De man met wie niemand een probleem heeft

Profiel Kees van Dijkhuizen

Hij was ambtenaar én bankier, en daarmee de ideale ‘compromiskandidaat’ om ABN Amro te leiden. De bank kiest met Van Dijkhuizen voor degelijkheid. Maar is hij ook vernieuwend genoeg?

Foto Lars van den Brink

Minister van Financiën worden? Nee, dat hoefde van Kees van Dijkhuizen niet. Tijdens de kabinetsformatie in 2002 wilde de VVD dolgraag weer de minister van Financiën leveren. Gerrit Zalm, de vorige minister én onderhandelaar namens de VVD, deed Van Dijkhuizen in de aanbieding. Toekomstig coalitiepartners CDA en LPF vonden het prima. Alleen de kandidaat zelf moest nog ja zeggen.

Zalm sprak erover met Van Dijkhuizen, destijds thesaurier-generaal op Financiën en Zalms rechterhand. „Ik dacht na het eerste gesprek: hij gaat het doen”, vertelt Zalm aan de telefoon. Uiteindelijk zei Van Dijkhuizen toch nee tegen de prestigieuze post. Zalm was teleurgesteld, maar kon het ook wel begrijpen. „Het gedoe dat vastzit aan een ministerschap, met het parlement en een partij, dat trok hem niet.”

Vijftien jaar later is Van Dijkhuizen Zalm alsnog opgevolgd als hoogste baas, zij het in een andere functie. Min of meer per ongeluk en na een chaotische zoektocht werd hij de nieuwe bestuursvoorzitter van ABN Amro. De raad van commissarissen wilde een echte bankier. De staat, eigenaar van 70 procent van de aandelen, wilde een baas met een maatschappelijke antenne. Na maanden kibbelen werd het ABN Amro’s financieel directeur Van Dijkhuizen. Hij is allebei een beetje: hij was topambtenaar op de ministeries van Financiën en Economische zaken en hij is ook financieel directeur bij de Haagse bank NIBC geweest. Op 1 januari dit jaar trad hij aan.

Ook nu had Van Dijkhuizen niet de ambitie om de eerste man te worden, zeggen mensen die hem kennen. Toch zei hij nu wel ja. ‘Compromiskandidaat’, klonk het. En: is hij niet te oud en kleurloos? Tot nu toe had de 61-jarige Van Dijkhuizen een onopvallende rol. Als topman moet hij op de voorgrond treden. En hij moet ervoor zorgen dat ABN Amro in de snel veranderende financiële wereld kan blijven meedoen. Is hij daarvoor de juiste man?

Het gedoe dat vastzit aan een ministerschap, met het parlement en een partij, dat trok hem niet

Toen ABN Amro al enige tijd terug was op de beurs, kwamen alle betrokkenen – mensen van de bank, van Financiën, de adviseurs – nog één keer bij elkaar om tijdens een etentje terug te blikken op de succesvolle beursgang. In de toespraken zaten vrolijke anekdotes over Zalm, die tijdens een gesprek met beleggers rustig zijn e-sigaret opstak – tot verwondering van zijn gezelschap. Over bestuurder Chris Vogelzang, aanvankelijk de gedroomde opvolger van Zalm, ging het verhaal dat hij per ongeluk zijn mond voorbij had gepraat, toen het bestuur op roadshow was om beleggers te verleiden. In die gevoelige periode had Vogelzang aan de telefoon geroepen dat het liep „als een tierelier” – hij had niet door dat er een journalist in de buurt was. Van Dijkhuizen, die ook een hoofdrol bij de voorbereidingen had gespeeld, had geen anekdotemateriaal opgeleverd.

Maar Van Dijkhuizen, zeggen mensen in zijn omgeving, hoeft ook niet zo nodig op te vallen. CPB-directeur Laura van Geest, met wie Van Dijkhuizen samenwerkte op Financiën, herinnert zich dat Van Dijkhuizen als ambtenaar een keer op tv was geweest. Toen hij daarna met zijn zoon in het zwembad was, voelde hij zich bekeken. ‘Sta ik daar, in mijn zwembroek’, had hij gezegd.

Schaatsen met de prinsesjes

Verwar zijn onopvallendheid echter niet met een gebrek aan daadkracht, zeggen anderen. Rond de beursgang was het Van Dijkhuizen die achter de schermen dingen voor elkaar kreeg in Den Haag, vertelt iemand die met hem gewerkt heeft. Als ABN Amro en de staat het niet eens werden, kon Van Dijkhuizen het soms toch direct regelen met degenen die erover gingen. Voor Zalm was de snelle zakenwereld een „noodzakelijk kwaad”, maar Van Dijkhuizen „heeft er lol in”, zegt iemand die met beiden heeft gewerkt.

Lees ook: het interview met vertrekkend topman Gerrit Zalm:
‘Ik heb een gesublimeerd minderwaardigheidscomplex’

Van Dijkhuizen heeft een groot netwerk, dat hij zorgvuldig onderhoudt. De huidige thesaurier-generaal en Van Dijkhuizens voorgangers op die post ziet hij elke twee maanden. Tijdens die etentjes ontmoet hij bijvoorbeeld Klaas Knot, nu president van De Nederlandsche Bank. Internationale banden koestert Van Dijkhuizen ook. Klaus Regling, het hoofd van het Europese crisisfonds ESM, krijgt nog elk jaar een kerstkaart van Van Dijkhuizen, zegt hij. Van Dijkhuizen werkte met hem tussen 2001 en 2005.

In zijn vrije tijd helpt Van Dijkhuizen het geld van de Koninklijke familie beheren, als bestuurder van een stichting. Van Dijkhuizens goede vriend Kick van der Pol wist lange tijd niets van deze bijbaan, vertelt hij. Tot hij zag hoe Van Dijkhuizen een praatje maakte met de koning en de prinsesjes toen ze elkaar op de schaatsbaan tegenkwamen.

