Opinie

De PvdA in Rotterdam is weer terug bij af – in de achterkamertjes

opinie Het bestuur van de Rotterdamse PvdA kiest voor de komende verkiezingen de lijsttrekker, niet de leden. Jammer, vindt Peter van Heemst.

Geruisloos nam de PvdA Rotterdam het besluit. Eén slide van een uitgebreide PowerPointpresentatie was al bijna voldoende. De toelichting door de voorzitter deed de rest. De ledenvergadering van 21 januari jl. draaide in krap drie seconden de klok ruim twaalf jaar terug: voor de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018 zal geen lijsttrekkersreferendum worden gehouden.

In oktober 2005 konden voor het eerst alle leden hun stem uitbrengen op de gewenste kandidaat-lijsttrekker. Uitgerekend de verrassende opkomst van Leefbaar Rotterdam en haar voorman Pim Fortuyn in 2002 had deze radicale ommekeer bij de PvdA teweeg gebracht: niet langer een handjevol bestuursleden maar alle leden zouden bij de keuze van de lijsttrekker de dienst uitmaken.

Het leverde een fascinerende strijd tussen drie zeer verschillende kandidaten op. Ik deed er aan mee, als Rotterdams Tweede Kamerlid. Een spraakmakende deelgemeentebestuurder, Dominic Schrijer, was de tweede kandidaat. En ook kandidaat drie mocht er zijn, Bert Cremers, die tussen 2002 en 2006 aan de PvdA als oppositiepartij leiding had gegeven.

Ik leerde van de lijsttrekkerscampagne drie dingen. Ze gaf de PvdA veel energie. Elke kandidaat- lijsttrekker maakte een campagneteam en bedacht van alles en nog wat om het vertrouwen van de kiezers te winnen. De campagne was ook een ideale generale repetitie voor de officiële verkiezingsstrijd die daarna losbarstte en waarin de PvdA en Leefbaar Rotterdam de hoofdrol gingen spelen. En ja, ook de publiciteit die de lijsttrekkersverkiezing de PvdA opleverde was mooi meegenomen.

In 2009 en 2013 was het nieuwe er wel wat van af. En dus was de opbrengst van de lijsttrekkerscampagne beduidend minder dan in 2005. Maar feit bleef dat de verkiezing veel leden op de been bracht en – nog belangrijker – open en bloot plaatsvond.

Maar in 2017 is het dus over en uit met de vernieuwing uit 2005. De PvdA Rotterdam gaat weer ouderwets, dat wil zeggen achter de schermen, een kandidatenlijst maken, inclusief plek nummer 1. Wie lijsttrekker wordt, hoeft er dus niets voor te doen en de leden hebben niets te kiezen. Sterker nog, achter de schermen draait de zoektocht naar de volgende lijsttrekker inmiddels op volle toeren. Zoals Leefbaar Rotterdam een braaf onderdeel is geworden van het Rotterdamse politieke establishment, zo is de PvdA terug bij af.

Peter van Heemst was Staten-, Tweede Kamer-, en gemeenteraadslid en in 2006 PvdA-lijsttrekker in Rotterdam.