Steinmeier verkozen tot nieuwe Duitse president

De sociaaldemocraat en voormalig minister van Buitenlandse Zaken volgt Joachim Gauck op als president van Duitsland.

Frank-Walter Steinmeier, brengt zijn stem uit voor het Duitse presidentschap. Foto Carsten Koall/EPA

De ervaren Duitse sociaaldemocraat en oud-minister van Buitenlandse Zaken Frank-Walter Steinmeier (61) is zondag gekozen tot nieuwe president van Duitsland. Op 18 maart zal hij Joachim Gauck opvolgen, die gezien zijn leeftijd (77) heeft afgezien van een tweede termijn.

Sinds de regeringspartijen CDU/CSU en SPD in november overeenkwamen Steinmeier te zullen steunen, was al duidelijk dat hij het nieuwe staatshoofd zou worden. Zondagmiddag werd dat bekrachtigd in een bijeenkomst van de zogeheten Bundesversammlung - alle 630 leden van de Bondsdag met even zoveel vertegenwoordigers van de zestien deelstaten. Steinmeier kreeg 931 stemmen en werd daarmee meteen in de eerste ronde gekozen.

Steinmeier is al jaren een van de populairste politici van Duitsland. In de binnen- en buitenlandse politiek is hij door de wol geverfd. Onder bondskanselier Gerhard Schröder had hij de sleutelpositie van chef van het Kanzleramt (1999-2005). Onder Angela Merkel was hij twee keer minister van Buitenlandse Zaken (2005-2009 en 2013-2017). Bij de verkiezingen van 2009 was hij de uitdager van Merkel voor het kanselierschap. Nadat hij door haar was verslagen, leidde hij vier jaar de SPD-fractie in de Bondsdag.

Lees ook: Het interview met Joachim Gauck: ‘Pas op mijn zeventigste toonde ik trots op Duitsland’

Een belangrijke rol speelde Steinmeier onder andere bij de succesvolle onderhandelingen van de grootmachten met Iran over de nucleaire activiteiten van dat land. Ook was hij, met minder succes, intensief betrokken bij de gesprekken met Rusland over Oekraïne.

Niet altijd was hij even diplomatiek. Kritiek kreeg hij vorig jaar toen hij de NAVO, vanwege militaire oefeningen in oostelijke lidstaten, „wapengekletter” verweet. Als lid van de NAVO was Duitsland daarvoor medeverantwoordelijk. Deze zomer noemde hij Donald Trump „een haatprediker”.

Prikkelbaar

Als president zal de soms ongeduldige en prikkelbare Steinmeier zich van een nieuwe kant moeten laten zien: hij moet enige afstand tot de dagelijkse politiek bewaren, zo mogelijk een nationale verzoener zijn en boven de partijen staan.

Dat zijn eigen partij aan dat laatste nog moet wennen, bleek dit weekeinde. De SPD plaatste op twitter een foto van het presidentiële paleis, Slot Bellevue, met de woorden: we verheugen ons op een sociaaldemocratische kasteelheer. Niet alleen getuigde dat van weinig respect voor de verkiezing die nog moest plaatsvinden, zoals de SPD meteen van alle kanten te horen kreeg, maar het leek ook in strijd met het idee dat het staatshoofd boven de partijen staat. De SPD heeft inmiddels haar excuses aangeboden.

Hoewel het presidentschap in Duitsland vooral ceremonieel van aard is, heeft de president wel de mogelijkheid onderwerpen op de politieke agenda te zetten en in gevoelige kwesties een lans voor een bepaalde visie te breken. Zo bepleitte Gauck er in een spraakmakende toespraak voor dat Duitsland op het wereldtoneel meer verantwoordelijkheid zou nemen, ook in militaire zin.

De jurist Steinmeier heeft het politieke vak geleerd van Gerard Schröder, toen die nog minister-president van Nedersaksen was en Steinmeier voor hem ging werken al kabinetschef. In die functie bewees hij al zij kwaliteiten als manager en bemiddelaar. Later speelde hij een belangrijke rol bij de hervorming van de verzorgingsstaat die Schröder doorvoerde, wat de linker vleugel van de SPD Steinmeier lang nagedragen heeft.

Steinmeier is getrouwd met de rechter Elke Büdenbender, ze hebben één dochter. Büdenbender was aanvankelijk van plan haar werk tijdens het presidentschap van haar man voort te zetten, maar om belangenconflicten te vermijden, heeft ze toch besloten voor deze periode met verlof te gaan en haar man terzijde te staan als ‘first lady’.