Column

De Haagse Stemming: Geen venijn in warmloopdebat, wel vrees voor volgende confrontaties

Over 34 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de campagne. Inschrijven voor de nieuwsbrief kan ook.

Het eerste lijsttrekkersdebat werd gedomineerd door de afwezige Wilders en Rutte. Zij kunnen Asscher, Roemer en Pechtold helpen om Klaver zoveel mogelijk uit beeld te houden. Defensie komt met alternatieve feiten in de strijd tegen IS en de Kamer debatteert over Europa.

WARMING UP: Het eerste debat tussen zeven lijsttrekkers en Halbe Zijlstra was meer een warming up dan een eerste krachtmeting. De afwezigheid van Rutte en Wilders werd gisteren gevoeld in Groningen. Vooral door Asscher, die namens de coalitie alle klappen moest opvangen. Al vielen ook die wel mee. Het was “een debat zonder veel venijn en persoonlijke aanvallen, maar ook zonder veel inhoudelijk verschil. De lijsttrekkers waren het over opvallend veel eens”, schrijft politiek verslaggever Thijs Niemantsverdriet. Leuk voor de Groningers, die hoorden dat iedereen bevingsschade ruimhartiger wil vergoeden en de meesten vinden dat de gaskraan verder dicht moet, maar weinig verhelderend voor twijfelende kiezers buiten die provincie.

Recycling: Wat hierbij meespeelt, is dat van het rijtje mannen in pak en das met name oud-gedienden Roemer, Buma en Pechtold niet meer verrassen. Buma recyclede fel zijn morele verontwaardiging en beschuldigde “flip flop” Rutte van draaien. Van de nieuwkomers slaagde Klaver er het beste in zich als alternatief te manifesteren. Hij verkondigde een “onpopulair (sic) standpunt” over de acceptatie van vluchtelingen. En was kritisch op specifieke, maar onhaalbare “Oprah Winfrey” beloftes om meer werk naar Groningen te halen. Zo’n ‘eerlijk verhaal’ kennen we uit de vorige campagne - en het kan in de strijd op links opnieuw bepalend zijn.

Klavernijd: Asscher, Roemer en Pechtold vermeden al één-op-één confrontaties met Klaver, maar nu is het dus nóg belangrijker voor hen dat de Jessias niet mee mag doen aan het RTL-debat. En ze lijken daarbij hulp te krijgen van Rutte en Wilders, die er met hun volhardende boycot voor zorgen dat dat debat mogelijk wordt afgeblazen.

UITSLUITER DU JOUR: Hoewel alle partijen in Groningen hun bereidheid tot samenwerking toonden, had Henk “ik sluit geen enkele partij uit” Krol voor het debat al zijn breekpunt op tafel gelegd. 50Plus, met 8-10 zetels in de Peilingwijzer, doet nergens aan mee als de AOW-leeftijd niet wordt teruggebracht naar 65 jaar. Een ongedekt plan à 12 miljard dat alleen PVV (waar niemand mee wil) en SP (die niet met PVV en VVD wil) ook bepleiten. Krol, die bij afwezigheid van Wilders graag de rol van outsider op zich neemt, lijkt hiermee dus vooral zichzelf uit te sluiten.

Foto ANP / Remko de Waal

UIT ONVERWACHTE HOEK: In de Kamer werd ondertussen met verbijstering gereageerd op Ruttes plotselinge 2 miljard plan voor de ouderenzorg. Tijdens een debat reageerde alleen PvdA-staatssecretaris Martin van Rijn, die qua bezuinigingen op de zorg vier jaar lang Ruttes klappen heeft opgevangen, zoals altijd stoïcijns, schrijft zorgredacteur Floor Rusman. Van Rijn was “niet betrokken bij het maken van het VVD-verkiezingsprogramma”, maar het extra geld leek hem “een goede zaak”. Hij liet zich niet provoceren, maar toen VVD-Kamerlid Sjoerd Potters nogmaals van Van Rijn wilde horen hoe goed het nieuwe VVD-plan was, liep de oppositie demonstratief de zaal uit.

