‘Silence maken was een pelgrimage’

Martin Scorsese

De Amerikaanse regisseur wilde ooit priester worden, zijn nieuwe film dwong hem opnieuw in de geloofsvraag te duiken.

Martin Scorsese bij de première van Silence. Foto Matt Winkelmeyer/AFP

Hij was er lange tijd niet klaar voor, vertelt regisseur Martin Scorsese (74) tijdens een ontmoeting in Los Angeles. Daarom duurde het zo lang voor hij de Japanse roman Silence, over het katholieke geloof en de noodzaak van zelfopoffering, kon verfilmen.

Waarom sprak een roman over een worsteling met het geloof u zo aan?

„Toen ik het las, was ik diep geraakt. Ik kon de rechten vrij makkelijk in handen krijgen. Mijn eerste poging om er een filmscenario van te maken was in 1991 of 1992, maar ik wist niet wat ik moest gebruiken en wat niet.

„Vooral de laatste twintig bladzijden - die bleven heel lang een mysterie voor me. Het waren ingewikkelde elementen: het idee van afvalligheid, de stem van Jezus die klinkt.”

Lees de recensie van Silence: Hoogmoed van een martelaar

Intussen maakte u tal van films, vol seks en geweld, zonder God. Dacht u aan opgeven?

„Een hoop mensen die eerst mee wilden doen, raadden aan om ermee te stoppen. Te veel gedoe. Hoe vaker ik dat te horen kreeg, hoe beter ik begon in te zien wat ik wilde zeggen.

„Zeker toen mijn vriend, regisseur Ang Lee zei: denk eens aan Taiwan voor de opnamen. Toen bleek het met een budget van 46 miljoen best te kunnen. Ik had geen enorm budget nodig.”

Toch was ook dat budget niet zo makkelijk bij elkaar te schrapen.

„Dat ben ik gewend. In Hollywood kun je nooit om de geldkwestie heen. Wat kost het, wat gaat het opleveren? Maar ik heb geluk gehad. Ik kreeg in de loop der tijd de mogelijkheid om aardig wat riskante films te maken dankzij de acteurs die me steunden, of is het: de acteurs die ik steunde? Denk aan De Niro en DiCaprio.

„De vraag is telkens: hoe graag wil je deze film maken? Wat ben je bereid op te offeren? Ik bedoel, een paar jaar geen salaris? Een paar jaar nauwelijks tijd met je gezin?

Hoe diep is uw geloof nu?

„Ik ben nog steeds een zoekende gelovige. Het begon met mijn mentor in de Lower East Side in Manhattan, onze priester. Hij was een inspiratiebron, als kind wilde ik iemand als hij worden. Die man toonde altijd mededogen, maar hij was ook sterk. Dat moest wel, onze buurt was gevaarlijk. Tijdens mijn jeugd wilde ik priester worden tot ik besefte: ik wil zijn als hem, maar dit moet een roeping zijn en ik voel die roeping niet.

„Ik werd filmmaker. Dit boek dwong me om dieper in de geloofsvraag te duiken. Toen ik met schrijver Jay Cocks eindelijk het scenario op orde kreeg, was de vraag: kunnen we iets laten zien van de compassie die ik nastreef, van het geduld en de onbaatzuchtigheid? Kan ik als filmregisseur trouwens onbaatzuchtig zijn? Dat is een andere vraag. Nou goed, al met al werd het maken van Silence een soort pelgrimage.”