Column

Kunstroof

Tot einde van deze maand hoeven Napolitanen niet te reizen om twee schilderijen van Van Gogh te zien: Zeezicht bij Scheveningen (1882) en Het uitgaan van de Hervormde Kerk te Nuenen (1884/85). In 2002 werden ze gestolen uit het Van Gogh Museum in Amsterdam. Afgelopen september vond de Italiaanse politie ze terug in een huis waar de ouders van een voortvluchtige drugsbaron wonen. Deze week werden ze gepresenteerd in het Museo di Capodimonte, Napels. Daar zijn ze twintig dagen te bezichtigen. Daarna gaan ze terug naar Amsterdam.

Net als het grote publiek, houden kunstrovers van Van Gogh. Sinds 1937 zijn al veertien keer werken van Van Gogh gestolen, een keer zelfs twintig tegelijk. Niet best, zou je zeggen, ware het niet dat het eigenlijk altijd goed afloopt. Van de in totaal 36 Van Goghs die op enig moment werden ontvreemd, zijn er nu nog slechts twee niet gevonden: een vaas met klaprozen, uit 1887, en De geliefden, ook wel ‘Tuin van de dichter IV’ genoemd, uit 1888.

De vaas met bloemen verdween in 1977 uit het Mohamed Mahmoud Khalil Museum in Caïro, om in 2010 opnieuw uit dat museum te worden gestolen. De ander werd in 1937 door nazi’s in beslag genomen als ‘ontaarde kunst’ en belandde daarna in bezit van topnazi Hermann Göring, waarop het spoor doodloopt. Pijnlijk is dat er slechts een lelijke zwart-witfoto van bestaat. Maar gelukkig heeft Van Gogh het schilderij geschetst, in een brief aan broer Theo. Een nog groter geluk is dat gestolen Van Goghs nooit zijn vernietigd, misschien op deze ene na. Want dat is het grootste gevaar dat gestolen kunst loopt: destructie door in paniek geraakte boeven. Het overkwam, onder andere, de acht werken die vijf jaar geleden uit de Kunsthal werden geroofd. De moeder van een Roemeense dief verbrandde ze. En vorige week nog, in Parijs. Huilend vertelde ene Yonathan Birn aan de rechter dat hij vijf in 2010 gestolen meesterwerken heeft verfrommeld en in de vuilnisbak gegooid. „Ik maakte de grootste fout van mijn leven.” Het gaat om werken van kunstenaars als Picasso, Matisse en Leger. Totale waarde: minstens 100 miljoen euro.

Toch is er ook goed nieuws: Birns handlangers, waaronder een beruchte kunstdief met de bijnaam ‘Spider-Man’, geloven zijn verhaal niet. Waarom niet? Birn zou „te slim” zijn voor zo’n actie. Hij zou ze al verkocht hebben.

Dit was de laatste Zaalwacht van .