Is Hamza een a) allochtoon, b) een autochtoon, of c) kan allebei?

Er is ophef ontstaan over een opdracht voor kinderen uit groep 6. Ze moeten bepalen of iemand ‘allochtoon’ of ‘autochtoon’ is.

Koen Suyk / ANP

‘Kirsten heeft blauwe ogen en blond haar. Is ze:

A. Een allochtoon.
B. Een autochtoon.
C. Kan allebei’

‘Mohammed spreekt twee talen. Is hij:

A. Een allochtoon.
B. Een autochtoon.
C. Kan allebei’

Er is ophef ontstaan over een opdracht uit het lesboek Taal Actief van uitgeverij Malmberg, waarin kinderen uit groep 6 moeten bepalen aan de hand van een korte beschrijving of iemand ‘allochtoon’ of ‘autochtoon’ is. De oefening is onderdeel van de les ‘woordenschat’ waarbij tegenstellingen worden geoefend.

Vooral op sociale media is de kritiek fel. De oefening is stigmatiserend, is de klacht. Kinderen leren zo om onderscheid te maken tussen allochtonen en autochtonen in plaats ze te zien als Nederlanders.

Malmberg laat weten dat ze voor de oefening de definitie van allochtoon en autochtoon uit de Van Dale Junior hanteren. „Daarin staat dat een kind dat in het buitenland is geboren een allochtoon is, en een kind dat in Nederland is geboren een autochtoon”, zegt communicatieadviseur Monique Claessens van Malmberg.

Dus kunnen Kirsten en Mohammed zowel allochtoon als autochtoon zijn. Net als Yasmin die geen vlees eet, en Piet die ontzettend zuinig is. Maar het goede antwoord bij de zin ‘Laura woont in Rotterdam en is er ook geboren’ is: autochtoon.

Het doel van de oefening, zegt Claessens, „is toetsen of kinderen de definitie snappen en kunnen toepassen”. Ze erkent dat de definitie een versimpeling is van de werkelijkheid, maar dat heeft, zegt ze, te maken met de leeftijd van de kinderen.

Verkeerde snaar

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) lieten eind vorig jaar weten te stoppen met de termen ‘allochtoon’ en ‘autochtoon’. Het zou voor teveel onduidelijkheid zorgen. „Natuurlijk hebben we nooit de bedoeling gehad te discrimineren”, zegt uitgeefmanager Melchior de Vries. „Het lesboek is geïntroduceerd in 2012. Voor komend schooljaar zullen we dit aanpassen.”

De ophef verbaast hem wel omdat de lesmethode al vier jaar op vele scholen wordt gebruikt en er nooit eerder een klacht kwam. „Het komt wel eens vaker voor dat een oefening een verkeerde snaar raakt, maar dan horen we het meestal in het eerst jaar.”

Het komt wel eens vaker voor dat een oefening een verkeerde snaar raakt, maar dan horen we het meestal in het eerst jaar

Door alleen een foto te maken van de vraag wordt het ook uit context getrokken, vindt hij. „In de les legt de leraar eerst de betekenis uit. Na het maken van de oefening worden de antwoorden nabesproken. Het is aan de professional, de leraar, om eventuele vooroordelen neer te sabelen.”