Recensie

Poëtische ode aan verleden in bloemen en arabesken

Op een enorme muurprojectie in Maastricht wordt de geschiedenis van de keramische industrie teruggehaald.

Life of Ornament: ‘De Molen’.

Metershoge bloemen die veranderen in bladeren, vogels, planten en arabesken. Wie ’s avonds de auto parkeert achter de Pathébioscoop in Maastricht, ziet enorme animaties geprojecteerd op een leeg gebouw. Vanwege werkzaamheden is het gebouw ingepakt in plastic. Het is geen fraai gezicht, ’s avonds een beetje eng zelfs, maar een handig projectievlak voor videokunst.

De organisatie Viewmaster, die drie straten verderop videokunst programmeert op de ramen van een brandweerkazerne, projecteert tijdelijk deze reuzenbloemen, tot zo’n dertig meter breed. Aan de ene kant van het gebouw morfen bloemen, aan de andere kant landschappen, waar molens in opduiken, plaatsmaken voor bootjes, dieren, pastorales.

Serviespatronen

Zulke romantiek staat haaks op de kale omgeving denk je, maar nee. Beide films gaan over dit industriële pand, het Eiffelgebouw. Tot ruim tien jaar geleden zat hier de Koninklijke Sphinx, de keramische industrie. De geprojecteerde bloemen en landschappen komen van oud Maastrichts serviesgoed, zowel van Sphinx als van de Société Ceramique. In wit, op het zwart van het gebouw en van de nacht, vloeien de serviespatronen langzaam in elkaar over.

Het videokunstwerk, een tweeluik, heet Life of Ornament en is gemaakt door Persijn Broersen en Margit Lukács, een duo dat in zijn landschapsvideo’s graag Hollywoodclichés opzoekt. Hier in Maastricht wordt een andere beeldcultuur herinnerd. Lange tijd droeg de keramische industrie in Maastricht bij aan de werkgelegenheid, economie en cultuur. Na het vertrek van Sphinx werd het gebouw een onderdak voor zwervers, inbrekers sloopten het koperwerk uit de muren. De videokunst is een monument voor het verleden – in zekere zin. Schoteltjes en theekopjes verhusselen tot een zachte bloemenzee, zo heeft de wereld er nooit echt uitgezien.

Het voedt het verlangen naar een wat fictief verleden – een niet helemaal rationele wereld met meer versieringen. Het werk is ook traag, en geluidloos. Veel video in de openbare ruimte is juist dynamisch en kleurrijk, omdat de wereld dat ook is. Dit duo kiest traagheid als contrast. Als na zonsondergang het leven van overdag onzichtbaar wordt, stellen ze daar een poëtische werkelijkheid voor in de plaats.

Tijdelijk. Over een tijdje is het Eiffelgebouw – een Rijksmonument – in oude luister hersteld, en is het zelf weer een monument. Maar wel een zonder krullen.