TELPANIEK: Is ook handmatig stemmen tellen al niet meer te vertrouwen? BNR leerde bij een rondgang langs gemeenten dat de vrijwilligers die op 15 maart alle stembiljettten door hun handen laten gaan, helemaal niet gescreend worden. De SP wil maatregelen. Leidt dit straks net als in de VS tot beschuldigingen van stemfraude? Wie het niet vertrouwt, kan zelf gaan kijken. Het tellen van stemmen is, zo constateert ook BNR, altijd openbaar.

GOED/SLECHT NIEUWS: Zoals altijd met Kamerverkiezingen in het vizier, zijn de ledenaantallen van politieke partijen het afgelopen jaar iets toegenomen. Vooral GroenLinks zit in de lift, met 2.000 nieuwe leden. Maar er is niet alleen goed nieuws. Zonder afsplitser Denk (3.625 leden) en VNL (ruim tweeduizend) zou er in 2016 sprake geweest zijn van een nieuw historisch dieptepunt. VVD leed het zwaarste verlies, gevolgd door SP en CDA.

AFGEHAMERD: Er is in de Tweede Kamer een meerderheid voor ruimere bevoegdheden voor de geheime dienst, waarmee internetverkeer op grote schaal kan worden onderschept.

WAT WIJ LEZEN:
Alternatieve feiten van Defensie: Het Nederlandse leger wil zich wapenen tegen desinformatie en propaganda via sociale media door vijandelijke groeperingen zoals Islamitische Staat. Dit kondigt commandant der strijdkrachten Tom Middendorp vanmiddag aan bij een grote conferentie over moderne oorlogsvoering in Den Haag. Het ministerie van Defensie wil dat internetspecialisten zich online in discussies mengen om de propagandamachine van de groepering te ondermijnen, schrijft Defensieverslaggever Enzo van Steenbergen. Volgens een woordvoerder “moeten we de bevolking wapenen tegen misinformatie die groepen zoals IS lokaal verspreiden. We moeten daar onze feiten duidelijk tegenover kunnen zetten.”

Zelfbedrog: Politiek columnist Tom-Jan Meeus neemt de Stemwijzer onder vuur als “symbool van nationaal zelfbedrog”. De helderheid van stemhulpen “suggereert dat je voor je stemkeuze alleen maar je eigen opvattingen hoeft in te vullen”, schrijft hij. Terwijl een democratie alleen werkt als we ook in staat zijn rekening te houden met andermans opvattingen. Hij ziet een parallel met de koplopers in de peilingen die niet naar debatten willen komen. “Bij Stemwijzers en de discussies over campagnedebatten is de premisse dat opkomen voor de allerindividueelste behoeften en belangen tot een optimaal eindresultaat voor iedereen leidt. Dat het land erbij gebaat is wanneer we alleen ons egoïsme najagen.” Meeus schreef gisteren ook deze analyse over Wilders voor Politico.

WAT WIJ VOLGEN: Het jaarlijkse debat in de Tweede Kamer over de Staat van de Europese Unie is meestal niet zo spannend, maar kan vandaag campagnetrekken krijgen. Meer of minder Europa was voor de komst van Trump een geheid verkiezingsonderwerp, constateert verslaggever Mark Kranenburg. Behalve Tweede Kamerleden mogen ook Europarlementariërs beperkt meedoen aan het debat met Rutte en Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA). De laatste droeg vorige week alvast wat munitie aan voor het debat met de gasten uit Brussel. Hij wil het Europees Parlement halveren.ver zoveel mogelijk uit beeld te houden.

QUOTE VAN DE DAG

“De wereld is geen fijne plaats.”

VVD-stand-in Halbe Zijlstra wil in het Groningse debat aangeven dat hij de ontevreden kiezer begrijpt