NRC checkt: “Meer ratten dan mensen in ‘Ratterdam’”

Dat zei rattenvanger van Rotterdam Willem van Scheers in Nieuwe Revu.

De aanleiding

„Er zijn minstens zoveel ratten als mensen in Rotterdam.” Zo begint een reportage in de Nieuwe Revu (11/1) over rattenvanger Willem van Scheers, die ratten verdelgt in de havenstad. De stad wordt door sommigen al ‘Ratterdam’ genoemd.

Waar is het op gebaseerd?

Freelancejournalist Mark van den Tempel heeft niet direct een antwoord als hij wordt gebeld met de vraag op welke bron hij zich heeft gebaseerd. Hoe weet hij dat er in Rotterdam minstens zoveel ratten wonen als mensen? „Daarvoor moet ik eerst mijn aantekeningen teruglezen”, zegt Van den Tempel.

Al snel mailt hij. Cijfers over ratten in Rotterdam heeft hij niet. Maar hij stuurt een reportage mee uit de Britse krant The Guardian over ratten in Parijs. Daarin wordt, op basis van de Franse krant Le Monde, het volgende gesteld: „In grote steden als Parijs, gebouwd in de 19de eeuw en met riolen in het hart van de stad, zijn er ongeveer 1,75 ratten per inwoner.”

Van den Tempel: „Omdat de Parijse situatie zulke duidelijke overeenkomsten vertoont met die in Rotterdam, […] durfde ik die stelling wel aan.” In beide steden ligt veel eten op straat en is gif verboden.

En, klopt het?

Nee. Tenminste, het is niet bewezen dat het klopt. Maar het is ook niet uit te sluiten dat het wél klopt. Het aantal ratten in Rotterdam (waar overigens 635.305 mensen wonen, volgens de administratie van de gemeente) is namelijk totaal onbekend. Dat zegt André de Baerdemaeker, als ecoloog werkzaam voor Bureau Stadsnatuur Rotterdam.

Rotterdam heeft nog nooit een telling gedaan, zegt hij. Zoiets is ook moeilijk uit te voeren. „Je kunt de ratten proberen te registreren in een gebied van één vierkante kilometer. En dat doortrekken voor de hele stad. Maar dan krijg je een schatting met een grote marge.”

De rat is lastig te vangen, laat staan netjes te tellen, legt De Baerdemaeker uit. Hij denkt dat er de afgelopen jaren meer ratten zijn gekomen. „We hebben een paar zachte winters gehad. Ook de jonge dieren overleven dan. Omdat er overbevolking heerst in de riolen, komen ze boven de grond om eten te zoeken.”

De gemeente Rotterdam bevestigt dat er geen cijfers bestaan over het aantal ratten. Wel worden meldingen bijgehouden over ratten in de buitenruimte. Burgers kunnen digitaal of telefonisch een melding doen. Ook medewerkers van de gemeente zetten meldingen in het systeem. Daaruit blijkt dat er in 2016 zeker 2.298 rattenmeldingen binnenkwamen bij de gemeente – waarbij één melding over meerdere ratten kan gaan. De database onthult een flinke stijging van het aantal rattenmeldingen.

In 2006, het eerste jaar uit de tabel, waren er 444 meldingen. Vervolgens is het aantal meldingen ieder jaar gestegen. De grootste explosie was van 2015 op 2016, toen het aantal meldingen verdubbelde.

Maar of dat exclusief komt door een toename van het aantal ratten, is niet te zeggen, stelt een woordvoerder van de gemeente. „Dat er veel of weinig meldingen zijn en in welke wijken, zegt niet alleen iets over het aantal gesignaleerde ratten maar ook iets over de meldingsbereidheid.” Bovendien is het mogelijk dat dezelfde rat door meerdere mensen wordt gemeld.

Ecoloog De Baerdemaeker voegt nog toe dat de Rotterdamse rattenoverlast „totaal niet” valt te vergelijken met Parijs, zoals journalist Van den Tempel deed. „Rotterdam is veel schoner, moderner en groener. Daardoor is de Rotterdamse rattenpopulatie relatief klein.”

Conclusie

Hoewel er signalen zijn dat er de afgelopen jaren meer ratten zijn gekomen in Rotterdam, is niets bekend over het exacte aantal. Wie wel over cijfers zegt te beschikken, is van de ratten besnuffeld. We beoordelen de stelling daarom als ongefundeerd.