Opinie

Als alle ‘bruintjes’ op elkaar lijken…

Kandidaat-Kamerleden Zihni Özdil (GroenLinks) en Dilan Yesilgöz (VVD) nemen de lezer mee op campagne.

Afgelopen zomer werd ik op een borrel maar liefst twee keer aangezien voor de acteur, zanger, cabaretier en schrijver Johan Fretz. De eerste keer legde ik beleefd uit dat ik toch wel degelijk een andere schrijver ben. De tweede keer ging ik, enigszins recalcitrant, mee in de aanname: „Ja, ik ben Johan Fretz. Mijn volgende boek is non-fictie en gaat over wichelroeden.” Als zelfs in zo’n erudiet gezelschap alle ‘bruintjes’ op elkaar lijken, kunnen ze het krijgen ook. Het werd een running gag op sociale media: Fretz veranderde zijn profielfoto naar die van mij en we spraken elkaar aan met onze eigen naam. Hij was Zihni, ik was Johan.

Onlangs werd schrijver Özcan Akyol op een borrel aangezien voor mij. Op campagne voor GroenLinks denken burgers heel vaak dat ik Jesse Klaver ben. Het meest aandoenlijke is wanneer mensen heel blij worden als ik ze een flyer met de foto van onze lijsttrekker overhandig: ‘Wat leuk dat u ze zelf komt langsbrengen!’ Om hun enthousiasme niet te breken wil ik elke keer bijna net doen alsof ik de heer Klaver ben.

Hoe grappig het ook allemaal is, er ligt misschien toch iets serieuzers aan ten grondslag.

Volgens sommige wetenschappers is de mate waarin individuen uit minderheidsgroepen niet uit elkaar kunnen worden gehouden door de meerderheidsgroep indicatief voor de mate van segregatie. Zeg maar het welbekende ‘alle Chinezen lijken op elkaar’. Overigens: toen in de negentiende eeuw Europeanen naar China gingen, leken ze volgens veel Chinezen ook allemaal op elkaar.

Maar in het geval van Nederland in de eenentwintigste eeuw hebben we het over de fundamentele kwesties van burgerschap en integratie. De Nederlanders Johan Fretz, Jesse Klaver en Zihni Özdil verschillen qua uiterlijk minstens net zo veel van elkaar als de Nederlanders Bas Heijne, Sybrand Buma en Paul Scheffer onderling doen. Maar er is over de eerste drie vaker verwarring dan over de tweede drie.

Want behalve soms onbemind, maakt onbekend ook onbekend: we leven te veel langs elkaar heen in Nederland, ook langs etnische lijnen, waardoor individueel onderscheid lastiger wordt als het gaat om mensen ‘met een migratieachtergrond’.

Werk aan de winkel dus. Nóg een reden om meer te gaan vermengen in ons land.

Toegegeven: er zit ook een vrij egoïstische reden achter. Voor politici is herkenbaarheid ontzettend belangrijk. En dat wordt lastig als ik door kiezers steeds word verward met Johan Fretz.

Zihni Özdil is historicus en kandidaat-Kamerlid voor GroenLinks.