Koppeldiners en datingapps: zo zoeken Joodse singles elkaar op

Matching ‘Ik wil niet degene zijn bij wie het Jodendom stopt’, zeggen veel Joden die op zoek zijn naar een Joodse partner. Om te helpen wordt er druk gekoppeld. En er is JSwipe en Jdate voor Joodse singles.

Rebecca Dondych (22) en Libni Beck (25) leerden elkaar kennen bij de Songfestivalfinale van een orthodox-joodse jongerenorganisatie. Foto Jeroen Hofman

‘Wat kan ik doen om mijn levenspartner te vinden?” Vorige maand kregen enkele tientallen Nederlandse Joden die vraag in hun mailbox. Afzender: de orthodoxe rabbijn Zwi Spiero. Samen met zijn vrouw organiseert hij „sfeervolle sjabbatvieringen” voor alleenstaande Joodse 25-plussers in Amsterdam. In „een informele setting”, met „discussie na de maaltijd”, aldus de uitnodiging.

De koppeldinertjes staan niet op zichzelf. Zo zijn de Joodse singlefeesten van het Europese centrum voor Joodse studenten in Brussel een grote hit. Net als dating apps JSwipe (Tinder voor Joden) en JDate. Voor een relatief kleine gemeenschap – er wonen 52.000 mensen met een Joodse achtergrond in Nederland – kun je spreken van een actieve markt.

Binnenkort lanceren Michel Kotek en Jaron Link de vernieuwde website Jingles (Joodse singles). Ruim tweeduizend Joden schreven zich de afgelopen jaren (gratis) in bij Jingles om een Joodse partner te vinden. Met de vernieuwde site – waarvan leden voor zo’n honderd euro per jaar ook contact kunnen maken met geloofsgenoten in andere landen – rekent het tweetal op een verdriedubbeling van het aantal leden. „Anders dan mensen vaak denken, vormen Joden in Nederland maar een kleine groep. De kans op een goede match wordt groter als een zoektocht niet bij de landsgrenzen ophoudt.”

Uit het laatste grote bevolkingsonderzoek onder Joden, uit 2009, blijkt dat een kwart geen vaste relatie heeft, tegen een bevolkingsgemiddelde van 18 procent. 14 procent van de joodse singles bezoekt wel eens Joodse datingsites en nog eens 9 procent zou dat willen. „Een hoog percentage”, zegt Hans Vuijsje, directeur van Joods Maatschappelijk Werk, dat opdracht gaf tot het onderzoek. Veel Joden zoeken volgens hem een partner met dezelfde achtergrond, ervaringen en cultuur. „In die zin verschillen Joodse datingsites niet wezenlijk van datingsites voor christenen, homo’s of Surinamers.”

„Joodse gebruiken vallen niet altijd in goede aarde bij een niet-Joodse partner”, zegt Kotek van Jingles. „Het blijkt ook niet altijd makkelijk om je als niet-Joodse partner in te leven in het gevoelsleven van getraumatiseerde familieleden. Na een aantal mislukte relaties met niet-Joden, keren veel Joden terug naar hun roots.”

Met name in orthodox-joodse kring ligt een niet-Joodse partner gevoelig. „Het doorgeven van het Jodendom is onderdeel van ons geloof”, zegt rabbijn Spiero. „Ik wil niet zeggen dat een gemengd huwelijk slecht is, maar het kan binnen families verkeerd vallen. Verbanning is een groot woord, maar ik ken genoeg voorbeelden van gemengde gehuwden die problemen ondervinden als gevolg van sociale druk. Vooral als een zoon met een niet-Joodse vrouw thuiskomt. Hun kinderen kunnen niet naar een Joodse school, Bar Mitswah doen of Joods trouwen.”

Spiero refereert aan een van de bekendste Joodse wetten: je bent een Jood als je moeder Jodin is of als je door een ingewikkeld en langdurig proces van ‘uitkomen’ (bekering) tot het jodendom bent overgegaan. Iemand met alleen een Joodse vader die niet is uitgekomen, maar wel Joods opgevoed, wordt volgens de Joodse wet niet als Jood beschouwd.

‘Ik wil niet degene zijn bij wie het Jodendom stopt’, zeggen veel Joden die koste wat kost een joodse partner willen. ‘Zeker niet na wat er tijdens de Holocaust is gebeurd’.

„De oorlog speelt een belangrijke rol in relaties van Joden”, zegt Blouma Jacobs, echtgenote van opperrabbijn Binyomin Jacobs. „Ik ken meerdere Joden die in relaties met niet-Joden werden gekwetst. ‘Ze zijn je familie vergeten te vergassen’, kreeg een bekende van mij te horen tijdens een ruzie met haar niet-Joodse partner. Wat niet wil zeggen dat het altijd aan die partner ligt. Joden zijn door het oorlogsverleden ook kwetsbaar. Ze zijn als kind gepest of lopen met onverwerkt familieleed rond. Kleine dingen worden al snel opgeblazen.” Wat volgens Jacobs ook voor problemen kan zorgen: Joden die van hun niet-Joodse partner verlangen dat zij Joodse feestdagen meevieren. Die sterke wens kan tot een machtsstrijd leiden: ik ga alleen mee als jij met mij naar de kerk gaat.

Vóór de opkomst van de social media was Blouma Jacobs een fervent koppelaarster in Joodse kring – al houdt ze zelf niet van het woord. Ze heeft misschien wel honderd Joden geholpen die op zoek waren naar een Joodse partner. „Ik luisterde naar hun verhaal en leefde me in: wie past hier bij?” Joden voelen vaak een klik met elkaar, zegt Jacobs. „Zelfs als ze weinig met hun Jodendom doen.”

De vraag is of een Joodse partner de kans op een lange en gelukkige relatie vergroot. Uit het demografische onderzoek blijkt dat Joden in Nederland veel vaker scheiden dan de Nederlandse bevolking als geheel. Dit ligt niet aan hun relatief hoge opleidingsniveau. En ook de religie van de ouders telt niet het zwaarst (wie twee Joodse ouders heeft, loopt wel minder risico op een scheiding dan iemand met één Joodse ouder). Wel „uiterst relevant” is volgens de onderzoekers de afkomst van de partner. Heeft die twee Joodse ouders, dan is de kans op een scheiding „duidelijk geringer” dan als de partner alleen een Joodse vader heeft of niet Joods is. Een geslaagde match biedt dus wel degelijk een betere garantie voor de toekomst.