Liever geen Trump-protest op Berlinale

Filmfestival Vandaag gaat ’s werelds grootste publieksfilmfestival van start. Met glamour, grote kwesties, maar niet te veel protest tegen Trump.

Foto Clemens Bilan/EPA

Glamour op de rode loper, maar ook politiek. De Berlinale, ’s werelds grootste publieksfilmfestival, wil het allemaal, zegt directeur Dieter Kosslick (68). Maar protest tegen Trump, dat hoeft van hem niet zo.

De 67ste Berlinale opent vanavond met de film Django, het Franse debuut van schrijver-producer Etienne Comar (Des hommes et des dieux) over zigeuner en gitaarvirtuoos Django Reinhardt die anno 1943 Parijs ontvlucht voor de nazi’s. Geen grote titel met Hollywoodsterren op de rode loper, zoals vorig jaar Hail, Caesar! van de gebroeders Coen; dat suggereert dat het op de politiek toch al zo angeheugte Berlinale dit jaar pas echt serieus wordt.

Met Donald Trump in het zadel, de EU in zwaar weer en het populisme ook in Duitsland in opmars, klonk directeur Kosslick vorige week tijdens zijn persconferentie inderdaad zwaarmoedig. „Jij, laat je niet verbitteren in deze bittere tijd”, haalde hij de Oost-Duitse bard Wolf Biermann aan. Wellicht geïnspireerd door de speelfilm Le jeune Karl Marx, vervolgde hij: „Er waart een spook rond, en niet alleen door Europa. Radeloosheid door het falen van de grote utopieën en de onttovering van de geglobaliseerde wereld. Noch het kapitalisme, noch het communisme is zijn belofte van een betere wereld nagekomen.” Toch voelde hij zich niet geroepen tot anti-Trumpprotest: „Ons programma is protest genoeg.”

Gouden Beer

De Berlinale draait dit jaar 399 speelfilms, 34 minder dan vorig jaar, in secties als Panorama (ervaren filmmakers), Forum (experiment) en Generation+ (jeugd- en kinderfilms). Van al die films strijden er 18 om de hoofdprijs: de Gouden Beer. De jury staat onder leiding van Paul Verhoeven, wiens Elle ook zijn Duitse première beleeft. Met de keus voor sardonische Verhoeven legt de Berlinale een ander accent dan met Meryl Streep vorig jaar, een bevlogen juryvoorzitter op een jaargang die draaide om de vluchtelingencrisis en grote kwesties: (terechte) winnaar was documentaire Fuocoammare, waarin het eiland Lampedusa symbool stond voor Europees wegkijken.

Die combinatie van links-liberaal idealisme en Hollywoodglamour past bij de Berlinale, waarvan de typische bezoeker volgens Kosslick 37 jaar, vrouw en academisch gevormd is. Maar vorig jaar zat het engagement van de filmwereld op de Berlinale soms akelig dicht bij zelfvoldane parodie.

Liefdadigheidsdiner

Zo bekvechtte superster George Clooney na de première van Hail, Caesar! met een Duitse journalist over wie het meest deed voor vluchtelingen en voelde directeur Kosslick zich genoodzaakt afstand te nemen van een liefdadigheidsdiner in de marge van de Berlinale waarbij Duitse miljonairs en Hollywoodsterren zich hulden in het isolatiefolie waarmee men onderkoelde bootvluchtelingen warm houdt. Kosslicks terughoudendheid over Trump lijkt prudent: preken voor eigen parochie helpt niet.

Op de rode loper van de Berlinale ontbreekt het ook dit jaar niet aan grote namen: zo komen Robert Pattinson, Penélope Cruz, Hugh Jackman, Richard Gere en Catherine Deneuve hun nieuwe films promoten. Glamour is een traditie sinds de jaren vijftig, toen half Hollywood elk jaar uitrukte naar het gure West-Berlijn om vanuit deze etalage van het kapitalisme het Oostblok de ogen uit te steken.

Wel kent de timing van de Berlinale in februari – wanneer Hollywood zijn Oscarkandidaten al lang en breed heeft gelanceerd – sterke nadelen: Kosslick erkende dat hij er graag Martin Scorseses Silence en Denzel Washingtons Fences in zijn competitie had vertoond. Beide films kozen voor een vroegere première om mee te kunnen dingen voor de Oscars, eind deze maand.

Acht films op de Berlinale

  • T2

    Danny Boyle keert terug naar de vier verslaafde Schotse vrienden van culthit Trainspotting uit 1996, dé film van ‘Cool Britannia’. Hoe is het twintig jaar na dato met ‘the likely lads’?

  • The Dinner


    De enige Amerikaanse film in competitie. Oren Moverman (The Messenger) verfilmt Herman Kochs Het Diner met Richard Gere en Steve Coogan.

  • The Other Side of Hope

    Na Le Havre komt de Finse cultregisseur Aki Kaurismäki opnieuw met een fabel over een Syrische verstekeling en een Finse handelsreiziger.

  • Wilde Maus

    Aangemoedigd door het succes van Toni Erdmann, zijn er liefst drie Duitse films in competitie, alsmede dit Oostenrijkse debuut, een zwarte komedie over een ontslagen vijftiger die op wraakexpeditie gaat.

  • Have a Nice Day

    China is doorgaans sterk vertegenwoordigd in de Berlijnse competitie, dit jaar onder meer met een animatiefilm en de Taiwanese thriller Mr. Long.

  • Casting JonBenet

    Documentarie van Netflix waarin regisseur Kitty Green – in The Act of Killing-stijl – acteurs cast voor een film over de onopgeloste moord op het Amerikaanse meisje JonBenét Ramsey.

  • Logan

    Wat een superheldenfilm doet op de Berlinale? Wel, anno 2024 blijken de trotse X-Men Wolverine (Hugh Jackman) en professor Xavier (Patrick Stewart) oud, versleten, alcoholisch en armoedig. Ook superhelden verloederen.

  • Uilenbal

    Nederlandse bijdrage aan kinderprogramma Generation+ met film van Simon van Dusseldorp. De achtjarige Merel wil na haar verhuizing nieuwe vrienden maken, wat niet meevalt.