‘De gemeente wil gewoon nog een keer extra cashen’

Talk of the Town

Deze week roerden ook de makelaars zich in het felle debat rond erfpacht. „De waarden van koopwoningen zullen flink dalen.”

Illustratie Fokke Gerritsma

‘Negentiende-eeuwse taferelen.” Dat is hoe Sven Heinen, voorzitter van de Makelaarsvereniging Amsterdam (MVA) de nieuwe erfpachtregeling van de gemeente het liefst zou omschrijven. En ook: gewoon ontzettend duur. Slecht nieuws voor huiskopers en makelaars. „Want als de erfpacht voor de grond omhoog gaat, gaat de prijs van de stenen erop omlaag, omdat mensen minder geld over hebben. Dat is marktwerking.”

De makelaars laten het er niet bij zitten. Deze week schreef de MVA een brief aan het college: de nieuwe erfpachtregeling is „onbetaalbaar” voor veel huiseigenaren. Het gevolg zal zijn dat de waarden van koopwoningen flink zullen dalen. Of, zoals Heinen het zegt: „Als deze regeling volgende week voor iedereen in zou gaan, zou de Amsterdamse huizenmarkt binnen een paar dagen in elkaar storten.”

De ‘taferelen’ stammen inderdaad uit de 19de eeuw: erfpacht werd in 1896 ingevoerd in Amsterdam, om grip te houden op de grond. Tot nu toe is het systeem zo dat huiseigenaren jaarlijks ‘canon’ (huur) betalen aan de gemeente, die formeel eigenaar is van de grond onder hun huis. Om de – meestal – 50 jaar wordt bepaald of deze canon nog op één lijn is met de waarde van de grond. Zo niet, dan gaat die omhoog. Gevolg is dat huiseigenaren vaak voor een vervelende verrassing komen te staan, omdat de grondwaarde in die 50 jaar flink is gestegen.

Aan die verrassingen zou de gemeente een einde maken met het nieuwe erfpachtstelsel. „D66 zette daar enorm op in tijdens de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen”, zegt Heinen. „Ironisch dus dat Eric van der Burg, een VVD-wethouder, het hele project op zijn bord heeft gekregen.” Het resultaat is een regeling waaruit niet blijkt dat de stad van de erfpacht af wil, zegt Heinen, „maar dat ze gewoon nog een keer extra willen cashen”.

In één keer afkopen

In het nieuwe stelsel staat de huiseigenaar naast de mogelijkheid canon te betalen voor de keuze over te stappen op ‘eeuwigdurende erfpacht’: het in één keer afkopen van de grond. Weg met de jaarlijkse lasten en de zure verrassingen, dus. Duur is het wel: het bedrag dat moet worden neergelegd, wordt door de gemeente berekend door de WOZ-waarde van het huis te vermenigvuldigen met de ‘buurtstraatquote’ – een percentage dat de gemeente per buurt vaststelt. Deze ligt – niet verrassend – in het centrum een heel stuk hoger (0,46) dan in bijvoorbeeld Zuidoost (0,05). Wie wil weten hoe hoog zijn erfpacht is, kan dat berekenen met een ‘rekentool’ op de gemeentesite. Andere optie is een vast bedrag per jaar betalen, dat alleen met de inflatie stijgt. Maar ook dat bedrag is vaak een stuk hoger dan de canon die erfpachters op dit moment jaarlijks moeten overmaken aan de gemeente.

Wie snel beslist en dit jaar nog overgaat op eeuwigdurende erfpacht, krijgt korting: 10 procent op de door de gemeente berekende grondwaarde. „Maar dat is toch geen korting”, lacht Heinen, „dat is een grote zeis”. Op die manier ontstaat er bij huiseigenaren volgens hem alleen maar meer druk om de erfpacht in één keer af te kopen voor dat „onbetaalbare” bedrag. „Des te meer geld in de gemeentekas.”

Ook de online rekentool is een enorme doorn in het oog van de makelaars. De prijzen die de gemeente voorrekent in de rekentool zijn „extreem hoog” en op „ontransparante wijze berekend”. Bovendien wordt de nieuwe erfpacht door de gemeente op een oneerlijke wijze berekend, vindt Heinen. „Ze nemen daarvoor de WOZ-waarde, maar die stijgt ook als je bijvoorbeeld je huis laat renoveren. In dit systeem profiteert de gemeente daar keihard aan mee.” En, stelt hij zelf de retorische vraag, wie mag de rekening weer oppakken? „Precies: de huiseigenaar.”