De economie, Trump, de verkiezingen, daarover heeft Van Dijkhuizen wel zorgen

Het langste is Van Dijkhuizen al lid van het Abraham Kuyper Genootschap, een club van negen oud-economiestudenten van de VU. Vrienden Zalm en Kick van der Pol, president-commissaris van verzekeraar ASR, horen er ook bij. Vrouwelijke leden zijn er niet. Tijdens diners in de Beukenhof in Oegstgeest bespreekt het Genootschap de stand van de wereld. „De economie, Trump, de verkiezingen”, somt Zalm op.

Daarover heeft Van Dijkhuizen wel „zorgen”, zegt Van der Pol. „Wat is nou de beste reactie op mensen die xenofoob zijn?” Van Dijkhuizen voelt zich thuis bij de VVD, maar dan weer niet bij de link met buitenlanders in de ‘doe normaal of ga weg’-advertentie van Mark Rutte, zegt Van der Pol.

Tuin vol rendieren

De werknemers van ABN Amro zijn in de afgelopen acht jaar gewend geraakt aan een topman die vol overgave meedoet aan de jaarlijkse cabaretavond en hen dagelijks op de hoogte houdt via een weblog. Zo nam Zalm vele bankmedewerkers voor zich in. Maar Van Dijkhuizen verkleed als bordeelhoudster op het podium? Dat zien mensen in zijn omgeving hem niet doen. Van Dijkhuizen is een ander soort leider, zegt Zalm, en moet zijn eigen manier bedenken. Een dagelijks blog zit er ook niet in, verwacht Zalm. „Dat vergt enorme discipline. Discipline ligt dicht bij verslaving, dus dat gaat mij goed af.”

Ondanks zijn netwerk in de elite heeft Van Dijkhuizen trekken en gewoontes die de gewone bankmedewerkers kunnen aanspreken. Hij groeide op in een doorsneegezin in het Veluwse Ermelo. In Den Haag, waar Van Dijkhuizen woont, zet hij zijn tuin met Kerst vol met „rendieren, kerstbomen, lampen die aan en uit gaan”, zegt vriend Van der Pol. „Ik wist niet wat ik zag.”

Op vrijdag werkt hij weleens vanuit huis. Tijdens de drukke maanden voor de beursgang kneep Van Dijkhuizen er soms even tussenuit, terwijl de rest doorwerkte. Even zijn hoofd leegmaken op de schaatsbaan.

Met zijn eerste grote actie als topman heeft Van Dijkhuizen wellicht ook al sympathie gewekt bij het ABN Amro-personeel. Onder sommigen van hen bestaat onvrede dat de afgelopen jaren duizenden ontslagen vielen – behalve in de top. Zes bestuursleden van ABN Amro, inclusief Van Dijkhuizen, kregen er in 2014 zelfs een ton salaris bij. Onder druk werd dat later teruggedraaid. Afgelopen week kondigde Van Dijkhuizen aan dat het topmanagement wordt gehalveerd. Het bestuur gaat van zeven naar drie mensen, de top-100 hoogste bankiers wordt een top-40. Niemand is zeker van zijn plek, elk jaar stelt Van Dijkhuizen die groep van veertig opnieuw samen. Onder zijn leiding is niemand veilig.

Lees ook het interview met Van Dijkhuizen over zijn eerste daad:
’Ook aan de top van ABN Amro moet het anders’

Geen rare avonturen

Van Dijkhuizen loopt bijna elke dag 21 verdiepingen omhoog, naar zijn kamer op het hoofdkantoor van ABN Amro. Fit zijn vindt hij belangrijk. Vorige week reed hij nog de Alternatieve Elfstedentocht, op de Weissensee in Oostenrijk.

Maar jong is hij met 61 jaar niet. En hij staat ook niet te boek als voorloper op het gebied van digitaliseren, zoals de elf jaar jongere topman Ralph Hamers van concurrent ING.

Ik heb Van Dijkhuizen hoog zitten, maar ik denk dat vernieuwing eerder komt van jongere generaties die zijn opgegroeid met technologie

Na zijn benoeming rees de vraag of ABN Amro niet beter af was met iemand met een ander profiel. „Banken hebben het moeilijk omdat steeds meer nieuwkomers aan hun stoelpoten zagen”, zegt Paul Koster, directeur van de Vereniging van Effectenbezitters. Om te overleven in zo’n vijandig klimaat, moeten banken zichzelf ingrijpend vernieuwen, met behulp van technologie.

Koster: „Ik heb Van Dijkhuizen hoog zitten, maar ik denk dat vernieuwing eerder komt van jongere generaties die zijn opgegroeid met technologie.”

Hamers is inderdaad „veel meer iemand van de digitalisering”, zegt Rik van Slingelandt, voormalig president-commissaris van ABN Amro. Maar binnen de bank zijn wél „heel veel” mensen die daar verstand van hebben. „Het modernere bankieren zal volop aandacht krijgen.”

Met Van Dijkhuizen krijgt ABN Amro vooral degelijkheid. Een bestuursvoorzitter met wie niemand echt een probleem heeft. Wie jet het ook vraagt, er is niemand die denkt dat Van Dijkhuizen het niet goed zal doen.

Minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) heeft met deze benoeming veiliggesteld dat ABN Amro de komende jaren geen onverwachte avonturen aangaat. Als het tijd is voor een volgende topman of -vrouw, is het belang van de staat waarschijnlijk te klein om nog een keer zijn zin door te drukken. Dan is het misschien wel tijd voor een grote vernieuwer.