De anti-Trump gaat naar Washington

Ontmoeting Trump en Trudeau Maandag ontmoet de Canadese premier Justin Trudeau in Washington Donald Trump. De Canadezen houden hun adem in.

De Canadese premier Justin Trudeau is een vaandeldrager van de liberale wereldorde die de Amerikaanse president Donald Trump op de schop wil nemen. Foto Cole Burston/Bloomberg

Hun achternamen mogen dan beginnen met dezelfde drie letters, maar de Canadese premier Trudeau en de Amerikaanse president Trump zijn in vele opzichten elkaars tegenpolen. Justin Trudeau, die waarden uitdraagt als openheid en tolerantie, geldt sinds zijn aantreden in 2015 als een vaandeldrager van de liberale wereldorde die Donald Trump juist op de schop wil nemen.

Een confrontatie lijkt dus op de loer te liggen wanneer de twee leiders elkaar maandag in het Witte Huis voor het eerst ontmoeten. Canadezen houden hun adem in: zal Trump de vloer aanvegen met hun populaire premier, de liberale feminist die wereldwijd vertedering opwekte toen hij een Syrisch vluchtelingenmeisje bij aankomst in Toronto een donsjasje gaf voor de Canadese winter, en die yogaposes doet op zijn bureau?

Of zal Trudeau, een verdienstelijk bokser, de 25 jaar oudere Trump een veeg uit de pan geven over het inreisverbod van mensen uit zeven overwegend islamitische landen? Dat leek hij twee weken geleden te doen toen hij, daags na de uitvaardiging van het omstreden decreet van Trump, op sociale media schreef dat vluchtelingen in Canada welkom blijven, ongeacht hun godsdienst – een boodschap die vele honderdduizenden keren werd gedeeld.

Niets van dat alles, denken waarnemers. Verwacht van de Canadese premier, de derde wereldleider die Trump bezoekt (na de Britse premier Theresa May en de Japanse premier Shinzo Abe), eerder een zorgvuldig ingestudeerde poging om de wereld te laten zien hoe je Trump het best kunt benaderen. Als het aan Trudeau ligt, wordt het thema van de ontmoeting: met Trump omgaan doe je zo.

Want na internationale incidenten als de ruzie tussen Trump en zijn Mexicaanse ambtgenoot Enrique Peña Nieto, die zijn bezoek aan Washington afzegde, en het telefoongesprek tussen de Amerikaanse president en de Australische premier Turnbull, waarbij Trump volgens berichten de hoorn op de haak smeet, wil Trudeau bovenal een goede werkrelatie vormen met de president van de Verenigde Staten, veruit de belangrijkste partner van Canada.

Balanceren tussen belangen en waarden

De verkiezing van Trump tot president is “een uitdaging voor Trudeau”. Foto Mandel Ngan/AFP

De verkiezing van Trump tot president is „een uitdaging voor Trudeau”, aldus Andrew Cohen, expert op het gebied van de betrekkingen tussen de twee landen aan Carleton University in het Canadese Ottawa. Bij zijn bezoek moet de premier „balanceren tussen Canadese waarden en Canadese belangen”, zegt hij. „Het is in het Canadese belang om handel, investeringen en banen te beschermen. Aan de andere kant wil hij opkomen voor onze waarden, zoals diversiteit, pluralisme en internationale samenwerking.”

Die belangen zijn aanzienlijk: 85 procent van de Canadese export gaat naar de VS. Een kwart van het Canadese nationale inkomen hangt samen met export naar het buurland. In sectoren als autoproductie en energie zijn de economieën van de twee landen nauw met elkaar verweven. Per dag passeert meer dan een miljard dollar aan handel de grens, die bekendstaat als ‘de langste onverdedigde grens ter wereld’.

Voor Canada is het essentieel dat dat zo blijft, ondanks Trumps beleid van America First. „Het is aantrekkelijk om voor een binnenlands publiek politieke punten te scoren door president Trump aan te vallen”, zegt Laura Dawson, directeur van het Canada-instituut bij het Wilson Center in Washington. „Maar daarmee zou hij een kwart van het Canadese nationale product op de tocht zetten. Is dat iets dat je als Canadese premier bereid bent te doen?”

Trudeau gaat dan ook goed voorbereid naar Washington. Hij heeft advies ingewonnen van Canadezen die Trump kennen, zoals oud-premier Brian Mulroney en de zakenman Conrad Black. Cohen verwacht een charmeoffensief, waarbij Trudeau zich bereid toont om te praten over het Noord-Amerikaanse vrijhandelsverdrag. Dat Trudeau een ster is, ook in de VS, kan geen kwaad: dat spreekt Trump aan.

Bovendien is een reeks Canadese ministers Trudeau deze maand voorgegaan met bezoeken aan hun nieuwe Amerikaanse ambtgenoten. Minister van Buitenlandse Zaken Chrystia Freeland ontmoette vorige week Rex Tillerson, die als oud-topman van ExxonMobil goed bekend is met Canada. Minister van Defensie Harjit Sajjan ontmoette zijn ambtgenoot James Mattis, die lof uitsprak voor de rol die Canada heeft gespeeld bij de oorlog in Afghanistan. Ook de ministers van Financiën spraken elkaar.

Ontkrachten van onwaarheden

Canada is zeer bedreven in dit soort diplomatie in Washington onder het topniveau. Doel is voortdurend te onderstrepen dat ook de Amerikanen groot belang hebben bij hun goede banden met Canada. Ook werkt Canada hard aan het ontkrachten van onwaarheden – al lang voordat deze ‘alternatieve feiten’ werden genoemd. Zo doet het misverstand dat sommige van de aanslagplegers van 11 september 2001 de VS binnenkwamen via Canada, al vijftien jaar de ronde. Canada bestrijdt het onaflatend.

Het gevaar voor Canada is dat Trump de handel met het buurland als onevenwichtig ziet, of het Canadese immigratie- en vluchtelingenbeleid beschouwt als een gevaar voor de veiligheid van de VS. „Als Canada door Trump wordt gezien als een zwakke schakel bij de beveiliging van het Noord-Amerikaanse continent, dan heeft Canada een probleem”, zegt Dawson.

Tot nog toe is dat, tot opluchting van velen in Ottawa, niet het geval. Bij de groeiende rij landen en personen die Trump via Twitter heeft aangevallen, van Mexico tot Meryl Streep, ontbreekt Canada vooralsnog. Aan Trudeau de taak om dat zo te houden.