Commentaar

Vrede in Syrië zonder Assad

Het lijkt wel of het Westen even vergeten was dat de Syrische president Bashar al-Assad een wrede dictator is. Veel aandacht ging en gaat naar de strijd tegen IS. En het streven naar een vreedzame oplossing van de Syrische burgeroorlog die zich sinds de opstand in 2011 voortsleept, maakt partijen pragmatisch. Dat heeft alles te maken met versterkte positie van Assad, dankzij diens bondgenoten Rusland en Iran.

Vanuit Astana en Genève komen tekenen dat het staakt-het-vuren tussen Assad en de oppositie in zijn land onder toezicht van Rusland, Turkije en Iran vastere vormen kan aannemen. Soms wordt niet uitgesloten dat een toekomst van Syrië met Assad niet ondenkbaar is. Al zijn bestandsschendingen aan de orde van de dag.

Dat de situatie ‘op de grond’ in Syrië volatiel blijft, moge blijken uit het feit dat Assad noch de oppositie een handtekening heeft gezet onder de afspraken in Kazachstan eind vorige maand. En vredesonderhandelingen die vandaag zouden worden hervat in Genève zijn tot later deze maand verdaagd.

Maar terwijl de geest van de Realpolitik neerdaalt bij de onderhandelingstafels – waar mogelijk ook de Amerikanen weer hun opwachting maken – kwam Amnesty International dinsdag met nieuwe vernietigende informatie over het Assad-regime. Natuurlijk staan de huiveringwekkende mensenrechtingenschendingen van Assads troepen bij het terug veroveren van Aleppo nog vers in het geheugen. Iedereen weet ook dat Assad in de oorlog tegen zijn eigen bevolking niet aarzelt vatbommen en chemische wapens in te zetten, waarbij zelfs ziekenhuizen als een geoorloofd doelwit worden beschouwd.

Maar Amnesty beschrijft in het rapport Menselijk Slachthuis, massale ophangingen en uitroeiing in de Saydnaya- gevangenis in detail de verschrikkingen in de beruchte strafinrichting in de buurt van Damascus. Volgens de organisatie zijn hier tussen 2011 en 2015 duizenden mensen op industriële wijze afgeslacht door het regime. Na 2015 beschikte de mensenrechtenorganisatie niet meer over ingangen om feiten te verzamelen maar het vermoeden dat deze praktijken gewoon doorgaan, lijkt gerechtvaardigd.

De boodschap van Amnesty is in eerste instantie gericht aan de VN-mensenrechtenorganisatie om met spoed een onderzoek in te stellen in deze gevangenis. Terecht: prioriteit moet zijn dat de praktijken, indien die nog plaatshebben, ogenblikkelijk worden gestaakt. Maar voor de langere termijn moet de boodschap aan alle partijen zijn dat Syrië alleen een vredige toekomst tegemoet gaat zonder Assad. Deze despoot hoort voor de rechter – en snel.