 was hij de uitdager van Merkel. Nadat hij door haar was verslagen, leidde hij vier jaar de SPD-fractie in de Bondsdag.

Een belangrijke rol speelde Steinmeier bij de succesvolle onderhandelingen van de grootmachten met Iran over de nucleaire activiteiten van dat land. Ook was hij, met minder succes, intensief betrokken bij de gesprekken met Rusland over Oekraïne.

Niet altijd was hij even diplomatiek. Kritiek kreeg hij vorig jaar toen hij de NAVO, vanwege militaire oefeningen in oostelijke lidstaten, „wapengekletter” verweet. Als NAVO-lid was Duitsland daarvoor medeverantwoordelijk. Deze zomer noemde hij Donald Trump „een haatprediker”.

De soms ongeduldige en prikkelbare Steinmeier zal zich als president van een nieuwe kant moeten laten zien: hij moet enige afstand tot de dagelijkse politiek bewaren, zo mogelijk een nationale verzoener zijn en boven de partijen staan.

Hoewel het presidentschap in Duitsland vooral ceremonieel van aard is, heeft de president de mogelijkheid onderwerpen op de politieke agenda te zetten en in gevoelige kwesties een lans voor een bepaalde visie te breken. Zo bepleitte Gauck er in een spraakmakende toespraak voor dat Duitsland op het wereldtoneel meer verantwoordelijkheid zou nemen, ook in militaire zin.

De jurist Steinmeier leerde het politieke vak van Gerard Schröder, toen die nog premier van Nedersaksen was en Steinmeier zijn kabinetschef. Later speelde hij een belangrijke rol bij de hervorming van de verzorgingsstaat die Schröder doorvoerde, wat de linkervleugel van de SPD Steinmeier lang nagedragen heeft.

Steinmeier is getrouwd met de rechter Elke Büdenbender, ze hebben één dochter. Büdenbender was van plan haar werk tijdens het presidentschap van haar man voort te zetten, maar om belangenconflicten te vermijden, heeft ze toch besloten deze periode met verlof te gaan en haar man ter zijde te staan als ‘first lady’.